Eski SPK Başkanı Akgiray'dan çarpıcı KOBİ yorumu: "En az bin şirkete Buffett gibi insanlar yatırıma gelir"
- Eski SPK Başkanı ve Boğaziçi Üniversitesi Yönetim Kurulu Başkanı Vedat Akgiray, KOBİ'ler için borsa gerektiğini belirterek, "KOBİ'lerin sermaye piyasalarına ulaşmaları mümkün değil, bunu kırmak lazım. Küçük firma batar diye korkuyoruz, istemiyoruz" dedi.
- Akgiray çarpıcı bir tespitte bulunarak "KOBİ'lerimizin finansalları, iş modelleri ekrana konabilse dünyadan Warren Buffett gibi insanlar en aşağı bin KOBİ'ye 1'er 2'şer milyon dolar verirler" diye konuştu.
Eski SPK Başkanı ve Boğaziçi Üniversitesi Yönetim Kurulu Başkanı Vedat Akgiray, KOBİ'ler için ayrı borsa olması gerektiğini söyledi.
CNBC-e yayınında soruları yanıtlayan Akgiray, KOBİ'ler büyüsün diye teşvikler, uygun şartlı kredilerle her şeyin yapıldığını ama sonucun o kadar sevindirici olmadığına dikkat çekerek şunları söyledi:
"KOBİ'ler borçlanmayacak kendi sermayesini bulacak. İddia ediyorum ki, KOBİ'lerimizin finansalları, iş modelleri ekrana konabilse dünyadan Warren Buffett gibi insanlar en aşağı bin KOBİ'ye 1'er 2'şer milyon dolar verirler. Bunu dataya bakarak gördük. KOBİ borsası gerekiyor. Zorlayıcı olmayan ön koşullar gerekiyor. Herkes de buraya yatırımcı olmasın. Daha nitelikli yatırımcı olması lazım. KOBİ borsasının ayrı bir yapı olması lazım. KOBİ, teknoloji start/upları, enerji ve maden şirketleri büyüyüp BIST'e gelmeli."
20-30 sene önceki sermaye piyasasına bakışla bu işi kotarmanın zar zor olacağını belirten Akgiray, "KOBİ'ler ana damarımız. BIST'e ulaşmaları mümkün değil. Gelişen İşletmeler Pazarı var ama hiç kimse yok orada. Küçük firma batar diye korkuyoruz.
Üç sektörü görmüş bir insan olarak, aşırı borçlanmak çok tehlikelidir, ahmaklık, akılsızlıktır. Kimse mezarlığa gidip isim saymaz. Ama bazen saymak lazım. Batan firmalar borcunu ödeyemediği için batıyor. İş modeli kötü, müşteri gelmedi, satamadı diye batanlar yüzde 1. Bunu anlamak lazım. Bir KOBİ sermaye oluşamıyorsa, para da lazım, sermaye piyasasına ulaşamıyorum, ne yapacağım? Bankadan para bulmaya çalışacağım. Evimi teminat vereceğim ama sonra da batacağım. Zayıf sermaye, yüksek aşırı borç sebep. 10 yıllık bir enerji yatırımını 5 yıllık kredi ile yapmak kadar matematiğe aykırı bir şey olabilir mi? Bunu söylemek için 40 sene geçmesi gerekiyormuş. Bakın dünyadaki örneklere, Microsoft'un Apple'ın kuruluş yıllarına bakın. Steve Jobs ahmak bir adam değildi. Bill Gates de ticari olarak ahmak değildi. Hiç borçlanmadılar. Hep sermaye ile büyüdüler. Küçükken de büyükkken de. Bu adamlar işlerini biliyordu. Bankadan kredi alıp AI yatırımı yapmak kadar akla zarar bir şey olamaz. Türkiye'de Baykar. Sıfır borç. Kazandığı kadar işini büyütüyor. Bunlar dünya devi oluyorlar. Herkes Microsoft, Baykar olamaz ama akıllı modeller onlar. Çok borç az sermaye yüksek batış riskini getiriyor. Batmamak için denize düşen yılana sarılır misali doğru yanlış yöntemlere tevessül ediyorlar. Sonra skandal diye okuyoruz gazetelerde.
Sonra arkadan batış geliyor.
Halka arz seferberliği için Anadolu'yu dolaşıyorduk. Önemli bir isim demişti ki, 'Bedava para, halka açılın' demişti. Bedava para olur mu? Ortak alıyorsun kendine. Sen kendi ortağının menfaatini kendinden önce düşünmelisin. Kötü günde ortak lazım sana, para kurtarmaz.
Uzun vadede 100 yıllık hikayeye, finans piyasalarının tarihçesine bakın, açık ara yatırımcı için en karlı yer borsa. Şirketler. 1'e 2 de değil. 1'e 300 borsa daha karlı. Türkiye'de de öyle. Bizim endekslerimizi gerçeği yansıtamıyor." dedi.
"Borsamızın problemi sermaye azlığı"
Borsa İstanbul'da 570 firma halka açık olduğunu toplam değerin 404 milyar dolar olduğunu kaydeden Akgiray sözlerini şöyle sürdürdü: "Dünyada borsalardaki firmaların toplam değerinin GSYH'ye oranı yüzde 129. Bizde bu oran yüzde 25-26. Borsamızın problemi sermaye azlığı, sermayemiz yok. Bizim milli gelirimiz dünyanın 1,35'i. Borsamızın değerinin dünyadaki payı yüzde 0,27. Büyüyecek çok yer var. Dünyada 60 bin 100 halka açık firma var. Artış Çin'de ve Japonya'da oluyor. ABD ve Avrupa'da halka açılan şirketlerde düşüş var. Nasıl büyüyeceğiz sorusu önemli? KOBİ'lerin sermaye piyasalarına ulaşmaları mümkün değil, bunu kırmak lazım. Küçük firma batar diye korkuyoruz, istemiyoruz."
Akgiray, aşırı borçlanmaya vurgu yaptı ve batan firmaların dünya genelinde yüzde 98'inin borcunu ödeyemediği için battığını söyledi. Akgiray, "Bunu anlamamız lazım. KOBİ sermayeye ulaşamıyorsa, ne yapacak bankadan para bulacağım. Sonra batacağım. Zayıf sermaye artı yüksek aşırı borç yüksek batış riskini getiriyor. Batmamak için doğru yanlış yöntemlere yöneliyor. Microsoft'un Apple'ın kuruluş yıllarına bakın hiç borçlanmadılar. Hep sermayeyle işi büyüttüler. Bankadan kredi alıp yapay zeka yatırımı yapmak kadar akla zarar bir şey olamaz. Bizde Baykar sıfır borç. Kazandığı kadar işini büyütüyor. Akıllı modeller onlar" diye konuştu.
"Halka açılma 'bedava para' demek yanlış"
Halka arzlara ilişkin değerlendirme yapan Akgiray "Önemli biri bir toplantıda'bedava para, halka açılın' demişti. Halka açılmanın 'bedava para' olduğunu düşünmek yanlış. Sana kötü günde ortak lazım. Borcum var., batmamak için halka açılayım. Açıl da hikayemiz o değil. Sermayesi güçlü firmanın batması ihtimali çok daha azdır borcu çok olan firmaya göre. Uzun vadede yatırımcı için açık ara en karlı yer borsa yatırımı, şirketler. Türkiye'de de öyle" ifadelerini kullandı.