Eşitsizlik çocukları vuruyor: 4 çocuktan 1'i yetersiz besleniyor, 138 milyon çocuk çalışıyor
- Küresel krizler çocukların gıdaya, eğitime ve sağlığa erişimini zorlaştırıyor. Her 4 çocuktan 1’i şiddetli gıda yoksulluğu içinde.
- * Dünya genelinde 138 milyon çocuk çalışıyor. Milyonlarca çocuk ise hâlâ okul dışında.
- Yoksulluk, çatışma ve iklim krizleri çocuk işçiliğini artıran temel faktörler arasında yer alıyor.
Dünyada çocuk nüfusu 2 milyarın üzerinde yani nüfusun yüzde 30'unu çocuklar oluşturuyor. Ancak bu çocukların büyük bir bölümü eşit haklara sahip değil. Gıdadan eğitime, sağlıktan güvenli yaşama kadar birçok alanda tablo daha da ağırlaşıyor. Milyonlarca çocuk için yoksulluk artık sadece bir yaşam koşulu değil, aynı zamanda çalışmak zorunda kalmanın da başlıca nedeni haline geliyor. UNICEF verilerine göre her dört çocuktan biri şiddetli gıda yoksulluğu içinde yaşarken, ILO’ya göre dünya genelinde 138 milyon çocuk işçi bulunuyor. Çocuklarla ilgili tabloyu ILO Kıdemli Proje Koordinatörü Fatma Gelir Ünal, cnbce.com'a anlattı.
Her 4 çocuktan 1’i şiddetli gıda yoksulluğu yaşıyor
İLO Kıdemli Proje Koordinatörü Fatma Gelir Ünal, küresel ölçekte çocukların temel haklara erişiminde son yıllarda ciddi bir kırılma yaşandığını belirtti. Uzun vadede bazı ilerlemeler olduğunu, ancak son yıllarda krizlerin şiddeti nedeniyle tablonun yeniden ağırlaştığına ve eşitsizliğin derinleştiğine dikkat çekti. Ünal, UNICEF’in verilerine göre dünya genelinde 5 yaş altı yaklaşık 181 milyon çocuğun, yani her dört çocuktan birinin “şiddetli çocuk gıda yoksulluğu” içinde yaşadığını belirtti. Ünal, bu durumun çocukların yaşlarına uygun ve besleyici gıdaya düzenli erişememesi anlamına geldiğini söyledi. “Bu gruptaki çocuklar akut yetersiz beslenme riskiyle daha fazla karşı karşıya” dedi.
Eğitim alanında da benzer bir tablo olduğunu ifade eden Ünal, UNESCO verilerine göre 2024 itibariyle 273 milyon çocuk ve gencin okul dışında olduğunu aktardı. Bu sayının 79 milyonunun ilkokul, 64 milyonunun alt öğretim ve 130 milyonun üst ortaöğretim çağındaki çocuklardan oluştuğunu belirtti. Ünal, “2015’ten bu yana okul dışındaki çocuk sayısında yüzde 1’den az bir azalma var. Yani ilerleme neredeyse durmuş durumda” dedi.
Sağlık hizmetlerine erişimde en önemli göstergelerden birinin aşılama olduğunu kaydeden Ünal, Dünya Sağlık Örgütü ve UNICEF verilerine göre 2024’te 14,3 milyon bebeğin rutin aşılardan tek bir doz bile alamadığını, yaklaşık 20 milyon bebeğin ise en az bir DTP dozunu kaçırdığını belirtti. Bu verilerin, özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerine erişimde ciddi eşitsizlikler olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.
Çocuk ölümlerine ilişkin verilerin de tabloyu desteklediğini dile getiren Ünal, UNICEF verilerine göre 2023’te 4,8 milyon çocuğun beş yaşını göremeden hayatını kaybettiğini, bunların 2,3 milyonunun yenidoğan döneminde olduğunu aktardı. Ünal, “2024 için tahmin 4,9 milyon. Uzun vadede düşüş var ancak 2015’ten bu yana ilerleme hızında yüzde 60’tan fazla bir yavaşlama söz konusu” dedi.
138 milyon çocuk işçi var
Çocuk işçiliğine dair tabloyu da değerlendiren Ünal, ILO ve UNICEF’in en güncel ortak tahminine göre 2024 itibarıyla 138 milyon çocuğun çalıştığını, bunun da 5-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 7,8'i olduğuna dikkat çekti. 2020'ye 20 milyondan fazla çocuğun, çocuk işçiliğinden çıktığını; 2000'e göre toplam düşüşün ise 100 milyonun üzerinde olduğunu söyledi. Dünyanın 2025'e kadar çocuk işçiliğini bitirme hedefini kaçırdığını ifade eden Ünal, "Çalışan çocukların 54 milyonu, yani tüm çocukların yüzde 3,1’i, doğrudan sağlıklarını, güvenliklerini veya gelişimlerini tehdit eden tehlikeli işlerde çalışıyor" dedi. Ünal, ILO'nun 2024 küresel tahmin raporuna göre çocuk işçiliğindeki çocukların 79 milyonunun yani yüzde 57'sinin 5-11 yaş aralığında olduğunu belirtti.
"ILO'ya göre çocuk işçiliğinin yüzde 61'i tarımda, yüzde 27'si hizmetlerde, yüzde 13'ü de sanayi sektöründe" diyen Ünal, bölgesel olarak bakıldığında en fazla çocuk işçiliğinin olduğu bölgenin Sahra Altı Afrika olduğunu söyledi. Kriz ve kırılganlıktan etkilenen ülkelerde çocuk işçiliği oranının küresel ortalamanın iki katından fazla olduğunu vurguladı.
Çocuk işçiliğinin temel sebeplerini değerlendiren Ünal, “Yoksulluk hâlâ temel neden; ama artık tek açıklama değil. Çatışma, zorunlu göç, okuldan kopuş ve iklim şokları çocuk işçiliğini çok daha hızlı büyüten çarpanlara dönüştü. Bu yüzden mesele sadece aile geliri değil; sosyal koruma, eğitim ve kriz dayanıklılığı meselesi" dedi.
“Hükümetler sosyal korumayı artırmalı”
Çocuk işçiliği sorununu bitirmek için hükümetlerin sosyal korumayı ve eğitimi herkes için erişebilir duruma getirmesi gerektiğini vurgulayan Ünal, özel sektörün ise sadece kendi tesislerine değil, tüm tedarik zincirine bakmasını önemli olduğunun altını çizdi. "Çocuk işçiliği çoğu zaman en görünmeyen taşeron, tarla ya da atölye halkasında ortaya çıkıyor" ifadelerini kullandı.
