ABD ile Meksika arasında “peynir” krizi: Ticaret görüşmeleri çıkmaza girdi
- ABD ile Meksika arasındaki ticaret görüşmeleri, AB ile yapılan yeni anlaşmadaki feta ve parmesan gibi bölgesel peynir isimlerinin koruma altına alınması nedeniyle kilitlendi. ABD üreticileri kısıtlamalara tepki gösterirken, milyar dolarlık pazar diplomasi krizine dönüştü.
Amerika Birleşik Devletleri ile Meksika arasında yürütülen ikili ticaret görüşmelerinde, peynir çeşitlerinin adlandırılmasına ilişkin düzenlemeler önemli bir kilitlenme noktası haline geldi. Konuya yakın iki Meksikalı hükümet kaynağının verdiği bilgilere göre, Meksika'nın Avrupa Birliği (AB) ile imzaladığı yeni ticaret anlaşmasında yer alan Coğrafi İşaret (GI) hükümleri, Washington ile Mexico City arasındaki müzakereleri zorlaştırıyor.
Anlaşmanın kapsamı ve ABD'nin itirazları
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleMeksika ve AB arasında Mayıs ayında imzalanan anlaşma; Parmigiano Reggiano, feta ve manchego gibi ürün isimlerini belirli coğrafi bölgelerle ilişkilendirerek özel koruma altına alıyor. Düzenleme, AB'ye olası ihlaller karşısında yasal yollara başvurma hakkı tanıyor.
Washington yönetimi, bu maddelerin ABD'li üreticilerin Meksika pazarına aynı isimlerle peynir ihraç etmesini kısıtlayacağını savunuyor. ABD tarafı söz konusu isimlerin genel ürün adları olduğunu ileri sürerken, AB yetkilileri parmesan isminin Kuzey İtalya'daki Parmigiano Reggiano, feta isminin ise Yunanistan'ın belirli bölgelerindeki üreticiler için ayrılması gerektiğini belirtiyor.
ABD Süt Ürünleri İhrocat Konseyi Başkan Yardımcısı Jaime Castaneda konuya ilişkin değerlendirmesinde, Meksika hükümetinin hem ABD'li hem de yerel üreticilerin pazardaki varlığını koruyacak adımlar atması gerektiğini ifade etti.
Müzakere süreci ve onay aşamaları
İki ülke geçici bir ticaret anlaşması üzerinde çalışırken, eş zamanlı olarak ABD-Meksika-Kanada Anlaşması'nın (USMCA) yenilenmesine yönelik paralel görüşmeler yürütülüyor. Meksika pazarı, ABD'li peynir ihracatçıları için yıllık yaklaşık 1 milyar dolarlık bir hacim temsil ediyor.
Avrupa Komisyonu sözcüsü, AB tarafında gerekli onay süreçlerinin tamamlandığını, ancak Meksika'nın henüz yürürlük prosedürlerini nihayete erdirmediğini bildirdi. Meksika Ekonomi Bakanlığı sözcüsü ise anlaşmanın yasama organının onayına sunulacağını açıkladı.
Avrupa Komisyonu Reuters'a yaptığı açıklamada, imzalanan metin şartlarının değiştirilmeyeceğini ve ABD'nin girişimlerinin takip edildiğini kaydetti. ABD Ticaret Bakanlığı tarafından Nisan ayında yayımlanan raporda ise AB'nin coğrafi işaret sistemini genişletme çabaları eleştirilerek, blok dışındaki üreticilerin "taklit feta" veya "asiago tarzı" gibi ek ifadeler kullanmaya zorlanmasının ticareti olumsuz etkilediği savunuldu.
Meksika pazarındaki tüketim dengeleri
Meksika iç pazarında Oaxaca ve queso fresco gibi yerel ürünler öncelikli tercih olmayı sürdürse de, 1980'lerden bu yana artan ithalat iç tüketimin yaklaşık %30'unu oluşturuyor. ABD, Meksika'ya yıllık 1 milyar dolar civarında peynir ihraç ederken, AB'nin toplam süt ürünleri ihracatı 200 milyon dolar seviyesinde bulunuyor.
İspanya'daki bölgesel manchego üreticileri birliği başkanı Antonio Martinez, üretim modellerindeki farka dikkat çekerek AB sisteminin geleneksel ve küçük ölçekli üretimi korumayı amaçladığını belirtti. Meksikalı ithalatçılar ve yerel üreticiler ise gümrük vergilerinin düşürülmesi ile ABD'den yapılan ucuz ihracatın iç pazardaki dengelerine yönelik farklı değerlendirmelerde bulunmaya devam ediyor.