Trilyonlarca dolarlık rekabet! ABD ve Çin, ekonomik "silahlanma yarışı" içinde
- ABD ve Çin arasındaki yapay zeka rekabetinin, çip ve gelişmiş modellerin ötesine geçerek veri merkezleri, enerji, robotik ve bilgi işlem altyapısına yönelik trilyonlarca dolarlık yatırımlara uzandığı aktarıldı.
ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’i Beyaz Saray’da ağırladı. Her iki lider de açılış konuşmalarını yaptı. Trump, güvenlik, teknoloji ve yapay zeka konularını görüşeceklerini söyledi. Xi ise daha güçlü ve doğrudan iletişim çağrısı yaptı. Barışçıl bir birlikte yaşamı talep etti.
'Ekonomik silahlanma yarışı'
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleKatar merkezli Al Jazeera’da yayımlanan ‘Amerika ve Çin, ekonomik bir "silahlanma yarışı" içinde’ başlıklı analize göre ABD ve Çin arasındaki yapay zeka rekabeti, gelişmiş modeller ve çiplerin ötesine geçerek veri merkezleri, enerji, robotik ve bilgi işlem altyapısına yönelik trilyonlarca dolarlık yatırımlara dönüştü.
Analize göre ABD'de yapay zeka bağlantılı veri merkezleri ve altyapıya yönelik yatırımların 2025-2032 döneminde 10,3 trilyon dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor. Ekonomist Stijn Van Nieuwerburgh'un Brookings Enstitüsü için hazırladığı ve Wall Street Journal'ın aktardığı tahmine göre bu tutarın, yıllık ortalama ABD gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 3,6'sına karşılık geldiği aktarıldı.
Ancak söz konusu 10,3 trilyon doların gerçekleşmiş bir harcama değil, 8 yıllık döneme ilişkin bir yatırım tahmini olduğu ve nihai tutarın daha düşük kalabileceği belirtildi.
Teknoloji şirketlerinden trilyonlarca dolarlık harcama
Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft ve Oracle'ın sermaye harcamalarının 2029'a kadar olan 4 yıllık dönemde toplam 4,2 trilyon dolara ulaşabileceğinin tahmin edildiği belirtildi.
Goldman Sachs da yapay zeka yatırımlarının 2026'da ABD ekonomisinin yüzde 1,9'una denk gelmesini bekliyor.
Analize göre veri merkezlerine yönelik yatırımların artması, elektrik, arazi ve nitelikli iş gücü gibi kaynaklar üzerinde de baskı oluşturuyor. ABD'de özel veri merkezi inşaatlarına yönelik mevsimsel düzeltilmiş yıllık harcamanın temmuz itibarıyla yaklaşık 37 milyar dolara çıktığı ve geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 9 milyar dolar arttığı bildiriliyor.
Yapay zeka istihdamı artırıyor, maliyetleri de yükseltiyor
LinkedIn verilerine göre yapay zeka ile bağlantılı olarak ABD'de 2023-2026 döneminde 750 binden fazla yeni iş ortaya çıktı. Teknoloji bağlantılı işlerde ilan edilen ortalama maaş yaklaşık 180 bin dolar olurken, genel işlerde bu rakam yaklaşık 80 bin dolar seviyesinde bulunuyor.
Bununla birlikte çip, elektrik, ücret ve finansman maliyetlerindeki artış yapay zeka yatırımlarının kısa vadede enflasyonist baskılar oluşturmasına neden oluyor.
ABD'de bilgisayar, bilgisayar parçaları ve yarı iletken ithalat fiyatlarının ağustosta yıllık bazda yaklaşık yüzde 20 arttığı bildirildi.
Çin'de devlet merkezli yatırım modeli
Çin ise yapay zeka yatırımlarında ABD'den farklı olarak devlet fonları, kamu bankaları, vergi teşvikleri ve kamu destekli altyapıyı daha yoğun kullanıyor.
New York Times'a göre Çin'de devlet öncülüğündeki fonlar 2000-2023 döneminde yapay zeka şirketlerine 184 milyar dolardan fazla kaynak aktardı. Pekin yönetimi ve kamu bankalarının da yüz milyarlarca dolarlık ek taahhütte bulunduğu belirtildi. Buna karşılık ABD özel sektörü yalnızca 2025'te yapay zekaya yaklaşık 285 milyar dolar yatırım yaptı.
Çin'de 2025 sonu itibarıyla 6 binden fazla yapay zeka şirketi bulunurken, ülkedeki sanayi robotlarının sayısı 2 milyonu aştı. Bu sayının dünyanın geri kalanındaki toplam sanayi robotu sayısından fazla olduğu kaydedildi.
Ancak Çin'in karşı karşıya olduğu en önemli sorunlardan biri gelişmiş çiplere erişim. Pekin'in son 10 yılda yerli çip sektörünü geliştirmek için 150 milyar dolardan fazla harcamasına rağmen bazı ileri teknolojilerde beklenen ilerlemenin sağlanamadığı aktarılıyor.
Rekabet ekonomik "silahlanma" yarışına dönüşüyor
Al Jazeera’nın analizine göre ABD'de yatırımlar ağırlıklı olarak teknoloji şirketleri, sermaye piyasaları ve kredi kanalları üzerinden ilerlerken, Çin'de devlet sermayenin yönlendirilmesinde daha büyük rol oynuyor.
Habere göre yapay zeka yatırımlarının etkisi şimdiden ekonominin farklı alanlarında görülüyor. Veri merkezleri elektrik, arazi ve iş gücü için diğer sektörlerle rekabet ederken, çiplere yönelik talep fiyatları artırıyor ve teknoloji bağlantılı sektörlerde ücretleri yükseltiyor.
Uzmanlara göre yatırımların gelecekte sağlayacağı verimlilik ve gelir artışının mevcut maliyetleri karşılayıp karşılamayacağı henüz netleşmiş değil. Analistlere göre yüksek yatırımlar beklenen getiriyi sağlayamazsa kapasite fazlası, borçluluk ve atıl altyapı riski ortaya çıkabilir.
