Avrupa'da doğal gaz fiyatları yüzde 234 arttı: Kış öncesi stok alarmı

Euronews'in haberine göre, Avrupa’da doğal gaz fiyatları 2026 yılı başından bu yana üç katına çıkarken, Avrupa Birliği (AB) stokları rekor düzeyde düşük seviyelere geriledi.

Haberde, analistlerin bu durumun kış faturaları ve enerji arzı üzerindeki olası etkileri konusunda uyarılarda bulunduğu aktarıldı.

2022 yılından sonra Avrupa'nın bir daha asla kış mevsimini savaş halindeki bir ülkeye bağımlı geçirmeyeceğine dair söz verdiği, ancak aradan geçen dört yılın ardından yalnızca ülke adının değiştiği belirtildi.

Kamuoyunun dikkatinin çoğunlukla petrol ve dizele odaklandığı dönemde, doğal gaz tarafında daha ciddi bir kriz potansiyelinin inşa edildiği kaydedildi. Depolama seviyelerinin yılın bu dönemi için tarihin en düşük seviyesiyle kışa girmesi nedeniyle, Avrupa'nın mart sonuna kadar dayanabilmek adına gaz tüketimini kısmak zorunda kalabileceği uyarısında bulunulduğu aktarıldı.

Euronews'in haberinde görüşlerine yer verilen Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü (IEEFA) Avrupa Baş Enerji Analisti Ana Maria Jaller-Makarewicz, "Rüzgar üretimi ve sıcaklıklar, Avrupa'nın bu kış gaz arzının ne kadar daralacağını ve fiyatların ne kadar yükseğe çıkacağını belirleyecek" şeklinde konuştu.

Jaller-Makarewicz'in, talep azaltımının Avrupa'nın kontrolündeki en büyük kaldıraç olmaya devam ettiğini belirttiği ifade edildi.

Avrupa gaz fiyatları ne kadar yükseldi?

Haberde, Avrupa'nın gösterge gaz fiyatı olan Hollanda merkezli TTF vadeli işlem kontratının ocak başında megavatsaat başına yaklaşık 28 eurodan işlem görürken, pazartesi günü kısa süreliğine 97,64 euroya dokunduktan sonra 96 euro civarında dengelendiği aktarıldı.

Bu rakamın yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 234'lük bir artışa işaret ettiği kaydedildi.

Fiyatların Ağustos 2022'deki 340 euronun üzerindeki tarihi zirvesinin altında seyretse de, mevcut endişenin seviyeden ziyade fiyatların izlediği yön olduğu vurgulandı.

Avrupa'nın gazı nereye gitti?

İran ile yaşanan savaş ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının Avrupa'yı en önemli tedarikçilerinden biri olan Katar'dan mahrum bıraktığı belirtildi. Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Bruegel'e dayandırılan bilgilere göre, Orta Doğu kaynaklı sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) geçen yıl AB'nin toplam LNG ithalatının yaklaşık %8'ini oluşturduğu, mayıs ayından bu yana ise bu bölgeden sevkiyat yapılmadığı aktarıldı. Bu oran küçük görünse de, daralan küresel pazarda eksilen her kargonun Asyalı alıcıların da talep ettiği alternatif kaynaklarla ikame edilmek zorunda kalındığı ifade edildi.

Ufukta ikinci bir açığın daha bulunduğu, Bruegel verilerine göre Rus LNG'sinin yılın ikinci çeyreğinde AB'nin LNG ithalatının yaklaşık beşte birini oluşturmaya devam ettiği bildirildi.

AB'nin Ocak 2027 itibarıyla Rus LNG'sini tamamen yasaklamaya hazırlandığı kaydedildi. Jaller-Makarewicz'in, IEEFA'nın bu ayın başında yayımlanan çalışmasına atıfta bulunarak, ocak 2027'de yürürlüğe girecek yasağın hesaplamaya dahil edilmesiyle AB'nin geçen kışa göre yaklaşık yüzde 7 daha az gaz kullanmasının gerekebileceğini belirttiği aktarıldı.

Depolama seviyeleri neden endişe verici?

Katar gazının kesilmesiyle birlikte Avrupa'nın bu yaz rezervlerini yeterince dolduramadığı ifade edildi. Bruegel verilerine göre 24 Ekim itibarıyla AB depolama doluluk oranının yüzde 74,6 olduğu, bir önceki yıl aynı dönemde bu oranın yüzde 82,9, 2023 yılında ise yüzde 98,5 olduğu bildirildi.

IEEFA'nın, bu oranın 2011'de kayıtların tutulmasından bu yana yılın bu dönemi için kaydedilen en düşük seviye olduğuna dikkati çektiği aktarıldı.

Rezervlerdeki artışın durmuş olduğu, 24 Ekim ile biten haftada günlük değişimlerin sıfıra yakın seyrettiği, bazı ülkelerin kasım ayı bile gelmeden kışlık stoklardan harcamaya başladığı ifade edildi. Avusturya'nın depolama doluluk oranının ekim ortasındaki yüzde 69,3 seviyesinden yüzde 67,2'ye gerilediği (geçen yıl bu oranın yüzde 84 olduğu) aktarıldı.

Enerji araştırma firması Wood Mackenzie'nin, Avrupa'nın depolama doluluk oranının mart sonuna kadar önceki tahminlerin de altına düşerek %17 ila %20 arasında kalmasını beklediği belirtildi.

Wood Mackenzie Avrupa Gaz ve LNG Direktörü Tom Marzec-Manser'in, bu öngörünün normal bir kış mevsimi varsayımına ve Orta Doğu'daki çatışmanın yıl sonuna kadar sona ererek Katar ile BAE'nin 2027 başlarında olağan üretime döneceği senaryosuna dayandığını belirttiği aktarıldı. Marzec-Manser'in, El Niño etkisi nedeniyle genel beklentinin aksine sert bir kış geçmesi durumunda depolama seviyelerinin çok daha düşük olabileceği uyarısında bulunduğu ifade edildi. Bu senaryoda fiyatların daha da tırmanacağı ve kışın boş stoklarla kapatılmasının gelecek yaz için yoğun bir dolum sürecini zorunlu kılacağı kaydedildi.

Yüksek fiyatlar ne kadar sürebilir?

Çatışmaların hızla sona ermesinin bile anlık rahatlama sağlamayacağı, Marzec-Manser'in küresel LNG piyasasının dengelenmesinin 2028 sonbaharını bulacağını öngördüğü ve toptan gaz fiyatlarının Avrupa'da uzun süre yüksek kalmaya devam edeceğini belirttiği aktarıldı.