Michael Jordan'la davalık olmuştu: Çinli marka Nike'a rakip oldu

Çin'in Xiamen kentinde 2000 yılında kurulan Qiaodan, Michael Jordan'ın adının Çince karşılığını kullanması ve Jordan markasını andıran logosuyla yıllardır tartışmaların odağında bulunuyor.

Şirket, hukuki mücadelelere rağmen bugün Çin genelinde yaklaşık 6 bin mağazasıyla ülkenin önde gelen yerli spor giyim markalarından biri haline geldi.

Qiaodan'ın adı, Çincede "Jordan" anlamına geliyor.

Şirketin merkezinin girişindeki logosunda ise basketbol topunu andıran bir nesneyi tutarak dripling yapan bir sporcunun silüeti yer alıyor.

Michael Jordan ile Qiaodan arasındaki hukuki mücadele uzun yıllara dayanıyor.

Çin'de 2020'de verilen kararda Qiaodan'ın Jordan'ın daha önce sahip olduğu isim haklarının belirli bir unsurunu ihlal ettiği sonucuna varılırken, şirketin diğer marka tescillerinin büyük bölümü karardan etkilenmedi.

6 bin mağazaya ulaştı

Qiaodan, kuruluşundan bu yana basketbol ürünlerinin yanı sıra koşu ayakkabıları ve yoga ekipmanları gibi farklı kategorilere de yöneldi.

Şirketin Çin genelinde yaklaşık 6 bin mağazası bulunuyor ve mağazaların önemli bölümü franchise modeliyle işletiliyor.

Financial Times'ın haberine göre Çin'in Yueyang kentindeki bir Qiaodan mağazasında Air Jordan tarzı yüksek bilekli spor ayakkabılar 339 yuana, yaklaşık 50 dolara satılıyor.

Şirket, 2020'de Nike'ın geçmişte sahip olduğu klasik futbol markası Umbro'nun Çin'deki haklarını 62,5 milyon dolara satın aldı. Daha sonra yurt dışına açılma çalışmalarına başlayan Qiaodan, Vietnam'da da mağaza açtı.

Çinli spor markaları Nike'a baskıyı artırıyor

Qiaodan, Nike'ın Çin'deki rekabet baskısını artıran yerli markalardan biri olarak öne çıkıyor. Anta Sports, 361 Degrees ve XTEP gibi Çinli şirketlerin büyümesi, dünyanın en büyük spor giyim pazarlarından birinde rekabeti daha da yoğunlaştırıyor.

Geçen yıl 11 milyar doların üzerinde gelir elde eden Anta Sports, ocak ayında Puma'nın yüzde 29 hissesini satın almak üzere anlaşma imzaladı.

Authentic Brands'in Büyük Çin Bölgesi Başkanı Joshua Perlman, Çinli spor markalarının rekabet gücünü giderek artırdığını belirterek Nike'ın Adidas, On, Hoka ve Salomon gibi küresel markalarla da yoğun rekabet içinde olduğunu söyledi.

Nike'ın Çin satışları 8 çeyrektir düşüyor

Nike'ın Çin'deki satışları haziran ayında sona eren üç aylık dönemde yüzde 17 geriledi. Böylece şirketin Çin satışlarındaki düşüş üst üste sekizinci çeyreğe taşındı.

Çinli markaların yükselişi, otomotivden kozmetiğe ve gıdaya kadar birçok sektörde görülen yerli şirketlerin güçlenmesi eğiliminin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Nike'ın eski Çin yöneticilerinden ve Conduit Asia'nın kurucusu Wei Kan, spor giyim sektöründeki dönüşümü "kalıcı bir değişim" olarak nitelendirdi.

Qiaodan'ın geliri 850 milyon dolara ulaşmıştı

Kamuya açıklanan son verilere göre Qiaodan'ın geliri 2021'de 5,8 milyar yuan, yaklaşık 850 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu.

Nint verilerine dayanan hesaplamalara göre şirketin Çin'in en büyük e-ticaret platformlarından Tmall'daki yıllık satışları yaklaşık 500 milyon yuan seviyesinde. Qiaodan'ın platformdaki takipçi sayısı 11 milyonu aşarken, Nike'ın takipçi sayısı yaklaşık 49 milyon seviyesinde bulunuyor.

Qiaodan'ın merkezi ve fabrikası, Çin'in ayakkabı üretimiyle öne çıkan Fujian eyaletindeki Jinjiang kentinde bulunuyor.

Şirket 2023'te Henan eyaletinde yeni bir tesis açarken, Chongqing'de de yeni bir üretim tesisi kurmayı planlıyor.

Michael Jordan ile hukuk savaşı yıllarca sürdü

Qiaodan, 2000 yılında Ding Guoxiong tarafından kuruldu. Şirket ile Michael Jordan arasındaki hukuki anlaşmazlıkların kayıtları ise en az 2012'ye kadar uzanıyor.

Qiaodan, Michael Jordan'ın çocukları Jeffrey ve Marcus'un isimlerinin Çince yazılışlarını da marka olarak tescil ettirdi.

Jordan'ın markasının kopyalandığı iddiasıyla başlayan hukuk mücadelesinde Qiaodan da kendi marka haklarını savunmak için karşı davalar açtı.

Şirket 2020'de Amazon'a karşı açtığı davada, Nike'ın Jordan ürünlerinin Çince sayfalarında "Qiaodan" ifadesini kullanmasına itiraz etti ancak davayı kazanamadı.

Aynı yıl Çin Yüksek Halk Mahkemesi, Qiaodan'ın Çince yazılışının belirli bir marka bakımından Michael Jordan ile ilişkilendirildiğine hükmetti. Ancak şirketin diğer onlarca marka tescili bu karardan etkilenmedi.

Qiaodan, 2021'de şirket adını resmi olarak Zhongqiao olarak değiştirdi.

Teknoloji yatırımlarını artırıyor

Qiaodan, tartışmalı marka geçmişinin yanı sıra ürün teknolojilerine de yatırım yapıyor. Şirketin Xiamen'deki merkezinde sergilenen teknolojiler arasında koşu ayakkabılarının ağırlığını azaltmayı ve esnekliğini artırmayı amaçlayan Q-Kungfu Turbo ve Pro gibi sistemler bulunuyor.

Basketbol da şirketin odağındaki yerini koruyor. Qiaodan, 2011'de eski Houston Rockets kaptanı Chuck Hayes'i sponsorluğuna alan ilk NBA oyuncusuyla çalışmaya başladı. Şirket bugün San Antonio Spurs oyuncusu Keldon Johnson'a da sponsorluk yapıyor.

Jordan markasında da düşüş yaşanıyor

Qiaodan büyümeye devam ederken Michael Jordan'ın adını taşıyan Jordan markası ise zor bir dönemden geçiyor.

Nike'ın son çeyrek sonuçlarına göre Jordan markasının dünya genelindeki satışları yüzde 16 geriledi.

Düşüşte, Nike'ın önceki dönemde Jordan spor ayakkabılarının arzını artırmasının ardından oluşan stok ve talep dengesi etkili oldu.

Uzmanlara göre Qiaodan'ın gelişimi, Çinli şirketlerin yalnızca küresel markaların ürünlerini takip etmekten çıkarak kendi tedarik zincirlerini, pazarlama stratejilerini ve ürün portföylerini geliştirdiği daha geniş bir dönüşümün göstergesi.