Rusya’da savaş ekonomisinin faturası büyüyor: Enflasyon ve bütçe açığı alarm veriyor
- Ukrayna savaşı dördüncü yılını geride bırakırken Rusya, sanayi üretimi ile sivil sektörün ayrıştığı iki kademeli bir ekonomiye dönüştü. Büyüme verilerine rağmen tırmanan enflasyon, artan bütçe açığı ve düşen enerji gelirleri, Kremlin üzerindeki mali baskıyı her geçen gün artırıyor.
Rusya’nın savaş dönemi ekonomisi hâlâ büyüyor, ancak analistler manşet verilerin daha derin bir gerilimi gizlediğini söylüyor. Gelirlerin azalmasıyla birlikte hane halklarının daha ucuz ve market markalı gıdalara yönelmesi, sivillerin de bu durumdan olumsuz etkilendiğini gösteriyor.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin Ekleİki kademeli bir ekonomik düzene hapsolan Rusya’da, askeri harcamaların beslediği sanayi çarkları dönerken, hanehalkı ve sivil sektör giderek ağırlaşan bir krizin yükünü taşıyor. Ukrayna savaşı dördüncü yılını geride bırakırken, Kremlin’in devasa savunma bütçeleri, yüksek faizler ve devlet destekli kredilerle ayakta tutmaya çalıştığı tablo, derinleşen çatlakları gizlemeye yetmiyor.
CNBC'ye konuşan Eurasia Group Avrupa Direktörü Alex Kolyandr, ülkedeki mevcut durumu, “Şanslıysanız ve bir tank fabrikasında çalışıyorsanız işler yolunda demektir. Aksi bir senaryoda ise büyük ihtimalle ciddi sorunlarla karşı karşıyasınız” sözleriyle özetliyor.
Ukrayna’nın son haftalarda Rus petrol rafinerileri ile dağıtım depolarını hedef alan uzun menzilli insansız hava aracı saldırıları, savaş ekonomisinin hassas dengelerini yeniden öne çıkardı. Yılın ikinci çeyreğinde açıklanan %1,3’lük büyüme verisi beklentileri aşsa da, analistler bu durumun yanıltıcı olduğu görüşünde. Kolyandr’a göre bütçeyi geçici muhasebe hamleleriyle dengelemek mümkün olsa da; yükselen enflasyon, yüksek faiz oranları ve sivil ekonomideki belirgin yavaşlama tablonun giderek ağırlaştığına işaret ediyor.
Enflasyon ve bütçe açığı baskısı büyüyor
Atlantik Konseyi Jeoekonomi Merkezi Direktörü Charles Lichfield, Rus ekonomisinin gerçek durumunu anlamak için büyüme rakamlarından ziyade bütçe açığı ve enflasyona bakılması gerektiğine dikkat çekiyor. Batı yaptırımları, tavan fiyat uygulamaları ve rafinerilere yönelik saldırılar nedeniyle ülkenin enerji gelirlerinde ciddi düşüş yaşandığını vurgulayan Lichfield, bütçe açığının 2024 seviyesinin iki katına çıkma yolunda ilerlediğini belirtiyor. Geçtiğimiz yıl %4 seviyesine çekilen enflasyonun da iç ve dış baskılar nedeniyle bu seviyede kalması zor görünüyor.
Ekonomik sıkıntılar doğrudan halkın günlük tüketim tercihlerine de yansıyor. Ülkenin en büyük perakende zincirlerinden X5 Grubu’nun verilerine göre, tüketiciler ucuz ve alt segment gıda ürünlerine yönelirken; çikolata gibi pahalı şekerlemelerin yerini alan kurabiye tüketiminde iki buçuk kata yakın artış kaydedildi.
"Putin'in siyasi geleceği bu savaşa bağlı"
Moskova’nın elinde bütçe açığını kapatmak için hâlen bazı mali araçlar bulunuyor. Petrol ve doğalgaz şirketlerine yönelik ek vergiler, yaptırımların dışında kalan yaklaşık 300 milyar dolarlık merkez bankası rezervi ve uluslararası borçlanma arayışları bu seçenekler arasında. Ancak uzmanlar, rezervlerin harcanmasının Merkez Bankası’nın enflasyonla mücadelesine olan güveni sarsabileceğini değerlendiriyor.,
Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü’nden Elina Ribakova ise mevcut şartlarda ekonomik tablonun Kremlin’i geri adım atmaya zorlamayacağını savunuyor. Petrol fiyatları 35-40 dolar bandına gerilemediği sürece Rusya’nın çatışmaları sürdürecek mali kaynağı bulabileceğini belirten Ribakova, Vladimir Putin’in siyasi geleceğini bu savaşa bağladığını ve geri adım atmasının son derece düşük bir ihtimal olduğunu vurguluyor. Kolyandr ise tam aksi bir tehlikeye işaret ederek, kötüleşen ekonomik verilerin Putin’i kaynaklar tükenmeden savaşı tırmandırmaya ve kendi şartlarını kabul ettirmeye itebileceği konusunda uyarıyor.