Onaran, arsa fiyatlarının ve maliyetlerinin azalmaması durumunda ev fiyatlarının da düşmeyeceğini söylüyor. Konut faizlerinin de geçen yıl 2008 için telaffuz edilen yüzde 1’lere inmeyeceğinden neredeyse emin...

Yaşamak için ev sahibi olmak mı, ev sahibi olmak için yaşamak mı? Son yıllarda hayatımıza giren mortgage sistemi bize hangisini vadediyor? Türk insanı için ilk zamanlar telaffuzu dahi zor olan mortgage sisteminde ne kadar yol alınabildi, nereden nereye gelindi? Peki ne zaman kira öder gibi ev sahibi olabileceğiz? Sektör lideri Garanti Mortgage’ın genel müdürü Cemal Onaran, tüm bu soruları CNBC-e Business için yanıtladı...

Mortgage sisteminin tam olarak ne olduğu konusunda kafalar hâlâ karışık... Uzun vadeli konut kredisiyle mortgage arasında bir fark kaldı mı? Bütün uzun vadeli konut kredileri artık mortgage mı?
Evet, bütün uzun vadeli konut kredileri artık mortgage oldu. “Mortgage’ın uzun vadeli konut kredilerinden farkı nedir” dediğimizde bir tüketici tarafından, bir de bankalar açısından bakmak lazım. Tüketici nezdinde önceden sadece sabit faizli kredi kullanımı söz konusuyken, artık mortgage’la beklentileri karşılayabilen, ihtiyaçlara cevap verebilen farklı ürünler çıktı. Eskiden konut kredileri için BSMV (Banka Sigorta Muameleleri Vergisi) istisnası yokken, mortgage’la birlikte artık var. Bankalar içinse ikincil piyasa işlemleri dediğimiz enstrümanları kullanma ve yurt dışından fonlanma imkanı oluştu. Mortgage’dan söz ederken hem birincil, hem de ikincil piyasa işlemlerinin son derece sağlıklı çalıştığı bir sistemden bahsediyoruz. Şu an Türkiye’de bütün bu işlemler için yasal altyapı da hazırlanmış durumda.

Dünyadaki uygulama ile Türkiye’deki uygulama arasında bir fark var mı?
Türkiye’deki sistem yurt dışındaki örnekler baz alınarak hazırlandı. Dolayısıyla çok farklı bir sistemden söz edemeyiz. Ama dünyadaki ürün çeşitliliği bizde şimdilik yok. Bankalar ve finans kurumları bir şekilde tüketicinin ihtiyaçlarına cevap verecek ürün çıkarma gayesinde olduğu için şu an vitrinde bu amaçlı ürünler var. İkincil piyasa ürünleri ise şu an Türkiye’de mevcut değil.

Peki neden? Mortgage, temelde bu ürünler üzerine oluşmuş bir sistem değil mi?
Açıkçası öncelikle dünyadaki türbülansın dinmesi gerekiyor. Yabancı bankalar ve fonlar şu an kendi sermaye problemlerinin peşine düşmüş durumdalar. Dolayısıyla 2009’dan önce bu ikincil piyasa işlemlerinin çok sağlıklı olarak başlayabileceğini düşünmüyorum.

Yani 2008’i gözden çıkardınız mı? Bu yılı nasıl geçireceksiniz?
Çok kötümser değilim, 2008’in ortalarından itibaren dünyadaki ekonomik türbülansın ne olacağını görmemiz gerekiyor. Beklentilerin çok olumlu seyretmesi durumunda, biz de belki 2008 sonu gibi, teminat havuzlarımızın karşılığında yurt dışından fonlama imkanlarına sahip olabiliriz. Ama bunun 2009’dan sonra olmasının daha gerçekçi bir beklenti olduğunu söylemeliyim. Biz de bu yıl altyapı çalışmalarını tamamlamaya çalışacağız. Sağlıklı bir altyapıyla beraber 2009’u daha donanımlı karşılamak istiyoruz.

Mortgage yasalaştığında, beş yılda 100-150 milyar dolarlık potansiyel olur deniyordu. Son dönemdeki kötü gidişin ardından bu beklenti hâlâ geçerli mi?
Aslında ilk dönemin çok kötü geçtiği söylenemez. 2004’ten bu yana bakmak lazım ve sektör bu zaman zarfında 12 kat büyüdü. Geçen yılki büyüme oranı yüzde 39 ki, bu gerçekten iyi bir rakam. Ama kıyaslamayı 2006 ve 2005’e göre yaptığımızda, evet o yıllar kadar iyi bir büyüme gerçekleşmedi. Bunun nedeni, tüketicilerin, 2004’ten önceki yıllarda enflasyonun ve faizlerin yüksek olmasından dolayı ertelemiş oldukları kredi talebini, 2005 ve 2006’ya yansıtmış olmalarıdır. Dolayısıyla 2006 sonrası bu talepte bir yavaşlama oldu. Buna rağmen geçen yılki büyüme rakamı gayet tatminkar. 2008’de ise bu kadar belirsizliğe rağmen yüzde 30-35 büyüme bekliyoruz. Piyasanın şu anki büyüklüğü 32.7 milyar YTL, 2012 sonunda ise 100 milyar YTL’yi görürüz.

Haberin devamı CNBC-e Business’ın Nisan sayısında...