Türkiye'ye 1,5 milyar dolar tazminat cezası verilmişti: Bakan Bayraktar'dan tahkim açıklaması

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Kerkük-Ceyhan ham petrol boru hattından bir yıl daha işlemesine imkan verecek anlaşma kapsamında Irak'ın günde 750,000 varil petrol sevk etmek istediğini ve Türkiye'nin yeterli kapasiteyi ayırdığını söyledi.

Irak'ın karadan petrol ihraç edebildiği tek hat olan Kerkük-Ceyhan'ın işleyişini belirleyen Irak-Türkiye ham petrol boru hattı anlaşmasının süresi ay sonunda dolacak. İki ülke, hattın fiilen bir yıl daha çalışmasını sağlayacak mutabakata geçen hafta vardı. İmzaların önümüzdeki atılması bekleniyor.

Boru hattı, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı deniz trafiğine kapatması ve Irak'ın deniz yoluyla ihracatının durmasının ardından tekrar önem kazandı. Boğazdan tanker geçişleri bugün yine kısıtlandı.

Türkiye mevcut koşullarda anlaşmayı yenilemek istemediğini, farklı yeni bir anlaşma yapmak istediğini geçen yıl Irak'a bildirmişti.

İran'dan petrol ihracatı açıklamasıEnerji

Boru hattının son yıllarda Türkiye açısından sorunlu bir geçmişi bulunuyor. Uluslararası tahkim mahkemesinin Türkiye aleyhine verdiği tazminat kararının ardından 2023 yılında hattan sevkiyat durdu. Petrol akışı Irak'ın iç meseleleri nedeniyle ancak iki buçuk yıl sonra, yani geçen yılın sonlarına doğru tekrar başladı.

BOTAŞ verilerine göre sevkiyat kesilmeden önce günde yaklaşık 480,000 varil petrol taşıyan toplam 1.4 milyon varil kapasiteli hattın, yeniden açıldıktan sonra günde ancak 190,000 varil sevk ettiği görüldü. Irak'ın ilettiği talep, hattın kullanımının üç kat artacağına işaret etti.

Dün kabine toplantısının ardından gazetecilerin soruları üzerine Irak ile yapılan müzakereler hakkında bilgi veren Bayraktar, "Onlar da bize dediler ki bizim 750,000 varillik bir kapasiteye ihtiyacımız olur. Gerçi bugün akan 180-200 bin varil ama, tamam dedik, 750,000 varili biz size ayırırız. Bir sene içerisinde de biz yeni bir ITP'yi, yani daha kapsamlı bir ITP'yi imzalamak istiyoruz" dedi.

Kerkük'te sona eren hattın güneyde Basra Körfezi'ne kadar uzatmak ve kapasitesini 2.5 milyon varile çıkarmak istediklerini tekrar ifade eden Bayraktar, "Irak Başbakanı ile de görüştük... Kuveyt istiyorsa bu boru hattına petrolünü koysun. Başka isteyenler olursa Körfez'den onlar koysun gibi kapsamlı şeyler söyledik" dedi.

Bayraktar ayrıca, uluslararası tahkim mahkemesinin Türkiye'ye verdiği 1.5 milyar dolar tazminat cezasının da yeni boru hattı müzakerelerin bir parçası olduğunu ifade etti.

Bayraktar, hattın uzatılması esnasında yanına gaz hattı da inşa edilebileceği ve Katar veya başka kaynakların gazını taşıyabileceğini ifade etti.

Çin'in petrol ithalatı yaklaşık 10 yılın en düşüğüne gerilediHaberler

Irak ile devam eden tahkim ve boru hattı davaları

Bayraktar, Irak ile Türkiye arasında devam etmekte olan tahkim davası ve takip eden davalar hakkında da bilgi verdi.

Uluslararası tahkim mahkemesi, 2023 yılı Şubat ayında Irak hükümetinin izni olmadan 2014-2018 yıllarına petrol sevkiyatına izin vererek 1976 tarihli boru hattı anlaşmasını ihlal ettiği gerekçesiyle Türkiye'ye nette 1,5 milyar dolar tazminat cezası verdi.

Tahkim mahkemesi ana kararında Türkiye'nin Irak'a 2 milyar dolar, Irak'ın da 1990'lı yıllardan bu yana eksik nakil ödemeleri nedeniyle Türkiye'ye 500 milyon doların üzerinde ödeme yapmasına hükmetti. Uzmanlar faiz hesaplamaları yapıldıktan sonra Türkiye'nin ödemesi gereken net tutarın daha düşeceğini belirtiyorlar.

Tazminat cezasının ardından Irak ve Türkiye, tenfiz olarak ifade edilen cezanın yürürlüğe koyulması ve faizin hesaplanması için ABD'de Washington DC'de iki ayrı dava açtı. Bayraktar bu davaların devam ettiğini belirtti.

Bayraktar, CHP milletvekili Deniz Yavuzyılmaz'ın Paris'te açılan temyiz davasının mahkeme tarafından reddedildiği belgesi hakkında da konuştu. "O ilk kararla alakalı da (tahkim) Paris'teki mahkemeye bir itirazda bulunduk. Ama hukuki prosedür tamamlansın istedik. Ama esas şu anda baktığımız şey o Washington'da devam eden tenfiz davası" dedi.

Petrol fiyatları bir ayın zirvesine çıktıEmtia

Bayraktar, tahkim mahkemesinde 2018 sonrası dönem için ikinci davanın devam ettiğini belirtti.

Tahkim ile sonuçlanmış ikili anlaşmanın devam etmesini istemediklerini tekrar ifade eden Bayraktar, 12 aylık mutabakatın boru hattı anlaşmasının uzatımı değil bir yıl süreli petrol taşıma anlaşması olduğunun altını çizdi.