“İran Hürmüz kartını son çare kullanır”

Berfu Güven/Londra

❝Bu saldırı bir siyah kuğu değil ama zamanlaması manidar❞

CNBC-e’ye konuşan Dr. Burcu Özçelik’e göre İsrail’in saldırısı sürpriz değil zira İsrail 20 yılı aşkın süredir İran’ın nükleer programını doğrudan hedef alıyor. Ancak dikkat çekici olan saldırının zamanlaması.

“Umman üzerinden ABD-İran nükleer müzakereleri devam ederken bu adımın gelmesi soru işaretlerini beraberinde getiriyor” diyen Özçelik İsrail’in saldırılarının anlık değil uzun süredir planlanmış ve istihbarata dayalı bir operasyon olduğunu vurguladı.

Siber saldırı ve bölgesel savaş riski

Dr. Burcu Özçelik’e göre Ortadoğu son derece tehlikeli ve kırılgan bir dönemden geçiyor. İsrail’in operasyonları bölge ülkeleri tarafından sert şekilde kınanırken bölgeyi zor günler bekliyor.
İran’ın doğrudan ABD üslerini hedef alması ise kısa vadede düşük olasılık. Özçelik Tahran’ın Washington’la doğrudan çatışmaktan kaçınacağını, bunun yerine asimetrik yanıtlar verebileceğini belirtti:

“Siber saldırılar, yurt dışındaki İsrail büyükelçiliklerine ya da diplomatik misyonlara yönelik eylemler olasılık dahilinde. Böyle bir riski kısa süre önce Londra’da da gördük.”

Ancak İran’ın askeri kapasitesi de tartışmalı. Özçelik hava savunma sistemlerinin İsrail saldırılarına karşı yetersiz kaldığını belirtirken, balistik füze programının fiilen ne kadar caydırıcı olduğunun henüz test edilmediğine dikkat çekti.

İran’ın iç kamuoyundaki baskının yüksek olduğunu vurgulayan Özçelik bu nedenle rejimin “görünür” bir tepki vermek zorunda olduğunu belirtti. Ancak bu tepkinin Körfez ülkelerindeki enerji altyapısını hedef alan doğrudan bir saldırı dalgasına dönüşmesini kısa vadede olası görmüyor.

“İran vereceği yanıtı mümkün olduğunca Amerika ile doğrudan karşı karşıya gelmeden dizayn etmeye çalışacaktır” diyor Özçelik.

İstihbarat zafiyeti mi?

Saldırılarda İran Devrim Muhafızları Komutanı Hüseyin Selami dahil olmak üzere üst düzey askeri figürler ve nükleer bilim insanlarının hedef alınması, Özçelik’e göre Tahran’ın ciddi bir istihbarat ve güvenlik açığı yaşadığının kanıtı.

“Avrupa’nın odağı Ukrayna’da”

Dr. Burcu Özçelik’e göre, Avrupa’nın dikkati halen Rusya-Ukrayna savaşında; bu nedenle Orta Doğu’da çıkabilecek yeni bir savaşa karşı hazırlıksız ve kapasite açısından sınırda. İngiltere, Fransa ve Almanya gibi ülkeler tansiyonu düşürme çağrıları yaparken, İsrail’in kendini savunma hakkına da vurgu yapıyor.

“Avrupa ciddi etkileri olabilecek yeni bir cepheden çekiniyor. Türkiye’nin burada dengeleyici rolü büyük.İran yalnızlaşacak mı yoksa meşruiyeti mi artacak? Körfez ülkeleri ve Türkiye saldırıları kınadı ama zor bir dönem bizi bekliyor.”

Peki İran Hürmüz Boğazı kartını kullanır mı?

İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma gibi radikal adımlara yönelip yönelmeyeceği sorusunu da yanıtlayan Özçelik şöyle konuştu:

“Bu Hürmüz kartı önemli. İran bakımından bu bence son çarelerden biri olacaktır. İran verdiği yanıtta aşırıya kaçarsa bu sefer Körfez ülkeleriyle büyük emek karşılığı kurduğu hassas ilişki ağı zarar görebilir. Suudi Arabistan’la yürütülen normalleşme süreci özellikle önemli. Şimdi İran bu dengeyi bozmayı göze alır mı? Karşılığında nasıl bir stratejik avantaj elde edeceğini değerlendiriyor.”

Özçelik, Tahran’ın petrol geçiş hattını riske atacak radikal bir adımdan önce diplomatik ve bölgesel kazanımlarını koruma içgüdüsüyle hareket edeceğini vurguladı.

İsrail’in devam eden saldırıları oyunun seyrini değiştirebilir

Özçelik’e göre asıl belirleyici faktör yalnızca İran’ın tepkisi değil. İsrail’in bundan sonra atacağı adımlar da krizin seyri açısından kritik önemde.

“İsrail'den gelen açıklamalar saldırı dalgasını devam edeceği yönünde. Hatta bazı yerlerde 14
günlük bir süreden de bahsediliyor. Eğer en kötü senaryo gerçekleşir ve İran’da başka siyasi veya askeri üst düzey lider kadrolarına yönelik yeni saldırılar düzenlenirse, İran iyice köşeye sıkışmış olur ve cevabı da buna bağlı olarak sertleşir.”