ABD'de 20 binden fazla uçuşu etkileyen arıza: Gözler 25 yıllık sistemlerde
- ABD'de 20 binden fazla uçuşu etkileyen hava trafik kesintisinin, L3Harris tarafından kurulan bir ağ yönlendiricisinden kaynaklanmış olabileceği değerlendiriliyor. Arıza, FAA'in 22 hava trafik kontrol merkezinden 17'sindeki iletişim sistemlerini etkiledi.
ABD'de 13 Kasım Cuma günü ülke genelinde hava trafiğinin yaklaşık beş saat boyunca durmasına yol açan büyük çaplı arızanın nedeni araştırılıyor.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleReuters'a konuşan hükümet yetkilileri, 20 binden fazla uçuşu etkileyen kesintinin, savunma ve teknoloji şirketi L3Harris tarafından kurulan tek bir ağ yönlendiricisinden (router) kaynaklanmış olabileceğini belirtti.
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, cumartesi günü yaptığı açıklamada, L3Harris'in eski bakır kabloları fiber optik hatlarla değiştirmek için rutin bakım çalışması yürüttüğü sırada sorun yaşandığını söyledi. Yetkililer, Arkansas ve Teksas eyaletlerinde kurulan yönlendiricilerde problem meydana gelmiş olabileceğini değerlendiriyor.
Duffy, arızanın nedeninin henüz kesinleşmediğini belirterek, "Bunun bir kullanıcı ya da kurulum hatasından mı, yoksa L3Harris'in hatalı bir yönlendirici kurmasından mı kaynaklandığını belirlemeye çalışıyoruz" dedi.
Saniyeler içinde binlerce bağlantı girişimi
Yetkililerin açıklamasına göre yeni kurulan yönlendiriciler, her dört ila beş saniyede bir diğer yönlendiricilere binden fazla bağlantı isteği göndermeye başladı. Bu durum, Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) ülke genelindeki 22 hava trafik kontrol merkezinden 17'sinde iletişim sistemlerinin aşırı yüklenmesine neden oldu.
Arızanın kaynağının belirlenememesi üzerine FAA, güvenlik gerekçesiyle ülke genelindeki tüm uçak kalkışlarını geçici olarak durdurdu.
FAA, iletişimin tamamen kesilmediğini ancak merkezlerdeki veri akışının istikrarsız hale geldiğini açıkladı. Yetkililer, sorunun uçaklarla ve radar sistemleriyle iletişimi etkilediğini belirtti.
L3Harris ise yaptığı açıklamada, olayı ciddiyetle ele aldığını ve FAA'in soruşturmasına destek verdiğini duyurdu. Şirket, bakır kablolardan fiber optik sisteme geçiş çalışmalarının yüzde 70'inden fazlasını tamamladığını bildirdi.
25 yıllık sistemler hâlâ kullanılıyor
Yaşanan kesinti, ABD'nin eskiyen hava trafik kontrol altyapısındaki sorunları yeniden gündeme getirdi.
Ulaştırma Bakanı Duffy, arızayla bağlantılı yönlendiricilerin yaklaşık 25 yıllık olduğunu ve 2006'da değiştirilmesi gerektiğini söyledi.
FAA, eski bakır kablolu iletişim sisteminin bakımına yılda yaklaşık 1 milyar dolar harcıyor. Kurum, sistemi daha modern fiber optik altyapıyla değiştirmek için çalışmalarını sürdürüyor.
Duffy, ABD'deki birçok kurumun analog sistemlerden dijital altyapıya geçtiğini hatırlatarak, FAA'in de benzer bir dönüşümü tamamlaması gerektiğini vurguladı.
Kongre, hava trafik kontrol ve iletişim sistemlerinin yenilenmesi için FAA'e 12,5 milyar dolar kaynak ayırdı. Duffy ise hava trafik kontrolü ve havalimanlarının modernizasyonu için 50 milyar dolar daha talep etti.
2023'te de benzer bir kriz yaşanmıştı
ABD'de hava trafiğinin küçük teknik hatalar nedeniyle büyük ölçekte aksaması ilk kez yaşanmıyor.
2023 yılında bir kamu yüklenicisinin bazı dosyaları yanlışlıkla silmesi, ülke genelinde uçuşların 90 dakika boyunca durmasına ve yaklaşık 11 bin uçuşun etkilenmesine neden olmuştu. Bu olay, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ülke çapında uygulanan ilk kalkış durdurma kararı olmuştu.
Eylül 2026'da ise Philadelphia'daki bir hava trafik kontrol tesisinde yaşanan devre arızası ve New Jersey'de inşaat çalışmaları sırasında fiber optik kablonun yanlışlıkla kesilmesi nedeniyle ABD'nin kuzeydoğusunda binlerce uçuş gecikmiş veya iptal edilmişti.
Disketler ve eski bilgisayarlar kullanılmaya devam ediyor
FAA'in teknolojik altyapısındaki sorunlar yalnızca iletişim hatlarıyla sınırlı değil. Kurum, geçen hafta yaptığı açıklamada, 400'den fazla hava trafik kontrol tesisinde hava durumu ve diğer kritik bilgilerin aktarılmasında kullanılan eski disketleri 2028 sonuna kadar değiştireceğini duyurdu.
FAA'in ayrıca onlarca yıllık Compaq bilgisayarları kullanmaya devam ettiği ve bazı yedek parçaları eBay üzerinden temin ettiği belirtiliyor.
Hava trafik kontrolörlerinin uçuşları takip etmek için kullandığı kâğıt şeritlerin kaldırılması da uzun süredir devam eden modernizasyon çalışmalarından biri. 2022'de başlayan dijital sisteme geçişin 49 büyük havalimanında en erken 2028'de tamamlanması bekleniyor.
