Mart'ta son görevinden istifa etmişti: İranlı eski bakandan çok konuşulacak "barış" önerileri
- 2013-2021 yılları arasında İran Dışişleri Bakanı olarak görev yapan Muhammed Cevad Zarif, New York merkezli uluslararası ilişkiler ve dış politika dergisi Foreign Affair s için bir makale kaleme aldı.
- İranlı eski Bakan, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve nükleer anlaşmalardan Batılı ülkeler lehine geri çekilmeler önerdi.
İran'ın 7. Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani dönemindeki eski Dışişleri Bakanı olan Muhammed Cevad Zarif, ABD'li Foreign Affairs dergisi için "İran savaşı nasıl sonlandırmalı? Tahran'ın Kabul Edebileceği Bir Anlaşma" başlıklı bir makale kaleme aldı.
Görev süresi boyunca pragmatist politikalarıyla dikkat çeken Zarif, Foreign Affairs'teki biyografisinin de altını çizdiği üzere "uzun yıllar diplomatlık yapmış ve İran'ın Birleşmiş Milletler Büyükelçisi olarak görev almıştı. Zarif, aynı zamanda İran nükleer anlaşması olarak da bilinen 2015 Ortak Kapsamlı Eylem Planı'na yol açan görüşmelerde ülkesinin baş müzakerecisi olarak da görev yapmıştı".
"İran elindeki avantajı kullanmalı"
Zarif, makalesinde "İran'ın savaşı açıkça kazandığını" vurguladı. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve İsrail'in haftalar boyunca ülkeyi yıpratma çabalarının sonuçsuz kaldığına işaret eden Zarif, İran'ın bu avantajı diplomatik bir anlaşma ile taçlandırması gerektiğini savundu.
Makalesinde "Amerikalılar ve İsrailliler, böylece çıkış stratejisi olmayan bir bataklığa saplandılar" ifadelerine yer veren Zarif'e göre, mevcut savaş bazı gerçekleri ortaya koydu:
-ABD ve İsrail, askeri güçle İran’ın nükleer ve füze programını yok edemiyor.
-İran’ın bölgesel etkisi tamamen ortadan kalkmış değil.
-Bölge ülkelerinin ABD güvenliğine dayanma stratejisi de sorgulanıyor.
Zarif "Tahran, üstünlüğünü savaşmaya devam etmek yerine zafer ilan etmek ve hem bu çatışmayı sona erdirecek hem de bir sonrakini önleyecek bir anlaşma yapmak için kullanmalıdır." diye yazdı.
İranlı eski bakan, ülkesinin "ABD ile yaptırımların kaldırılması" ve "nükleer sınırlamalar içeren kapsamlı bir anlaşma" gibi kazanımlar ile savaştan çekilebileceğini yazdı.
Hürmüz Boğazı'nı açma teklifi
Böyle bir anlaşmanın aynı zamanda bölgesel güvenlik düzeni, ekonomik iş birliği ve karşılıklı saldırmazlık paktı ile desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Zarif, dünyayla ekonomik entegrasyon, Hürmüz Boğazı’nın açılması ve karşılıklı saldırmazlık anlaşması önerdi.
Türkiye ayrıntısı
İranlı eski bakanın yazısındaki önerilerinden Türkiye’nin de içinde yer aldığı bölgesel bir güvenlik paketi, dikkat çeken noktalar arasında yer aldı.
Zarif, makalesinde Türkiye, Pakistan ve Mısır’ın da dahil olduğu; Irak, Suudi Arabistan, Kuveyt, BAE, Katar, Bahreyn, Umman, Yemen ve BM Güvenlik Konseyi daimi üyeleriyle "barış planı" tasarladı.
Zarif, Mesud Pezeşkiyan'ın mevcut hükümetinde "Stratejik İşlerden Sorumlu Cumhurbaşkanı Yardımcısı" olarak görev yapıyordu. Mart 2026 başında, "hükümet üzerindeki baskıyı azaltmak amacıyla" ülkedeki şartlara atıfta bulunan istifasıyla dikkat çekmişti.
İlgili Foreign Affairs makalesi: How Iran Should End the War? A Deal Tehran Could Take