IEA'dan doğalgaz uyarısı: "Ortadoğu'daki çatışmalar arz şokuna yol açtı"
- Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Ortadoğu'da devam eden çatışmaların küresel doğalgaz piyasasında arz şokuna yol açtığını, sıkılaşan arz koşulları ve yüksek fiyatların etkisiyle bu yıl küresel doğalgaz talebinin yüzde 0,5 azalmasının beklendiğini bildirdi.
- Rapora göre, Ortadoğu kaynaklı arz kaybı diğer bölgelerdeki üretim artışıyla kısmen telafi edildi.
- Özellikle Asya ve Avrupa'da yüksek doğalgaz fiyatları nedeniyle elektrik sektöründe doğalgazdan kömüre geçiş hız kazandı.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Ortadoğu'da devam eden çatışmaların küresel doğalgaz piyasasında arz şokuna yol açtığını, sıkılaşan arz koşulları ve yüksek fiyatların etkisiyle bu yıl küresel doğalgaz talebinin yüzde 0,5 azalmasının beklendiğini duyurdu.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin Ekle
IEA'nın yayımladığı "2026 Üçüncü Çeyrek Gaz Piyasası Raporu"na göre, geçen yılın ikinci yarısından itibaren kademeli olarak gevşeyen küresel doğalgaz piyasası dengeleri, şubat sonunda Ortadoğu'da başlayan savaş ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasıyla yeniden bozuldu.
Küresel LNG arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği boğazdaki kesinti, uluslararası piyasalarda sert fiyat dalgalanmalarına neden oldu.
Asya ve Avrupa'da fiyatlar zirveyi gördü
Raporda, mart ayında spot doğalgaz fiyatlarının 2022-2023 enerji krizinden bu yana görülen en yüksek aylık ortalamalara ulaştığı belirtildi.
Buna göre, Avrupa'nın gösterge fiyatı TTF, yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 32 artışla milyon İngiliz ısı birimi (MBtu) başına ortalama 16 dolara yükseldi. Asya spot LNG fiyatı ise aynı dönemde yüzde 45 artarak 17,5 dolar/MBtu seviyesine çıktı.
Arz kaybı telafi edildi mi?
Haziran ortasında ABD ile İran arasında varılan geçici anlaşmanın ardından fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskı hafiflemeye başlasa da Hürmüz Boğazı'ndaki LNG taşımacılığı halen çatışma öncesi seviyelerin oldukça altında seyrediyor.
Rapora göre, Ortadoğu kaynaklı arz kaybı diğer bölgelerdeki üretim artışıyla kısmen telafi edildi.
Mart-haziran döneminde Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin LNG yüklemeleri yıllık bazda 35 milyar metreküp azalırken, Kuzey Amerika ve Afrika'da devreye alınan yeni projeler ile mevcut tesislerdeki kapasite artışları bu kaybın yaklaşık dörtte üçünü karşıladı.
Kömüre geçiş hzı kazandı
Yüksek spot fiyatlar ve arz endişeleri nedeniyle bu yıl küresel gaz talebinin yüzde 0,5 (yaklaşık 20 milyar metreküp) azalması bekleniyor. Bu, 2020 ve 2022'den sonra bu on yıl içindeki üçüncü yıllık talep düşüşü olacak.
Rapora göre, özellikle Asya ve Avrupa'da yüksek doğalgaz fiyatları nedeniyle elektrik sektöründe doğalgazdan kömüre geçiş hız kazandı.
Çin, Japonya ve Hindistan başta olmak üzere bazı ülkelerde uygulamaya alınan yakıt değişim politikaları ve idari tedbirler, küresel doğal gaz piyasasının dengelenmesinde önemli rol oynuyor.
Çatışmaların orta vadeli etkileri neler?
Raporda, çatışmaların orta vadeli etkilerine de dikkati çekildi. Katar'daki dünyanın en büyük LNG sıvılaştırma tesisi Ras Laffan'da meydana gelen hasarlar nedeniyle 2026-2030 döneminde kümülatif LNG arz kaybının 140 milyar metreküpe ulaşabileceği tahmin edildi.