Dünyanın enerji rotası değişti: Petrol şoku 5 ülkeye yaradı

Petrol piyasasındakin yön değişikliği, Basra Körfezi dışındaki üreticiler için adeta bir "beklenmedik kazanç" kapısı açtı.

İşte New York Times'ın (NYT) verilerle ortaya koyduğu, bu krizden en çok kazanç sağlayan 5 ülke ve detaylar:

Krizin en büyük kazananı

S&P Global Energy Commodities at Sea ve Argus Media verilerine dayanan kapsamlı analize göre, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasıyla küresel enerji dengeleri tamamen değişti.

Dünyanın en büyük petrol ve doğalgaz üreticisi olan ABD, hem kendi başlattığı savaşın ekonomik darbesini hafifletti hem de krizden devasa bir gelir elde etti.

İhracat Artışı: Mart ayı sonu itibarıyla ABD’li şirketler normalden çok daha fazla petrol ve dizel ihraç etmeye başladı. İhracat miktarı bir önceki yıla göre 145 milyon varil arttı.
Gelir Patlaması: Bu ihracat artışı ve yüksek fiyatlar, ABD'ye yaklaşık 50 milyar dolarlık ek bir gelir sağladı.

ABD'de devlet eliyle işletilen bir petrol şirketi olmadığı için bu gelir doğrudan özel dev şirketlere ve yatırımcılara gitti. Texas veya New Mexico gibi eyaletlerde hissedarlar, toprak sahipleri ve eyalet yönetimleri bu pastadan büyük pay aldı.

Rusya: Üretim düşse de gelir arttı

Rusya, krizin en paradoksal kazananlarından biri oldu. Satış miktarı azalmasına rağmen, fahiş fiyatlar sayesinde kasasını doldurdu.

Fiyat Sıçraması: Savaş öncesi varili 41 dolar olan Rus petrolü, Nisan başında Finlandiya Körfezi'nde 120 dolara yaklaştı.
ABD'nin Hamlesi: ABD'nin Mart ayında bazı Rus petrollerine yönelik yaptırımları geçici olarak kaldırması, Rusya'nın gelirini artırmasına yardımcı oldu.
Rusya'nın ihracatı yaklaşık 592 bin varil düşmesine rağmen, Rusya'nın geliri 15 milyar dolar arttı.

Norveç ve Brezilya: Arz boşluğunu dolduran güçler

Analize göre Norveç ve Brezilya, Körfez'deki üretim ve ihracat kesintilerini fırsata çevirerek hem satış miktarını hem de gelirlerini artıran nadir ülkeler oldu.

İhracat Hacmi: S&P Global Energy verileri, Norveç ve Brezilya'nın deniz yoluyla yapılan petrol ve yakıt ihracatının bir önceki yılın aynı dönemine göre belirgin bir artış gösterdiğini ortaya koyuyor.
Gelir Artışı: Bu iki ülke, sadece daha fazla ürün sattıkları için değil, aynı zamanda varil başına düşen fiyatların fırlaması nedeniyle de "beklenmedik kazançlar" elde etti.

Hasılat açısından 10 milyar dolar sınırına yakın gelir elde eden Norveç, varil ihracatını da artırdı.

Norveç ile benzer bir eğilim sergileyen Brezilya, hem ihraç edilen varil miktarında hem de hasılat gelirinde (yaklaşık 7,5 milyar dolar civarında) bir artış kaydetti.

Kazakistan: Azalan satışa rağmen artan kâr

Kazakistan'ın durumu, analize göre Rusya'nınkine benzer bir paradoks sergiledi.

Miktar Kaybı, Gelir Kazancı: Veriler, Kazakistan'ın aslında bir önceki yıla göre daha az varil ihraç ettiğini gösteriyor. Ancak küresel enerji krizinin derinleşmesi ve fiyatların rekor seviyelere çıkması, Kazakistan'ın daha az satışla çok daha fazla para kazanmasını sağladı.

Yüksek fiyat dalgasından maksimum düzeyde faydalanan Kazakistan, bu grup içindeki en dikkat çekici istisna oldu. Kazakistan, bir önceki yıla göre ihraç edilen varil miktarında dikkat çekici bir değişiklik yaşamadı. Ancak buna rağmen, küresel petrol fiyatlarındaki aşırı yükseliş sayesinde toplam 5 milyar dolara yakın hasılat geliri sağlamayı başardı.

Körfez'de "zamanında" yatırım meyvelerini verdi

Basra Körfezi içinde yer almasına rağmen Suudi Arabistan, yıllar önce yaptığı stratejik yatırımların karşılığını aldı.
Bypass Hattı: Hürmüz Boğazı'nı devre dışı bırakan boru hatları (Doğu-Batı boru hattı) sayesinde Suudi Arabistan, petrolünü güvenli limanlara ulaştırabildi.
Gelir Artışı: İhracatı 152 milyon varil azalmasına rağmen, artan fiyatlar sayesinde geliri tahmini 9,2 milyar dolar yükseldi.

Öte yandan Hürmüz Boğazı'nın hemen dışındaki konumu ve alternatif çıkış yolları Umman'ı da kazananlar listesine soktu.
Veriler: Umman'ın deniz yoluyla ihracatı 3,3 milyon varil gibi cüzi bir miktar azalsa da, petrol gelirleri 5,8 milyar dolar artış gösterdi.