Dünya saatlerinde tarihi değişiklik: Artık saniye dönemi sona eriyor
- Dünya'nın dönüşü ile atom saatleri arasındaki farkı dengelemek için kullanılan artık saniye uygulamasının kaldırılması kararlaştırıldı. Yeni sistem, iki zaman ölçümü arasındaki farkın bir saate kadar açılmasına izin verecek. Değişikliğin günlük yaşamdan çok dijital altyapıları etkilemesi bekleniyor.
Günlük hayatta kullanılan saatler, uluslararası zaman standardı olan Eşgüdümlü Evrensel Zaman'a (UTC) dayanıyor. Atom saatleri zamanı son derece hassas ölçerken Dünya'nın dönüş hızı sabit kalmıyor.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleAy'ın kütle çekimi, Dünya'nın iç katmanlarındaki hareketler ve su ile buz kütlelerindeki değişimler, gezegenin dönüş hızını etkileyebiliyor. Bu nedenle atom saatlerine dayalı zaman ile astronomik zaman arasında fark oluşabiliyor.
Bu farkı sınırlamak için 1972'den bu yana gerektiğinde saatlere bir saniye ekleniyordu. Bugüne kadar toplam 27 artık saniye uygulandı. Son ekleme 31 Aralık 2016'da yapıldı.
Teknoloji sistemlerinde aksamalara yol açtı
Artık saniye uygulaması, bilgisayar sunucuları, telekomünikasyon altyapısı, enerji şebekeleri ve finansal işlem sistemlerinde teknik sorunlara neden olabiliyor. Dijital sistemlerin kesintisiz ve uyumlu zaman bilgisine ihtiyaç duyması, bir saniyelik değişiklikleri bile önemli hâle getiriyor.
2012'deki uygulama Reddit ve LinkedIn gibi internet platformlarında aksamalara yol açtı. Avustralyalı hava yolu şirketi Qantas'ın rezervasyon sistemi de bu değişiklikten etkilendi. 2016'daki son uygulamanın ardından ise Cloudflare'ın bazı müşterileri kısa süreli kesinti ve gecikmeler yaşadı.
Teknoloji şirketleri, düzensiz aralıklarla eklenen bir saniyenin yazılımlarda beklenmedik hatalar oluşturabildiğini belirterek uygulamanın kaldırılmasını savunuyor.
Yeni sistem nasıl işleyecek?
Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu (BIPM) bünyesinde ele alınan düzenlemeyle atom saatlerine dayalı zaman ile Dünya'nın dönüşüne bağlı astronomik zaman arasındaki farkın daha geniş bir sınıra kadar açılmasına izin verilecek.
Habere göre, 15 Ekim 2026'da Fransa'da yapılan toplantıda ülkelerin temsilcileri, artık saniye yerine “artık saat” yaklaşımını benimseyen kararı kabul etti.
Yeni düzenleme, iki zaman ölçümü arasındaki farkın 3 bin 600 saniyeye, yani bir saate kadar ulaşmasına izin verecek. Bu büyüklükte bir farkın oluşmasının binlerce yıl sürebileceği belirtiliyor.
Böylece saatlere belirli aralıklarla bir saniye eklenmesi gerekmeyecek. Dijital sistemlerin bu ani değişikliklere uyum sağlama ihtiyacı da azalacak.
Günlük yaşamda neler değişecek?
Düzenlemenin günlük yaşamda saatlerin gösteriminde doğrudan hissedilir bir farklılık yaratması beklenmiyor. Değişikliğin asıl etkisinin, hassas zaman senkronizasyonuna ihtiyaç duyan dijital altyapılarda görülmesi öngörülüyor.
Bununla birlikte bazı bilim insanları, yeni yaklaşımın teknik uyarlamalar gerektirebileceğine dikkat çekiyor. Dünya'nın dönüşü ile zaman ölçümü arasındaki ilişkinin korunmasının bilimsel açıdan önemli olduğunu savunan uzmanlar da bulunuyor.
Yeni sistem, bir yandan dijital altyapılardaki kesinti risklerini azaltmayı hedeflerken diğer yandan atom saatleri ile Dünya'nın dönüşü arasındaki farkın daha uzun süre birikmesine izin verecek.