Kırmızı dizel nedir, Türkiye'de kullanılıyor mu? Vergiden muaf yakıt yeniden gündemde

ABD'de dizel fiyatlarının, İran'la bağlantılı arz kesintileri, Ukrayna'nın Rusya'daki rafinerilere yönelik saldırıları ve küresel stoklardaki düşüş nedeniyle rekor seviyelere çıkmasının ardından Beyaz Saray'ın kırmızı dizel satışlarının genişletilmesine yönelik düzenlemeleri değerlendirdiği bildirildi.

ABD'den gelen açıklamalar sonrası, kırmızı dizel ile ilgili detaylar merak edilmeye başlandı.

Beyaz Saray ne yapmayı planlıyor?

ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre ülkede dizel fiyatları geçen hafta galon başına 6,53 dolarla rekor seviyeye ulaştı.

Dizel fiyatlarındaki yükselişin, ABD Başkanı Donald Trump ve yönetimi üzerinde kasım ayındaki ara seçimler öncesinde akaryakıt maliyetlerini düşürme baskısını artırdığı belirtildi.

Reuters'ın haberine göre Beyaz Saray'ın kırmızı dizel satışlarının daha geniş kesimlere açılmasını değerlendirmenin yanı sıra rafinerilere yönelik genel bir dizel ihracat yasağını da gündeme aldığı aktarıldı.

ABD yönetiminin ayrıca Avrupa Birliği'nden fiyatları düşürmek amacıyla acil durum dizel stoklarını piyasaya sürmesini istediği bildirildi.

Kırmızı dizel nedir?

Kırmızı dizelin, temel olarak standart dizelle aynı yakıt olduğu ancak karayolu yakıt vergilerinden muaf tutulduğu belirtildi.

Yakıtın genellikle çiftliklerde ve inşaat alanlarında kullanılan, karayollarında çalıştırılmayan araç ve ekipmanlarda kullanıldığı aktarıldı.

Reuters'dan edinilen bilgilere göre kırmızı renkli boya ise yakıta, karayolu vergisinin ödenmediğini göstermek amacıyla eklendi.

Bu nedenle boyalı dizelin kamuya açık yollarda kullanılan araçlarda tüketilmesinin yasa dışı olduğu ve bunun yakıtın kimyasal yapısından değil, vergi kaçakçılığı kapsamında değerlendirilmesinden kaynaklandığı kaydedildi.

Bazı eyaletlerin de akaryakıt fiyatlarındaki artış nedeniyle kırmızı dizelle ilgili kısıtlamaları gevşettiği bildirildi.

Dizelde ne kadar vergi ödeniyor?

ABD'de karayolu taşımacılığında kullanılan dizelin hem federal hem de eyalet düzeyinde özel tüketim vergilerine tabi olduğu belirtildi.

Federal vergiler kapsamında dizel için galon başına 24,3 sent, yer altı depolama tankı fonu için ise 0,1 sent alındığı aktarıldı. Bu vergilerin, galon fiyatı 6 dolar olan dizelin yaklaşık yüzde 4'üne karşılık geldiği kaydedildi.

Eyaletlerdeki dizel vergilerinin ise ortalama 35,5 sent olduğu ve bunun mevcut fiyatların yaklaşık yüzde 5'ini oluşturduğu belirtildi.

ABD ne kadar dizel tüketiyor?

Wood Mackenzie analisti Jim Mitchell'e göre karayolu dışı dizel, ABD'nin toplam damıtılmış petrol ürünü tüketiminin yaklaşık yüzde 30'unu oluşturuyor ve yıllık tüketim yaklaşık 18,2 milyar galon seviyesinde bulunuyor.

Federal verilere göre ABD'nin ulaşım sektörü günde yaklaşık 123 milyon galon, yılda ise yaklaşık 45 milyar galon dizel tüketiyor. Bunun, yıllık yaklaşık 60 milyar galonluk toplam damıtılmış petrol ürünü tüketiminin yaklaşık yüzde 75'ine karşılık geldiği belirtildi.

Kırmızı dizel Türkiye'de var mı?

Türkiye’de ise "kırmızı dizel" (kırmızı mazot) adıyla bilinen vergisiz/indirimli tarım ve sanayi yakıtı uygulamasının bulunmadığı biliniyor.

Türkiye'de çiftçiler, iş makineleri ve binek araçlar akaryakıt istasyonlarında satılan standart, şeffaf renkli motorini satın alıyor.