5 soruda "Shamonda" virüsü: İlk insan vakası öldü, yayılma riski ne?

Fransa bu olayı konuşuyor

Fransa'da Shamonda virüsü enfeksiyonu tespit edilen ilk insanın hayatını kaybetmesi, virüsün insan sağlığı açısından oluşturabileceği riskleri gündeme taşıdı. Lyon'da tedavi gören hastada beyinle ilişkili komplikasyonlar geliştiği ve bağışıklık sisteminin baskılanmış olduğu bildirildi.

DSÖ Sözcüsü Christian Lindmeier, Fransız yetkililerle temas halinde olduklarını ve virüsün kaynağı, olası bulaşma yolları ve halk sağlığına yönelik riskler hakkında veri toplandığını açıkladı. DSÖ henüz resmi bir risk değerlendirmesi yapmazken mevcut bilgilere göre daha geniş çaplı bir yayılımın beklenmediğini bildirdi.

1. Shamonda virüsü nedir, nasıl bulaşır?

Shamonda virüsü, esas olarak sığırları etkileyen ve sinekler aracılığıyla bulaşabilen bir virüstür. Koyun, keçi, at ve alpakalarda da enfeksiyonlar tespit edilmiştir. Virüs, çiftlik hayvanlarında üreme bozukluklarına neden olan Schmallenberg virüsüyle aynı grupta yer alır.

Virüsün bulaşmasında Culicoides cinsi sineklerin rol oynadığı biliniyor. Ancak Fransa'daki ilk insan vakasında enfeksiyonun hangi yolla gerçekleştiği henüz kesinleşmedi. Fransız yetkililer, bulaşma ihtimallerini araştırıyor.

2. Shamonda virüsü insanlara ne kadar tehlikeli?

DSÖ, Shamonda virüsünün belgelenmiş ilk insan vakasının ardından henüz resmi bir risk değerlendirmesi yayımlamadı. Kurumun mevcut bilgiler ve yakın akraba virüslerin bulaşma biçimleri üzerinden yaptığı değerlendirmeye göre, olay münferit bir insan vakası olarak görülüyor ve şu aşamada daha geniş çaplı bir yayılım beklenmiyor.

Fransa'da hayatını kaybeden hastada virüsle bağlantılı olduğu düşünülen beyin komplikasyonları gelişti. Fransız yetkililer, hastanın bağışıklık sisteminin baskılanmış olduğunu ve bu durumun enfeksiyona karşı savunmasızlığını artırmış olabileceğini belirtti. Enfeksiyonun ölümdeki rolüne ilişkin araştırmalar ise sürüyor.

3. Shamonda virüsü nerelere yayıldı?

İlk kez 1965'te Nijerya'daki sığırlarda tespit edilen Shamonda virüsü, daha sonra Afrika ve Asya'nın bazı bölgelerinde de görüldü.

Virüs, temmuz ayının sonlarında Avrupa'da tespit edildi. Ekim ayına kadar Fransa, Almanya, İspanya ve İrlanda'nın da aralarında bulunduğu bir düzineden fazla Avrupa ülkesinde 20 vaka bildirildi. Fransa, virüsün ülkede muhtemelen ilkbahardan bu yana dolaşımda olduğunu açıkladı.

Bununla birlikte, hastalığın uluslararası bildirim ve gözetim sistemlerindeki statüsü nedeniyle mevcut veriler yayılımın tamamını göstermeyebilir. Shamonda, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütünün (WOAH) listelenmiş hastalıkları arasında ve Avrupa Birliği'nin Hayvan Sağlığı Yasası kapsamındaki hastalık listesinde yer almıyor. Bu nedenle hastalığa özgü zorunlu bildirim ve gözetim yükümlülükleri uygulanmıyor.

4. Shamonda virüsünden korunmak için ne yapılabilir?

DSÖ Sözcüsü Christian Lindmeier, özellikle sıcak ve nemli mevsimlerde dışarıda bulunan kişilerin sinek ve diğer böcek ısırıklarına karşı önlem alabileceğini belirtti.

DSÖ'nün önerileri arasında cilde uygulanan böcek kovucuların kullanılması ve cildi örten kıyafetler giyilmesi yer alıyor. Lindmeier ayrıca, sinekler aracılığıyla bulaşan virüslerin yayılma potansiyelinin yılın daha serin aylarında genellikle azaldığını ifade etti.

DSÖ, Fransız yetkililerle birlikte enfeksiyonun kaynağını, olası bulaşma yollarını ve halk sağlığı üzerindeki etkilerini araştırmayı sürdürüyor. Mevcut değerlendirmeye göre daha geniş çaplı bir insan yayılımı beklenmese de virüsün insanlardaki etkilerine ilişkin bilgiler henüz sınırlı.

5. Shamonda virüsü hayvanlar için ne kadar tehlikeli?

Shamonda virüsü hayvanlarda ateş, ishal ve süt üretiminde azalma gibi belirtilere neden olabiliyor. Daha ciddi vakalarda düşükler ve fetüste ağır gelişim bozuklukları görülebiliyor. Bazı atlarda nörolojik bozukluklar da bildirildi.

WOAH, Avrupa'da görülen virüs varyantlarının uzun vadeli etkilerinin henüz belirsiz olduğunu belirtiyor. Hastalığın listelenmiş hastalıklar arasında bulunmaması, mevcut vaka verilerinin yayılımın gerçek boyutunu tam olarak yansıtmayabileceği anlamına da geliyor.