ABD'nin İran operasyonu 4 hafta sürdürmesinin maliyeti astronomik olabilir
- ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik saldırıların 4 hafta sürebileceğine yönelik açıklamaları, operasyonun ABD'ye maliyetine ilişkin soruları da beraberinde getirdi. Savaş gücünün ciddi bir bölümün bölgede tutan ABD'nin uzayan operasyon maliyeti milyarlarca doları bulabilir.
- Yapılan tahminler, savaş gücünü bölgede bulundurmanın günlük maliyetinin ABD savunma bütçesine günlük minimum 150-200 milyon doara mal olabileceği yönünde. Ortalama tahminler ise eğer Trump'ın bahsettiği gibi 4 haftalık bir operasyonun ABD'ye 6-8 milyar dolarlık harcamaya neden olabileceği şeklinde. Bu da Trump'ın savunma bütçesinin yüzde 1'ine denk geliyor.
- Fakat İran'ın yapısı itibariyle ne Irak ne de Afganistan'a benzememesi nedeniyle eğer bu süreç uzarsa savaşın ABD'ye maliyetinin 10-15 milyar dolara kadar çıkabileceği de olasılık hesapları arasında.
28 Şubat 2026 Cumartesi sabahı başlayan İsrail-ABD ortak İran saldırıları bir yandan insani boyutuyla dramatik etkilere yol açarken diğer yandan petrol fiyatları üzerinden global ekonomiyi de tehdit eder özelliklere sahip. Fakat ABD için bir diğer kritik nokta da İran'a yapılan opetasyonun ülkeye olan maliyeti. ABD'nin Son 23 yılda yaptığı en büyük askeri yığınağı bölgede bulundurmanın ve aktif savaş gücü olarak kullanmanın operasyonel maliyeti oldukça ciddi seviyelere ulaşabilir.
ABD'nin bölgedeki mevcut askeri yığınağının (Uçak gemisi görev grupları, F-35 jetleri, B-2 bombardıman uçakları ve füze savunma sistemleri) günlük işletme maliyeti oldukça yüksek.
Günlük operasyonel giderler
Uçak gemisi görev grubu (CSG): Tek bir uçak gemisi grubunun (Nimitz veya Ford sınıfı) günlük işletme maliyetinin yaklaşık 6,5 - 8 milyon dolar olduğu tahmin ediliyor. Bölgede iki adet CSG (USS Gerald Ford ve USS Abraham Lincoln) bulunduğu düşünülürse sadece bu kalem günlük 13-16 milyon dolara ulaşıyor.
Genel bölgesel yığınak: Analizler, ABD'nin İran çevresindeki askeri hazırlık ve konuşlanma maliyetinin günlük 25 - 40 milyon dolar arasında olduğunu gösteriyor.
| Unsur | Aylık Tahmini Maliyet |
|---|---|
| Uçak gemisi + destek grubu | $180M – $210M |
| Savaş uçakları (operasyon + yakıt + bakım) | $60M – $90M |
| Kara/deniz lojistiği + ikmal | $50M – $80M |
| Hava savunma & füze bataryaları | $30M – $50M |
| Komuta kontrol & istihbarat desteği | $25M – $40M |
Mühimmat ve füze maliyetleri
Operasyonun ilk 24-48 saatinde yüzlerce Tomahawk füzesi ve hassas güdümlü mühimmat kullanıldı.
Tomahawk füzesi: Tanesi yaklaşık 2 milyon dolar. Yoğun bir bombardıman gecesinde 100 füze fırlatılması bile tek başına 200 milyon dolarlık bir mühimmat faturası çıkarıyor.
B-2 Stealth bombardıman uçakları: 2 bin poundluk sığınak delici bombaların kullanımı ve bu uçakların uçuş saati maliyeti (saatlik yaklaşık 130-150 bin dolar) toplam maliyeti hızla yukarı çekiyor.
Hava savunma (Örn: THAAD/Patriot): İran'ın karşı saldırılarına yanıt vermek için kullanılan her bir önleme füzesinin (interceptor) maliyeti 1.2-1.4 milyon doları buluyor.
| Silah / Füze | Birim Maliyet (yaklaşık) |
|---|---|
| Tomahawk seyir füzesi | $1.2M – $1.4M |
| JDAM güdümlü bombalar | $20K – $30K |
| Hellfire füze | ~$130K |
| Patriot füze savunma fişeği | ~$2M |
Geçmişteki benzer operasyonlar (örneğin 2025'teki 12 günlük "Midnight Hammer" operasyonunun ABD'ye 1-2 milyar dolara mal olması) baz alındığında, 4 haftalık tam ölçekli bir operasyonun tahmini maliyeti şu şekilde hesaplanıyor:
Düşük tahmin (Sınırlı hava operasyonu): Günlük ortalama 150-200 milyon dolar harcama ile 4 haftalık maliyet 4 - 6 milyar dolar bandında kalabilir.
Ortalama tahmin: 6-8 milyar dolar.
Yüksek tahmin (Yoğun mühimmat kullanımı ve kayıplar): İran'ın karşı saldırıları, Amerikan üslerinin savunulması ve mühimmat stoklarının hızla yenilenmesi gerekirse, bu rakam 10 - 15 milyar dolara kadar çıkabilir.
Hesaplamalara dahil edilemeyen maliyetler ise şunlar:
- İstihbarat ve uzay destek unsurları
- Siber ve elektronik harp destekleri
- Saha tıbbi destek ve lojistiği
- Lojistik ekipman sevkiyatı
- Zayiat tazminatları ve rehabilitasyon
- Uzun vadeli bakım ile insangücü giderleri
ABD'nin geçmiş savaşlarının maliyetleri
Denizcilik Tarihi ve Mirası Komutanlığı history.navy.mil, verilerine göre ABD'nin 1990-1991 yılında Basra Körfezi Savaşı'nın ABD'ye maliyeti toplam 61 milyar dolar (Bugünkü karşılığı olarak yaklaşık 100 milyar dolar) oldu. 2003 yılından bugüne Irak Savaşı'nın maliyet ise yaklaşık 700 milyar dolara yaklaştı.
2001'den başlayan Afganistan Savaşı'nın bugüne kadar devam eden maliyetinin ise 171 milyar doları bulduğu belirtiliyor.
Elbette İran savaşı ABD'nin tek başına gerçekleştirdiği bir operasyon değil. İsrail'le birlikte gerçekleştirdiği saldırılar savaşın maliyetinin bölüşülmesini sağlasa da önceki örneklerde olduğu gibi NATO ülkelerinin geniş kapsamlı bir desteği de İran'a saldırılarda bulunmuyor.
