IMF'den enflasyon uyarısı: "Hayat pahalılığı krizleri derinleşebilir"
- IMF, hayat pahalılığı krizlerinin haneler üzerindeki etkisinin makroekonomik istikrarı tehdit edebileceğini bildirdi.
- Kuruma göre kırılgan kesimleri korumada hedefli nakit transferleri, sübvansiyon ve fiyat baskılama politikalarına kıyasla çok daha düşük maliyet gerektiriyor.
Uluslararası Para Fonu (IMF), hayat pahalılığı krizlerinin nadir görülmesine rağmen haneler üzerinde ağır sonuçlar yaratabildiğini ve makroekonomik istikrar açısından risk oluşturabildiğini açıkladı.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleIMF'nin raporuna göre bu krizler çoğunlukla küresel emtia piyasalarını bozan şoklarla tetikleniyor.
Kriz dönemlerinde temel ihtiyaç fiyatlarında kalıcı artış yaşanırken reel ücretler geriliyor ve orta vadeli enflasyon beklentileri yükseliyor.
Yoksul haneler daha yüksek enflasyonla karşılaşıyor
Düşük gelirli haneler, bütçelerinin daha büyük bölümünü gıda, enerji ve diğer temel ihtiyaçlara ayırdığı için hayat pahalılığı krizlerinden daha fazla etkileniyor.
IMF, hanelerin maruz kaldığı enflasyonun gelir gruplarına göre farklılaşmasının dikkate alınması halinde, 2021-2024 döneminde gelişmekte olan ekonomilerde yoksulluk sınırının altına düşen kişi sayısının, standart toplam enflasyon ölçümlerinin işaret ettiğinden önemli ölçüde daha yüksek olduğunu belirtti.
Kurumun incelediği 85 ekonominin 75'i, 2005-2025 döneminde en az bir hayat pahalılığı krizi yaşadı. Ekonomilerin yüzde 46'sında en az iki, yüzde 13'ünde ise ikiden fazla kriz dönemi görüldü.
Krizler özellikle 2007-2008 ve 2022-2023 dönemlerinde yoğunlaşırken, 2010-2011 döneminde de daha sınırlı ölçekte yaşandı.
Küresel emtia fiyatları belirleyici
IMF'ye göre medyan gelişmiş ekonomide kriz dönemlerinde temel ihtiyaç fiyatlarındaki enflasyonun yaklaşık yüzde 70'i küresel bir faktörle açıklanıyor. Bu oran medyan gelişmekte olan ekonomide yüzde 40'ın biraz altında kalıyor.
Küresel faktördeki değişimin yaklaşık yarısını ise bileşik emtia fiyat endeksi oluşturuyor.
IMF'den sübvansiyon yerine hedefli destek önerisi
IMF, kırılgan haneleri desteklemek için hedefli transferlerin, fiyat baskılayıcı önlemlere kıyasla daha maliyet etkin olduğunu vurguladı.
Rapora göre hedefli transferlerle sağlanan korumaya sübvansiyon ve benzeri fiyat baskılama politikalarıyla ulaşmak, ülkenin koşullarına ve şokun kaynağına bağlı olarak 3 ila 22 kat daha fazla mali kaynak gerektirebiliyor.
IMF, sübvansiyonların kısa vadede hanelere destek sağlayabileceğini ancak daha sonraki mali konsolidasyon maliyetlerinin çoğu zaman bu faydayı aşabildiğini belirtti.
Mali alanın sınırlı olduğu ülkelerde sübvansiyonların etkinliğinin azalabileceği, birçok ülkenin aynı anda bu politikaya yönelmesinin ise ters sonuçlar doğurabileceği kaydedildi.
Kurum, gelişmekte olan ekonomilerin hayat pahalılığı krizleriyle mücadelede gelişmiş ekonomilere kıyasla daha keskin politika ödünleşimleriyle karşı karşıya olduğunu bildirdi.
