Akıllı telefon var, internet yok! Kuzey Kore'nin gizli dijital dünyası
Küresel internete kapalı ama akıllı telefonlarla dolu... Kuzey Kore; e-cüzdan, dizi izleme ve sağlık uygulamalarıyla kendi kapalı dijital evrenini kurdu. Ancak vatandaşlara sunulan bu teknolojik konfor, Kim Jong Un rejiminin en gelişmiş gözetim aracına dönüşmüş durumda.
Dünyanın en kapalı ülkesi Kuzey Kore’de küresel internet erişimi olmasa da akıllı telefon kullanımı hızla yaygınlaşıyor. Dijital yaşamın bu özel ve kısıtlı versiyonu, vatandaşlara çeşitli günlük kolaylıklar sağlarken Kim Jong Un rejimi için de yeni bir kontrol ve gözetim mekanizması işlevi görüyor.
Kuzey Kore teknoloji uzmanı Martyn Williams ve araştırmacıların incelediği son iki cihaza ve verilere göre, ülkede dıș dünyaya kapalı fakat kendi içinde oldukça gelişmiş bir dijital ekosistem kurulmuş durumda.
Pyongyang seçkinlerinin lüksü
Yaklaşık 26 milyon nüfuslu ülkede 6 milyondan fazla mobil abonelik bulunuyor. Ancak gelişmiş akıllı telefonlar genellikle başkent Pyongyang'daki elit kesim arasında yoğunlaşıyor.
Yüksek Fiyatlar: Yaklaşık 750 dolar civarında satılan akıllı cihazlar, ortalama bir vatandaşın resmi gelirinin çok üzerinde bir lüks.
Yerli ve Çin Menşeli Cihazlar: Cihazlar genellikle Çin’de üretilip Kuzey Kore’ye özel yazılımlar yüklenerek en az 24 farklı yerel marka altında sunuluyor.
4G Ağı: Ülkenin büyük bir bölümünde sunulan 4G hizmeti sayesinde yüzlerce devlet onaylı uygulama aktif olarak kullanılabiliyor.
e-Cüzdanlar ve QR kodlu ödemeler
Kuzey Kore uzun yıllardır nakit para odaklı bir ekonomi yürütürken e-cüzdan uygulamaları bu tabloyu değiştiriyor.
Nakit akışının denetimi: e-ödemeler ve QR kodlu ödemeler, devletin fiyatları, vergilendirmeyi ve kara borsayı izlemesini kolaylaştırıyor.
Çoklu para birimi: Kullanıcılar yerel para birimi wonun yanı sıra ABD doları ve Çin yuanı bakiyelerini de dijital olarak yönetebiliyor.
Günlük kullanım: Taksi çağırma, toplu taşıma, yemek siparişi, sinema bileti alma ve devlet onaylı tahıl kuponlarını kullanma gibi pek çok işlem akıllı telefonlar üzerinden yapılabiliyor.
Onaylı yayın servisi: Manbang
Yabancı ve özellikle Güney Kore yapımı dizi/filmlere ağır yaptırımlar (sert hapis cezalarından idam cezasına kadar) uygulayan rejim, halka devlet onaylı alternatifler sunuyor.
a
7/24 yayın: Kuzey Koreliler Manbang adı verilen video akış uygulamasıyla devlet medyasını, belgeselleri ve devrimci yayınları izleyebiliyor.
Seçilmiş yabancı içerikler: Eski Sovyetler Birliği, Çin ve Doğu Bloku ülkelerinin yapımlarının yanı sıra, İngilizce öğrenimi bahanesiyle Frozen, Moana, Aladdin ve Ratatouille gibi bazı Amerikan Disney animasyonlarına da izin veriliyor.
Sağlık, makyaj ve ilaç teslimatı
Ülkede geliştirilen uygulamalar günlük yaşamın pek çok alanına dokunuyor:
Kadın sağlığı ve güzellik: Regl takibi, vücut egzersizleri ve makyaj ipuçları sunan "Bir Kadının Yaşı" gibi uygulamalar, eski lider Kim Jong Il’in "Kadın sağlığı yönetimine dikkat etmeliyiz" mesajıyla açılıyor.,
Online eczane: Kullanıcıların ilaç arayıp sipariş edebildiği uygulamalar, tıp dili sözlükleriyle destekleniyor. İlaçların dijital sistem üzerinden takibi, kamu alımlarındaki yolsuzluk ve hırsızlığın da önüne geçmeyi hedefliyor.
Teknolojik gelişme mi, yeni bir gözetim aracı mı?
Kuzey Kore’deki akıllı telefonlar küresel internete tamamen kapalı. Tüm içerikler dijital imza sistemleriyle doğrulanıyor ve onaylanmamış dosyaların çalıştırılması engelleniyor. Dış dünyadan haber almak isteyenlerin sınır bölgelerinde Çin baz istasyonlarına bağlanmayı denemesi ise hayati bir risk taşıyor.
Uzmanlara göre, Kim Jong Un rejimi halkı kendi kontrolündeki kapalı ağlar üzerinden dijitalleştirerek hem elit kesimi rejime sadık tutuyor hem de toplumsal hareketliliği ve harcamaları anlık olarak takip edebilme imkanı elde ediyor.