İtalya’dan vatandaşlıkta tarihi değişim: 160 yıllık “kan bağı” kuralı kısıtlandı
- İtalya Anayasa Mahkemesi, yurtdışında doğan kişiler için vatandaşlık hakkını sınırlayan 2025 tarihli yasa hakkında kritik kararını açıkladı. Mahkeme, hükümet tarafından çıkarılan düzenlemenin anayasaya uygun olduğuna hükmetti.
İtalya Anayasa Mahkemesi, yurtdışında doğan kişiler için vatandaşlık hakkını sınırlayan 2025 tarihli yasa hakkında kritik kararını açıkladı. Mahkeme, hükümet tarafından çıkarılan düzenlemenin anayasaya uygun olduğuna hükmetti.
Mahkemenin kararında, Torino Mahkemesi tarafından iletilen anayasal itirazların bir kısmının dayanaksız, bir kısmının ise kabul edilemez bulunduğu belirtildi. Ayrıntılı gerekçeli kararın ise önümüzdeki haftalarda açıklanması bekleniyor.
160 yıllık “soy bağıyla vatandaşlık” geleneği değişiyor
İtalya’da vatandaşlık sistemi uzun yıllardır “ius sanguinis” yani soy bağı ilkesine dayanıyordu. 1865 tarihli medeni kanuna göre İtalyan bir ebeveynden doğan herkes otomatik olarak İtalyan vatandaşı kabul ediliyordu.
Yeni yasa bu ilkeyi önemli ölçüde daraltıyor. Buna göre artık yalnızca ebeveyni ya da büyükanne-büyükbabası İtalya’da doğmuş kişiler vatandaşlık hakkı elde edebilecek.
Düzenleme ayrıca diaspora için çifte vatandaşlık imkanını da ciddi ölçüde zorlaştırıyor. Vatandaşlığı aktaracak ebeveyn veya büyükanne-büyükbabanın, torunun doğduğu sırada yalnızca İtalyan vatandaşlığına sahip olması şartı getiriliyor.
İtalya’nın göç geçmişi vatandaşlık sistemini şekillendirdi
İtalya’nın vatandaşlık kuralları ülkenin göç tarihinden güçlü şekilde etkileniyor. 1861 ile 1918 yılları arasında yaklaşık 16 milyon İtalyan daha iyi bir yaşam için ülkeyi terk etti.
Bu göçmenlerin büyük bölümü vatandaşlıklarını koruyarak hem kimliklerini hem de vatandaşlık haklarını sonraki nesillere aktardı. Bu nedenle soy bağıyla vatandaşlık sistemi, özellikle Amerika kıtasındaki İtalyan kökenli milyonlarca kişi için önemli bir hak olarak görülüyordu.
Vatandaşlık başvuruları zaten uzun ve maliyetliydi
Yurtdışında yaşayan İtalyan kökenliler için vatandaşlık başvurusu süreci zaten oldukça karmaşık ve maliyetliydi.
Başvuru sahiplerinin aile geçmişlerini kanıtlayan doğum, evlilik ve ölüm belgelerini atalarının yaşadığı kasabalardan toplaması gerekiyor. Her bir belge için yüzlerce euro ücret ödenebiliyor ve konsolosluklarda bekleme süreleri bazı durumlarda 10 yıla kadar uzayabiliyor.
Başvuruların hızlandırılması için açılan davaların maliyeti ise bazı aileler için on binlerce euroya ulaşabiliyor.
Yeni düzenleme diaspora planlarını etkileyebilir
Uzmanlara göre yeni yasa, özellikle Amerika ve Güney Amerika’da yaşayan milyonlarca İtalyan kökenlinin vatandaşlık alma ihtimalini önemli ölçüde azaltacak.
Kararın ayrıca İtalya’nın nüfus sorunuyla mücadele kapsamında diaspora üzerinden yürütülen bazı geri dönüş projelerini de etkileyebileceği değerlendiriliyor. Özellikle nüfus kaybı yaşayan bölgelerde uygulanan “1 avroluk ev” gibi projelerin geleceği yeni düzenleme sonrası belirsizliğe girmiş durumda.