1 trilyon dolarlık şehir hayaline fren! 'Fantastik' bulunan planlar geri çekiliyor
- Suudi Arabistan'ın 1 trilyon dolarlık Kamu Yatırım Fonu (PIF), petrol dışı ekonomiyi büyütme hedefinin merkezinde yer alan Neom projesinde frene basma kararı aldı.
Suudi Arabistan'ın 1 trilyon dolarlık Kamu Yatırım Fonu (PIF), ülkenin ekonomisini çeşitlendirme hedefinin merkezinde yer alan Neom’u farklı bir plan ve takvimle hayata geçirme kararı aldı.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleThe Times'tan edinilen bilgilere göre Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın başkanlığını yürüttüğü Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu (PIF), Neom'daki dev projelerin aşamalı şekilde uygulanacağını ve yatırımlarda karlılığın önceliklendirileceğini açıkladı.
Karar, Suudi Arabistan'ın geleceğin teknoloji ve turizm merkezi olarak tasarladığı Neom'da son dönemde yaşanan gecikme ve aksaklıkların ardından geldi.
Dev plandan vazgeçildi
Krallık, Neom'da tamamlanmamış bir dağ tesisinde düzenlenmesi planlanan 2029 Asya Kış Oyunları'na ev sahipliği yapmaktan da vazgeçti. Projenin en iddialı yatırımlarından biri olan 180 kilometre uzunluğundaki yatay gökdelen The Line'ın ise büyük ölçüde rafa kaldırıldığı ve son bir yılda çok sayıda işçinin şantiyeden ayrıldığı bildirildi.
Neom'da yeni dönem
PIF'in 2025 yılına ilişkin bu hafta yayımladığı yıllık raporda, Neom'a yönelik temel hedeflerin değişmediği ancak projelerin aşamalı ve ticari önceliklere göre hayata geçirileceği belirtildi.
Raporda, Oxagon sanayi şehri, The Line, Trojena dağ destinasyonu, Nature Region, lüks kıyı bölgesi Magna ve Neom Adaları gibi projelerin plan kapsamında tutulduğu ancak uygulama modelinin değiştiği ifade edildi.
‘Aşamalı gerçekleştirme’
Buna göre Neom'daki yatırımların daha ölçülebilir, dayanıklı ve finansal açıdan sürdürülebilir olması amacıyla aşamalı olarak gerçekleştirilmesi planlanıyor.
PIF, Neom'un geleceğinin "aşamalı uygulama, ticari sürdürülebilirlik ve yapay zeka, lojistik ve temiz enerji gibi öncelikli sektörlerin geliştirilmesi" üzerine kurulacağını bildirdi.
Suudi Arabistan'ın daha önce de Neom'un yönünü değiştirmeye başladığı ve bölgeyi yapay zeka veri merkezleri için önemli bir merkez haline getirmeyi planladığı belirtilmişti.
The Line için 1 trilyon dolarlık hesap
Neom'un en iddialı projelerinden The Line'ın toplam maliyetinin yaklaşık 1 trilyon dolar olması öngörülüyordu. Bu maliyetin yarısının özel sektör ve yabancı yatırımcılar tarafından karşılanması planlanmıştı.
Beklenen olmadı
Ancak Suudi Arabistan, projenin uygulanabilirliği ve yönetimine ilişkin soru işaretleri nedeniyle beklenen yabancı yatırımı çekmekte zorlandı.
Neom'un eski Üst Yöneticisi Nadhmi Al-Nasr, 2024 yılında görevden alındı. Al-Nasr'ın görevden alınmasında, Neom kapsamında geliştirilen lüks yat turizmi merkezi Sindalah'ın beklentilerin altında kalan ve yüksek maliyetli açılışının Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ı memnun etmemesinin etkili olduğu belirtildi.
Al-Nasr'ın yerine PIF bünyesinde uzun yıllar görev yapan Aiman Al-Mudaifer getirildi. Al-Mudaifer'ın göreve gelmesinin ardından Neom'daki yüksek harcamaların kontrol altına alınmasına yönelik adımlar atıldı.
'Fantastik' bulunan planlar geri çekiliyor
Suudi Arabistan'daki bazı eleştirmenler, Neom'da daha önce açıklanan bazı projelerin gerçekçi olmadığı yönündeki değerlendirmelerinin doğrulandığını savundu.
Bazı eleştirmenler, aşırı iddialı projelerin yabancı yatırımcılar nezdinde Suudi Arabistan'ın mali kaynakları konusunda yanlış bir algı oluşturduğunu ve ülkenin uluslararası yatırımcıların gözünde eleştirilere açık hale geldiğini belirtti.
Bununla birlikte Veliaht Prens Muhammed bin Selman, petrol gelirlerine bağımlı Suudi Arabistan'ı finans ve turizm alanlarında bölgesel bir güç haline getirme hedefini sürdürüyor.
Krallığın, komşu Birleşik Arap Emirlikleri ile rekabet edebilecek bir finans ve turizm merkezi oluşturmayı amaçladığı ifade ediliyor.
Muhammed bin Selman'ın, büyük hedefler belirleyerek planların en azından bir bölümünün hayata geçirilmesini sağlamayı amaçladığı belirtilirken, Neom'daki yeni yaklaşımın dev projelerin daha kontrollü, aşamalı ve ekonomik getirisi gözetilerek yürütüleceğine işaret ettiği değerlendiriliyor.
