Hürmüz Boğazı için yeni plan: İran ve Körfez ülkeleri buluşuyor
- Umman’ın arabuluculuğunda Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini geçici olarak düzenlemek üzere bir araya gelmeye hazırlanan Körfez ülkeleri ve İran, bölgede diplomatik hareketliliği artırırken; tarafların farklı beklentileri ve ABD'nin yaklaşımı sürecin seyrini belirlemeye devam ediyor.
Umman'ın arabuluculuğunda, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini geçici olarak düzenlemeyi amaçlayan anlaşmaya destek sağlamak üzere Körfez ülkeleri ve İran dışişleri bakanlarının bir araya gelmesi planlanıyor. Financial Times'ın haberine göre, pazartesi günü Umman'ın Salalah kentinde yapılması öngörülen toplantı, taraflar arasındaki diplomatik hareketliliği hızlandırdı.
Şubat ayından bu yana ilk üst düzey temas
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EklePlanlanan bu buluşma, ABD ve İsrail'in şubat ayında İran'a karşı başlattığı askeri sürecin ardından büyük bir dönüm noktası niteliği taşıyor. Görüşme gerçekleşirse, altı üyeli Körfez İşbirliği Konseyi dışişleri bakanları ile üst düzey bir İranlı yetkili, yaşanan çatışmaların başlangıcından bu yana ilk kez doğrudan bir araya gelmiş olacak.
Körfez İşbirliği Konseyi; Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Bahreyn ve Umman'dan oluşuyor.
Ücretsiz geçiş için geçici koridor planı
Tahran ve Maskat yönetimleri, ticari gemilerin boğaza İran sularından girip ağırlıklı olarak Umman topraklarından çıkmasını sağlayacak geçici bir anlaşma üzerinde çalışıyor. Umman, bu koridorun gemilerden herhangi bir ücret alınmadan kullanılabilmesi için haftalardır yoğun görüşmeler yürütüyor.
Söz konusu düzenlemenin, taraflar boğazın gelecekteki kalıcı statüsü konusunda uzlaşana kadar yürürlükte kalması hedefleniyor. Ancak diplomatlar, boğazın tamamen yeniden açılabilmesinin ABD ile İran arasında da bir uzlaşı sağlanmasına bağlı olduğunun altını çiziyor.
Tarafların beklentileri ve şartları farklı
Müzakerelere dair paylaşılan detaylara göre İran ve Umman, Körfez ülkelerinin desteğini arkalarına alarak ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasını kaldırmasını sağlamaya çalışıyor. Tahran yönetimi, geçici anlaşma tamamlansa bile boğazın tam anlamıyla açılması için ablukanın kalkmasını, petrol satış muafiyetinin yenilenmesini ve dondurulan yurt dışı varlıklarına erişim verilmesini şart koşuyor.
Körfez ülkeleri ise varılacak anlaşmanın geçici olmasını ve ticari gemilerin boğazdan güvenli bir şekilde geçiş yapabilmesini garanti altına almayı hedefliyor. Öte yandan ABD, haziran ayındaki kısa ömürlü mutabakata dönmeyeceğini, nükleer konuyu da içeren daha kapsamlı bir anlaşmayı kabul edeceğini arabuluculara iletti.
Şu an için ABD ile İran arasında doğrudan bir temas bulunmuyor. Aracı ülkeler ise tarafları yeniden müzakere masasına taşıyacak yeni formüller üzerinde çalışarak diplomatik kanalları açık tutmaya devam ediyor.