Marketler, uçaklar, kan bankaları hedefte: 5 soruda Avrupa'daki saldırılar

Avrupa, son haftalarda peş peşe yaşanan siber saldırılar, sahte bomba ihbarları ve şüpheli sabotaj girişimleriyle karşı karşıya kaldı. Belçika, Lüksemburg, İsveç ve Hollanda'daki süpermarketlerin soğutma sistemleri uzaktan kontrol edilerek gıdaların bozulmasına neden olurken, Fransa'daki kan bankaları da benzer saldırıların hedefi oldu. Aynı dönemde yolcu uçaklarına yönelik bomba tehditleri nedeniyle onlarca uçuş aksadı, bazı uçaklara savaş jetleri eşlik etmek zorunda kaldı.

Güvenlik uzmanları, saldırıların yalnızca ekonomik kayıplara yol açmadığını, aynı zamanda toplumda korku ve güvensizlik yaratarak hükümetler üzerindeki baskıyı artırabileceğini belirtiyor. Olayların arkasındaki kişi veya gruplar henüz tespit edilemezken, Avrupa'nın yeni nesil güvenlik tehditlerine karşı hazırlık düzeyi tartışılıyor.

Avrupa'da neler yaşanıyor, hangi ülkeler hedef alındı?

Avrupa'daki son saldırıların en dikkat çekici örneklerinden biri, süpermarketlerin soğutma sistemlerinde yaşandı. Belçika, Lüksemburg, İsveç ve Hollanda'daki bazı marketlerde bilgisayar korsanları, internet bağlantılı sistemlere uzaktan erişerek sıcaklıkları 50 dereceye kadar yükseltti.

Saldırılardan Ahold Delhaize, IKEA, Colruyt Group ve Carrefour gibi büyük perakende şirketleri etkilendi. Gıdaların bozulması nedeniyle işletmeler ekonomik kayıplarla karşı karşıya kaldı.

Benzer saldırılar ekim ayında Fransa'da yüzlerce süpermarketi hedef almış, bazı soğutma sistemlerinde aşırı ısınma ve yangınlar meydana gelmişti. Fransa'daki kan bankalarının soğutma sistemlerinin de hedef alınması, kritik sağlık altyapısının karşı karşıya olduğu riskleri gündeme getirdi.

Saldırılar yalnızca siber sistemlerle sınırlı kalmadı. Avrupa genelinde yolcu uçaklarına yönelik sahte bomba ihbarları nedeniyle onlarca uçuş aksadı. Bazı uçaklar rotalarını değiştirirken, bazılarına savaş jetleri eşlik etti. İngiltere merkezli Sky News ve İrlanda kamu yayın kuruluşu RTÉ de bomba tehditlerinin hedefi oldu.

Saldırıların arkasında kim var, Rusya bağlantısı bulunuyor mu?

Avrupa'daki saldırıların arkasındaki kişi veya gruplar henüz belirlenemedi. Olayların birbiriyle bağlantılı olup olmadığı da bilinmiyor. Ancak güvenlik uzmanları, artan jeopolitik gerilimler nedeniyle devlet destekli sabotaj ihtimalinin göz ardı edilmemesi gerektiğini düşünüyor.

İngiltere merkezli Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI) araştırmacısı Sidharth Kaushal, saldırıların arkasında Rusya'nın bulunması halinde bunun Avrupa'nın Ukrayna'ya verdiği desteğin maliyetini artırmayı amaçlayan bir stratejinin parçası olabileceğini söyledi.

Kaushal'a göre böyle bir yaklaşım, Avrupa'daki siyasi liderlere savaşın ekonomik ve toplumsal sonuçlarının kendi ülkelerinde de hissedilebileceğini göstermeyi hedefleyebilir.

Bununla birlikte Rusya'nın saldırılarda rol aldığına ilişkin kesin bir kanıt bulunmuyor. Rusya, CNBC'nin yorum talebine haberin yayımlandığı sırada yanıt vermedi.

Stockholm Üniversitesi'nden siber güvenlik uzmanı Fredrik Blix ise saldırıların arkasında mutlaka bir devletin bulunması gerekmediğini belirtti. Blix, bazı sistemlerin kolay tahmin edilebilir şifrelerle korunması nedeniyle bu tür saldırıların ileri düzey teknik bilgi olmadan da gerçekleştirilebildiğine dikkat çekti.

Hibrit savaş nedir, Avrupa neden tehdit altında?

Hibrit savaş, ülkeleri doğrudan askeri çatışmaya girmeden zayıflatmak amacıyla siber saldırılar, sabotaj, dezenformasyon ve ekonomik baskı gibi yöntemlerin birlikte kullanılmasını ifade ediyor.

Uzmanlara göre bu yöntemlerle enerji, ulaşım, sağlık ve gıda altyapısının hedef alınması, toplumun günlük yaşamını aksatırken hükümetlere duyulan güveni de sarsabiliyor.

RUSI kıdemli araştırma görevlisi Oana Popescu-Zamfir, Avrupa'nın değişen güvenlik ortamına uyum sağlamakta geciktiğini belirterek, "Hâlâ kavramsal olarak barış ve savaş zamanını birbirinden ayırma eğilimindeyiz. Oysa artık ne savaşta ne de barıştayız" değerlendirmesinde bulundu.

Popescu-Zamfir'e göre Avrupa, geleneksel askeri yöntemler kullanılmadan gerçekleştirilen uzun süreli hibrit saldırılarla karşı karşıya kalabilir.

Uzmanlar ayrıca Baltık Denizi'ndeki denizaltı kablolarına verilen zarar ve geçmişte yaşanan şüpheli sabotaj girişimlerinin de Avrupa'nın kritik altyapısına yönelik tehditlerin değerlendirilmesinde dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.

Avrupa bu saldırılara karşı kendini savunabilir mi?

Güvenlik uzmanlarına göre Avrupa ülkelerinin hibrit tehditlere karşı hazırlık düzeyleri arasında önemli farklılıklar bulunuyor.

RUSI araştırmacısı Kaushal, Finlandiya ve İsveç'in Soğuk Savaş döneminden gelen deneyimleri sayesinde gelişmiş sivil savunma sistemlerine sahip olduğunu, buna karşılık Batı Avrupa'daki birçok ülkenin altyapısının güvenlikten çok ekonomik verimlilik önceliğiyle oluşturulduğunu söyledi.

Siber güvenlik uzmanı Fredrik Blix ise şirketlerin temel güvenlik önlemlerini uygulayarak riskleri önemli ölçüde azaltabileceğini vurguladı. Blix'e göre endüstriyel kontrol sistemlerinin yeterli koruma olmadan doğrudan internete bağlanması, saldırganlara ciddi fırsatlar sunuyor.

Öte yandan soğutma sistemleri gibi altyapılarda güvenlik sorumluluğunun üreticiler, bakım şirketleri ve perakendeciler arasında paylaşılması, olası açıkların giderilmesini zorlaştırabiliyor.

Uzmanlar, Avrupa'nın yalnızca askeri savunma kapasitesini değil, günlük yaşamı ayakta tutan sivil altyapısının dayanıklılığını da güçlendirmesi gerektiğini belirtiyor.

Saldırılar Avrupa ekonomisini ve günlük yaşamı nasıl etkileyebilir?

Uzmanlara göre siber saldırılar ve sabotaj girişimleri, doğrudan ekonomik kayıpların çok ötesinde sonuçlar doğurabilir. Marketlerde gıdaların bozulması, uçuşların aksaması veya sağlık sistemlerinin hedef alınması, işletmelerin maliyetlerini artırırken toplumda güvensizlik yaratabilir.

Bu tehditler, Avrupa'da ekonomik ve siyasi huzursuzlukların arttığı bir döneme denk geliyor. Fransa'da hayat pahalılığına karşı haftalardır devam eden protestolar hükümet üzerindeki baskıyı artırırken, İspanya'da konut krizi ve siyasi anlaşmazlıklar erken seçim sürecini beraberinde getirdi. Almanya, İtalya, Portekiz ve Arnavutluk'ta da yaşam maliyetlerindeki artış nedeniyle gösteriler düzenlendi.

Uluslararası Güvenlik ve Ekonomik Strateji Merkezi Başkanı Alexander Anderson, ekonomik sıkıntıların ve siyasi kutuplaşmanın dış aktörler tarafından istismar edilebileceğini söyledi. Ancak Anderson, toplumların gerçek ekonomik şikayetlerinin yalnızca yabancı müdahaleyle açıklanmaması gerektiği konusunda da uyardı.

Yüksek enerji fiyatları, enflasyon, zayıf büyüme ve bütçe açıkları Avrupa hükümetlerinin ekonomik hareket alanını daraltırken, güvenlik uzmanları yeni saldırıların mevcut sorunları daha da ağırlaştırabileceğine dikkat çekiyor.

Uzmanlara göre Avrupa'nın önündeki temel sınav, yalnızca saldırıları engellemek değil, gıda tedarikinden sağlık hizmetlerine, ulaşımdan enerjiye kadar günlük yaşamın temelini oluşturan sistemleri yeni nesil tehditlere karşı koruyabilmek olacak.