Doğrudan gemiye yükleniyor: "Gerçek" petrol fiyatları 150 dolara dayandı
Ortadoğu'daki savaşla birlikte sıçrayan petrol fiyatları, son 1 ayın dünya gündeminin en sancılı konu başlığı haline geldi. Ancak bu zamana kadar TV ve gazeteler, sadece Brent petrol vadeli fiyatını haber yaptı. Aslında bu bir "gelecek beklentisi". Gerçek sahada ise tablo çok farklı.
Fiyatlarda uçurum oluştu
Analistler, gerçek petrol fiyatının, ekranlardaki rakamların çok çok üzerinde olduğunu söylüyor. İran Savaşı'nın başladığı 28 Şubat gününden itibaren 150 dolarlık Brent petrol fiyatının kâbus niteliğinde olduğuna dair çok yorum yapıldı. Fakat vadeli işlemleri kapsayan bu değerlendirmeler, gerçek alım-satımda neler olduğunu göz ardı ediyordu.
Sahadaki dikkat çekici fark
Moskova merkezli uluslararası haber kanalı RT News (eski adıyla Russia Today), fiziksel fiyatın 2008 krizinden beri görülen en yüksek seviyeye çoktan geldiğini yazdı. Vadeli işlem fiyatlarının henüz bu ölçüde yükselmediğini vurgulayan yayın organı, Brent ön ay vadeli kontrat fiyatının dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 80’i için referans kabul edildiğine dikkat çekti. Buna karşın piyasadaki gerçek sıkışıklığı görmek için “Dated Brent” olarak bilinen spot fiyat göstergesine bakmak gerekiyor.
Böylesi 2008 krizinde ancak görüldü
Bu gösterge, Kuzey Denizi’nden yüklenen Brent kargoları için alıcıların o anda ödemeye razı olduğu gerçek fiyatı yansıtıyor. Perşembe günü bu fiyat 141,37 dolara çıkarak 2008 küresel finans krizinin başlangıcından bu yana görülmeyen bir seviyeye ulaştı.
Buna göre, alıcılar gelecekte teslim edilecek petrol için değil, hemen teslim edilecek variller için yüksek prim ödemeye çoktan razı.
Gemiye hemen yüklenecek petrol 32 dolar daha pahalı!
Mevcut durumda yatırımcılar, Basra Körfezi’ndeki gerilimin bir noktada yatışacağına dair bir beklentiyi fiyatlıyor olabilir. Ayrıca bu piyasada petrolü teslim alma niyeti olmayan spekülatif yatırımcılar da aktif rol oynuyor.
Fiziki Brent petrolünün ön ay kontratına göre yaklaşık 32 dolar daha pahalı işlem görmesi ise petrol arzının son derece sıkı olduğunu gösteriyor. Normal koşullarda bu iki fiyat arasındaki fark genellikle 2 doların altında oluyor. Bugünkü fark ise don derece olağan dışı.
Henüz net bir tarih yok
Bazı analistler piyasanın fiziksel arz krizinin boyutunu henüz tam olarak fiyatlamadığını düşünüyor. Vadeli işlemler piyasasının petrol fiyatlarını baskılamak için manipüle edildiğine dair tartışmalar da giderek artıyor.
Hürmüz Boğazı’nda normal tanker trafiğinin kısa vadede yeniden başlamasına yönelik bir işaret bulunmuyor.
Diğer petrol referanslarında da krizin derinleştiğine işaret eden gelişmeler görülüyor. Dubai ve Umman petrolü 150 doların üzerinde işlem görmeye başladı. Bu durum, Körfez ülkelerinin petrol ihracatında yaşadığı zorlukları yansıtıyor.