Avrupa'nın gaz depoları 15 yılın dibinde: Bu kış tüketim 'zorunlu olarak' yüzde 7 azalabilir

AB, doğal gaz tüketimini zorunlu olarak azaltabilir

Avrupa Birliği'nin (AB) doğal gaz depolarındaki doluluk oranı mevsimsel olarak rekor düşük seviyeye geriledi.

Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü (IEEFA), Rusya'dan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının tamamen yasaklanması ve İran savaşının fiyatları yüksek tutması nedeniyle AB'nin bu kış doğal gaz tüketimini geçen kışa göre yüzde 7 azaltmak zorunda kalabileceği uyarısında bulundu.

Avrupa Birliği, kış ayları yaklaşırken doğal gaz arzında sıkışıklık riskiyle karşı karşıya kaldı. ABD merkezli kâr amacı gütmeyen kuruluş IEEFA'nın cuma günü yayımladığı rapora göre, AB'nin doğal gaz depolarındaki doluluk oranı 3 Ekim itibarıyla yüzde 72,4 seviyesinde kaldı. Bu oran, 2011'den bu yana yılın aynı dönemi için kaydedilen en düşük seviye oldu.

Raporda, depolardaki gaz miktarının geçen kışa kıyasla daha düşük olması nedeniyle AB'nin kasım-mart döneminde yaklaşık 14 milyar metreküp daha az doğal gaz tüketmesi gerekebileceği belirtildi. Depolardan sağlanabilecek gaz miktarındaki düşüşün ise 7,3 milyar metreküp seviyesinde olabileceği aktarıldı.

Rusya'dan LNG ithalatının Ocak 2027'den itibaren tamamen yasaklanması da arz üzerindeki baskıyı artıran unsurlar arasında gösterildi. Bu koşullar altında AB'nin kış boyunca doğal gaz tüketimini geçen yıla göre yüzde 7 azaltmasının gerekebileceği kaydedildi.

Depoların tamamen boşalması beklenmiyor

IEEFA, mevcut tablonun doğal gaz depolarının kış boyunca tamamen boşalacağı anlamına gelmediğini vurguladı.

Bununla birlikte, doluluk oranı düştükçe depolardan gaz çekme hızının yavaşladığına dikkat çekildi. Bu durumun, kışın son döneminde yaşanabilecek sert soğuklarda arz açığı riskini artırabileceği belirtildi.

Raporda ayrıca, depoların düşük seviyelerde kalmasının gelecek yaz yeniden gaz doldurma maliyetlerini yükseltebileceği ifade edildi.

Talebi azaltmak yerine depolardaki açığın ek ithalatla kapatılmasının yaklaşık 3 milyar avroya mal olabileceği hesaplandı. Bu tutarın, aynı miktarda gazın geçen yılki maliyetine kıyasla yüzde 12 daha yüksek olduğu bildirildi.

İran savaşı doğal gaz fiyatlarını yükseltti

Avrupa'nın doğal gaz piyasası, 28 Şubat'ta başlayan İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığının aksaması nedeniyle baskı altında kaldı.

Küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği bu güzergâhtaki aksaklıklar, enerji arzına ilişkin endişeleri artırdı.

Avrupa'da doğal gaz fiyatları için gösterge kabul edilen Hollanda merkezli TTF vadeli kontratları, eylül ortasında megavatsaat başına 84,5 avroya yükselerek 2022'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Fiyatların perşembe günü yeniden 80 avroyu aştığı, cuma sabahı ise 78 avro civarında işlem gördüğü aktarıldı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, salı günü yaptığı açıklamada, şubat sonundan bu yana ithal fosil yakıtlar için enerji miktarında herhangi bir artış olmaksızın fazladan 100 milyar avro harcandığını söyledi.

AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen'in de depolardaki doluluk seviyelerinin olağanüstü düşük olması nedeniyle hükümetlere enerji talebini azaltmayı sürdürme çağrısında bulunduğu belirtildi. Avrupa doğal gaz şebekesi işletmecileri ise perşembe günü yayımlanan değerlendirmelerinde, sert bir kış yaşanması halinde AB'nin ihtiyaç duyduğu gazın yüzde 15'ine kadarını karşılayamayabileceği uyarısını yaptı.

Depolama maliyetleri enerji güvenliğini zorluyor

Doğal gaz depolama modeli, gazın yazın kışa kıyasla daha ucuza alınarak depolanmasına ve kışın daha yüksek fiyatla satılmasına dayanıyor. Ancak bu fiyat farkının daralması, bazı dönemlerde yaz vadeli kontratlarının kış kontratlarından daha pahalı hale gelmesi, depolama faaliyetlerinin ekonomik cazibesini azalttı.

IEEFA, doğal gaz depolamak amacıyla gaz satın almanın kârlı bir stratejiden finansal riske dönüştüğü değerlendirmesinde bulundu.

Bazı Avrupa ülkeleri arz güvenliğini korumak için ek önlemler alıyor. Hollanda hükümetinin haziran ayında, kamuya ait EBN'nin doğal gaz rezervlerini artırmasına yardımcı olmak amacıyla 993 milyon euroya kadar destek sağlanmasına onay verdiği belirtildi.

Almanya'nın kamuya ait SEFE şirketinden 15 Aralık'a kadar 8 teravatsaat doğal gaz depolamasını istediği, İspanya'nın ise ithalat terminallerinde tutulan LNG miktarını yüzde 25'in üzerinde artırdığı aktarıldı.