Gençlerin yüzde 82'si parasını ona soruyor ama... Yapay zeka finansta ne kadar iyi?
- Finans uzmanları, yapay zeka platformlarının finansal analiz ve bilgi üretme kapasitesinin hızla geliştiğini belirtirken, insan finans danışmanlarının yerini tamamen almasının önünde önemli bir engel bulunduğunu vurguluyor.
Finansal teknolojilerde yaşanan hızlı gelişim, yapay zekanın yatırım ve finansal planlama alanındaki rolünü giderek büyütüyor. Ancak uzmanlara göre yapay zeka araçları bilgi üretme ve analiz kapasitesinde güçlü olsa da finansal danışmanlığın temelini oluşturan “güvene dayalı sorumluluk” mekanizması henüz bu sistemlerde bulunmuyor.
Finansal danışmanlıkta “vekalet görevi” olarak bilinen bu yükümlülük, danışmanların müşterilerinin çıkarlarını kendi çıkarlarının önünde tutmasını zorunlu kılıyor ve hukuki yaptırımlarla destekleniyor. Yapay zeka platformlarının ise bu tür bir hukuki sorumluluk mekanizmasına sahip olmadığı ifade ediliyor.
CNBC'de yer alan bir habere göre, MIT Sloan İşletme Okulu Finans Mühendisliği Laboratuvarı Direktörü ve finans profesörü Andrew Lo, tartışmanın yapay zekanın bilgi kapasitesinden çok sorumluluk meselesiyle ilgili olduğunu belirtiyor. Lo’ya göre bugün yapay zeka sistemleri finansal analiz konusunda önemli bir uzmanlık seviyesine ulaşmış durumda.
Buna karşın insan finans danışmanlarının hatalı tavsiyeler vermesi durumunda düzenleyici cezalar, hukuki sorumluluklar ve hatta cezai yaptırımlar ile karşılaşabileceğini hatırlatan Lo, yapay zeka sistemlerinde benzer bir yaptırım mekanizmasının bulunmadığını vurguluyor.
Finansal tavsiye için yapay zeka kullanımı artıyor
Uzmanların uyarılarına rağmen birçok yatırımcı finansal konularda yapay zekâ platformlarına başvuruyor. ChatGPT, Claude ve Gemini gibi büyük dil modelleri özellikle genç yatırımcılar arasında giderek yaygınlaşıyor.
Intuit Credit Karma tarafından yapılan bir ankete göre üretken yapay zeka kullanan Amerikalıların yüzde 66’sı finansal tavsiye almak için bu araçlara başvuruyor. Y kuşağı ve Z kuşağında ise bu oran yüzde 82’ye kadar çıkıyor.
1.019 yetişkinle gerçekleştirilen araştırmada, yapay zekadan finansal tavsiye alan kullanıcıların yaklaşık yüzde 85’inin bu öneriler doğrultusunda yatırım kararları aldığı ifade ediliyor.
New York Üniversitesi Hukuk Fakültesi Bilgi Hukuku Enstitüsü kıdemli araştırma görevlisi Sebastian Benthall ise bu durumun önemli bir düzenleme boşluğuna işaret ettiğini belirtiyor. Benthall’a göre yapay zeka tavsiyelerinde sorumluluğun kime ait olduğu, temel sorun.
Uzmanlar temkinli yaklaşılması gerektiğini söylüyor
Andrew Lo, yapay zeka araçlarının özellikle karmaşık finansal kavramları açıklama ve farklı yatırım seçeneklerini değerlendirme konusunda faydalı olabileceğini belirtiyor. Bununla birlikte bireysel finans kararlarında yapay zekaya körü körüne güvenilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Lo’ya göre özellikle kişisel finansal durumlara bağlı hesaplamalarda yapay zekadan alınan yanıtların birkaç kez doğrulanması gerekiyor. Ayrıca vergi planlaması gibi sayısal hesaplamalara dayalı konularda yapay zeka sistemlerinin her zaman güçlü performans göstermediği de ifade ediliyor.
Sorumluluk tartışması devam ediyor
Florida Üniversitesi Levin Hukuk Fakültesi’nde yapay zeka ve güvene dayalı sorumluluk üzerine çalışan hukuk profesörü Jiaying Jiang, yapay zeka şirketlerinin yatırım tavsiyesi için doğrudan ücret almadıkları için hukuken mütevelli sıfatıyla hareket etmediklerini belirtiyor.
Ancak Jiang’a göre bir finansal danışman, yapay zekayı kullanarak müşterisine yatırım tavsiyesi verirse bu tavsiyenin sorumluluğu yapay zeka şirketine değil danışmana ait oluyor.
Andrew Lo ise uzun vadede yapay zekâ destekli finansal tavsiyeler için yeni düzenlemelerin geliştirilmesi gerektiğini düşünüyor. Uzmanlara göre bu tür düzenlemeler yapılmadan yatırımcıların finansal kararlarını tamamen yapay zekâ sistemlerine bırakması kısa vadede mümkün görünmüyor.