Ukrayna, Rus petrolünü bitirdi: İhracatın yüzde 75'i vuruldu! Faturayı kim ödeyecek?

Rusya’nın dizel ihracatı ağır darbe aldı

Ukrayna’nın Rusya’daki petrol rafinerileri ve enerji altyapısına yönelik insansız hava aracı (İHA) saldırıları, Moskova’nın dizel ihracat kapasitesini ciddi ölçüde zayıflattı. Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikası Merkezi’nden Rus petrol endüstrisi uzmanı Tatiana Mitrova’ya göre saldırılar, kapsamı, menzili ve etkinliği bakımından Rusya’nın dizel ihracatını sekteye uğrattı.

Saldırılardan önce Rusya, ABD’nin ardından dünyanın en büyük ikinci dizel tedarikçisi konumundaydı. Ancak Kpler verilerine göre Rusya’nın dizel ihracatı, eylül ayında geçen yılın aynı dönemindeki günlük 608 bin varilden 141 bin varile geriledi. Böylece ihracatta yüzde 75’i aşan düşüş yaşandı.

Saldırılar yıl içinde yaklaşık üç katına çıktı

Polonya merkezli açık kaynak istihbarat şirketi Rochan Consulting’in verilerine göre Rus petrol altyapısına yönelik bildirilen saldırıların sayısı temmuzda 31’e yükseldi. Bu sayı ocak ayında 11 olarak kaydedilmişti.

Ukrayna, saldırılarda hem kullanılan İHA sayısını artırdı hem de Rusya’nın daha derin bölgelerindeki hedeflere yöneldi. Columbia Üniversitesi uzmanı Mitrova, Ukrayna’nın artık yüzlerce İHA’dan oluşan gruplarla düzenli saldırılar gerçekleştirdiğini belirtti.

Temmuz ayında Rusya’nın en büyük petrol rafinerisi olan Sibirya’daki Omsk Rafinerisi de İHA saldırısının hedefi oldu. Ukrayna’dan 1.000 milden fazla uzakta bulunan tesisin hedef alınması, saldırıların erişim alanının genişlediğini gösterdi.

Ukrayna, onarılması zor ekipmanları hedef alıyor

Ukrayna’nın saldırı stratejisindeki değişim, yalnızca hedeflerin uzaklığıyla sınırlı değil. Mitrova’ya göre Kiev yönetimi, onarımı daha uzun süren ve tedariki daha zor olan rafineri ekipmanlarını hedef almaya başladı.

Bir yakıt tankının onarımı birkaç hafta içinde tamamlanabilirken, ikincil rafinaj ünitesi gibi karmaşık ekipmanların değiştirilmesi aylar sürebiliyor. Bu tür parçaların temininde Rusya dışındaki tedarik zincirlerine ihtiyaç duyulması ve yaptırımlar, süreci daha da zorlaştırıyor.

Mitrova, doğru ekipmanın imha edilmesi halinde yenisinin temini için en az birkaç ay beklenebileceğini belirtti.

Trump-Putin dizel anlaşması tehlikeye girdi

ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında küresel dizel arzını artırmaya yönelik anlaşmanın, saldırılar nedeniyle uygulanmasının zorlaşabileceği değerlendiriliyor.

Kpler Emtia Araştırmaları Direktörü Matt Smith, Rusya’nın enerji ateşkesi olmadan vaat edilen ihracat hacimlerini piyasaya geri sunmasının düşük ihtimal olduğunu söyledi.

Anlaşma kapsamında Rusya’nın ekimde günlük yaklaşık 75 bin varil, kasımda ise 124 bin varil dizel ihraç etmesi öngörülüyordu. Ancak Columbia Üniversitesi uzmanı Mitrova, bu miktarların küresel talep karşısında sınırlı kaldığına dikkat çekti.

Rusya, iç piyasadaki arzı korumak amacıyla temmuz ayında dizel ihracatını yasaklamış, bu ay ise Trump-Putin anlaşması kapsamında sevkiyatları yeniden başlatmıştı.

Dizel fiyatlarında iki savaşın etkisi

Dizel fiyatları üzerindeki baskı yalnızca Rusya kaynaklı arz kaybından oluşmuyor. ABD’nin şubat sonunda İran’a karşı savaşa girmesiyle Orta Doğu’daki enerji akışları da kesintiye uğradı.

İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki tankerlere yönelik saldırıları ve Husi militanlarının ABD’nin Körfez’deki Arap müttefiklerinin petrol altyapısını hedef alması, bölgeden yakıt ihracatını olumsuz etkiledi.

Kpler verilerine göre Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan dizel ihracatı, geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 540 bin varil azaldı. Rusya ve Orta Doğu kaynaklı kayıplar nedeniyle küresel dizel ihracatındaki toplam düşüşün ise günlük yaklaşık 1 milyon varile ulaştığı belirtildi.

ABD’de dizel galonu 6,32 dolara çıktı

ABD’de dizel fiyatları da yükselişini sürdürüyor. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre dizelin ulusal ortalama fiyatı salı günü galon başına 6,32 dolara ulaştı. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 75 daha yüksek.

Yaklaşan ara seçimler öncesinde yükselen yakıt fiyatları, Trump yönetimi üzerindeki baskıyı artırıyor. Habere göre Trump, dizel fiyatlarındaki artıştan Ukrayna’yı sorumlu tuttu.

Ancak fiyatları düşürmek için ABD yönetiminin hareket alanı sınırlı. İki savaşın yol açtığı rafineri kapasitesi kayıpları, arz açığının kapatılmasını zorlaştırıyor. ABD’deki rafineriler de açığı telafi etmek için halihazırda azami kapasiteyle çalışıyor.

Dizel arzındaki sıkışıklık 2027’ye uzanabilir

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), bu ay yaptığı değerlendirmede dizel arzındaki kısıtların 2027 boyunca devam edebileceği uyarısında bulundu.

Kpler’den Matt Smith de dizel piyasasındaki sıkışıklığın önümüzdeki aylarda sürebileceğini ve fiyatların yüksek seviyelerde kalabileceğini belirtti. Rusya ve Orta Doğu’dan gelen arz kayıplarının kısa sürede telafi edilememesi, küresel yakıt piyasasında baskının devam edebileceğine işaret ediyo