ABD ve İran için anlaşma ufukta mı? Uzlaşma umudu iki konuya bağlı
- ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeye yönelik görüşmelerde ilerleme mesajları verilse de taraflar, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoku ve Hürmüz Boğazı’ndan geçiş ücretleri konusunda uzlaşabilmiş değil.
ABD ve İran'dan anlaşma sinyalleri gelse de bazı konularda çözüm yakın görünmüyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, perşembe günü yaptığı açıklamada İran ile yürütülen müzakerelerde “olumlu işaretler” bulunduğunu söyledi. Ancak Rubio, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini kalıcı olarak kontrol etmeye yönelik adımlar atması halinde anlaşmanın uygulanabilir olmayacağını belirtti.
Rubio, “Dünyada hiç kimse geçiş ücreti sistemini desteklemiyor. Böyle bir şey kabul edilemez” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşma sağlanamaması halinde başka seçeneklere sahip olduğunu vurgulayan Rubio, bu seçeneklerin ne olduğuna dair detay vermedi.
İran: Görüş ayrılıkları azaldı
İran ise ABD’nin son teklifinin tarafları anlaşmaya bir miktar daha yaklaştırdığını açıkladı.
Yarı resmi haber ajansı ISNA’da yer alan haberde, Tahran yönetiminin ABD tarafının görüşlerini değerlendirmeyi sürdürdüğü belirtildi. Haberde, İran’ın haftalar önce sunduğu 14 maddelik çerçeve temelinde mesaj alışverişinin devam ettiği ifade edildi.
ISNA’ya göre ABD’nin son önerisi “görüş ayrılıklarını bir ölçüde azalttı” ancak daha fazla ilerleme için Washington’un “savaş seçeneğini gündemden çıkarması gerektiği” kaydedildi.
Hürmüz Boğazı’nda gerilim sürüyor
Son haftalarda taraflar arasında ateşkes sürmesine rağmen İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması ve ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukası nedeniyle müzakerelerde somut ilerleme sağlanamadı.
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı geçişlerini kontrol edecek bir ödeme sistemi kurulmasına yönelik görüşmeler yapıldığı iddialarını reddetti.
Trump, “Boğazın açık ve ücretsiz olmasını istiyoruz. Geçiş ücreti istemiyoruz. Burası uluslararası bir su yolu” dedi.
Umman ile İran arasında bulunan Hürmüz Boğazı, dünyanın en kritik petrol geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Normal koşullarda küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz arzının yaklaşık yüzde 20’si bu güzergahtan taşınıyor.
Ancak ABD ve İsrail öncülüğündeki İran saldırılarının 28 Şubat’ta başlamasından bu yana boğazdaki sevkiyat trafiği büyük ölçüde durma noktasına geldi.
Uranyum stoku anlaşmazlığı sürüyor
ABD Başkanı Trump, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun kontrol altına alınacağını da açıklamıştı.
Washington yönetimi, İran’ın uranyum stokunun nükleer silah üretiminde kullanılabileceğinden endişe ederken, Tahran ise programın barışçıl amaçlarla yürütüldüğünü savunuyor.
Reuters’ın İranlı kaynaklara dayandırdığı habere göre İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney, silah seviyesine yakın zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılmaması yönünde talimat verdi.
ABD donanması bölgede teyakkuzda
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), USS Abraham Lincoln uçak gemisi görev grubunun Umman Denizi’nde “en yüksek hazırlık seviyesinde” görev yaptığını açıkladı.
CENTCOM, görev grubunun İran limanlarına yönelik ablukanın uygulanmasını sürdürdüğünü bildirdi.
Öte yandan İran’ın ISNA ajansına göre Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir, Washington ile Tahran arasında devam eden arabuluculuk görüşmeleri kapsamında perşembe günü Tahran’a gitti.