Motorin alarmı: ABD’de fiyatlar yüzde 68 arttı, tüketiciye yeni zam dalgası kapıda
- ABD’de motorin fiyatları İran savaşı öncesine göre yüzde 68 artarak galon başına 6,32 dolara yükseldi. Ekonomistler, taşımacılıktan tarıma kadar birçok sektörde maliyetleri artıran motorinin önümüzdeki aylarda gıda ve diğer tüketici ürünlerinin fiyatlarını yukarı çekebileceği uyarısında bulunuyor.
ABD’de motorin fiyatlarındaki sert yükseliş, tüketiciler açısından yeni bir enflasyon baskısı oluşturuyor. AAA verilerine göre motorinin ortalama fiyatı, İran savaşının başlamasından önceki 27 Şubat’taki 3,76 dolardan 6,32 dolara yükseldi.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleBöylece motorin fiyatları savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık yüzde 68 arttı. Motorindeki yükseliş, aynı dönemde yaklaşık yüzde 47 artan benzin fiyatlarını da geride bıraktı.
Ekonomistler, motorin fiyatlarındaki artışın tüketiciler tarafından benzin kadar doğrudan hissedilmese de ekonominin genelinde daha geniş bir maliyet baskısı yaratabileceğine dikkat çekiyor.
Royal Bank of Canada ABD Ekonomisi Başkanı Michael Reid, “Tüketici üzerinde bir başka baskı daha oluşacak. Özellikle düşük ve orta gelirli tüketiciler bunu orantısız şekilde hissedecek” değerlendirmesinde bulundu.
Motorin neden bu kadar yükseldi?
Ekonomistlere göre fiyatlardaki yükselişin temel nedeni İran savaşı. Çatışmalar, Orta Doğu’dan petrol arzını sınırlarken bölgedeki rafineri altyapısına da zarar verdi.
Rusya-Ukrayna savaşı da motorin fiyatlarını yukarı çeken diğer faktörlerden biri oldu. Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları sonrasında Moskova’nın motorin ihracatını kısıtlaması küresel arzı etkiledi.
Motorinin ulusal ortalama fiyatı eylülde ilk kez galon başına 6 doların üzerine çıktı.
Motorin fiyatı market raflarına da yansıyacak
Motorin, yalnızca kamyon ve ticari araçlarda kullanılan bir yakıt değil. Trenler ve gemilerle yapılan taşımacılığın yanı sıra tarım, imalat ve ısıtma sektörlerinde de önemli bir girdi olarak kullanılıyor.
Moody’s Başekonomisti Mark Zandi, “Benzin doğrudan. Para cebimden çıkıp benzin deposuna gidiyor. Motorin ise dolaylı” ifadelerini kullandı.
Kamyonlarla taşınan gıda ve diğer ürünlerin yanı sıra tüketicilerin internetten sipariş ettiği ürünlerin teslimat maliyetleri de motorin fiyatlarından etkileniyor.
Ekonomistlere göre işletmeler artan nakliye ve üretim maliyetlerini zaman içinde ürün fiyatlarına yansıtacak. Bu nedenle motorin fiyatlarındaki artışın tüketici enflasyonuna etkisinin 6 ay ile 1 yıl arasında bir sürede daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.
1 dolarlık motorin artışı enflasyonu 0,1 puan yükseltebilir
Moody’s Başekonomisti Zandi’ye göre motorinin galon fiyatındaki her 1 dolarlık artış, yüksek fiyatların kalıcı olması halinde genel enflasyonu yaklaşık 0,1 puan artırabilir.
Motorin fiyatlarının savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık 2,50 dolar yükselmesi, bu hesaba göre enflasyona yaklaşık 0,25 puanlık ek baskı yaratabilir.
ABD Merkez Bankası’nın (Fed) tercih ettiği enflasyon göstergesi olan PCE endeksi, ağustosta yıllık bazda yüzde 3,4 artmıştı. Fed uzun vadede enflasyonun yaklaşık yüzde 2 seviyesinde olmasını hedefliyor.
Gıda fiyatlarında da artış bekleniyor
Goldman Sachs, motorin fiyatlarındaki yükselişin önümüzdeki aylarda gıda fiyatlarını kümülatif olarak 0,2 ila 0,4 puan artırabileceğini öngörüyor.
Motorin, ortalama olarak tarımsal üretimdeki girdi maliyetlerinin yüzde 5 ila yüzde 10’unu oluşturuyor. Çiftçilerin hasat döneminde ve kış aylarında depolamak amacıyla daha fazla yakıt satın alması nedeniyle yüksek motorin fiyatlarının gıda fiyatları üzerindeki baskıyı artırabileceği belirtiliyor.
Goldman Sachs ayrıca motorin fiyatlarının 2027 boyunca yüksek kalmasını bekliyor.
Ekonomistler, İran’daki çatışmanın uzaması ve enerji fiyatlarının yüksek seyretmesi halinde motorin maliyetlerinin tüketici ürünlerine daha güçlü şekilde yansımasının risk oluşturduğunu belirtiyor.