NATO'da 77 yıllık gelenek sona erebilir: Ankara zirvesi kritik eşik olarak görülüyor
- NATO, uzun yıllardır sürdürdüğü yıllık liderler zirvesi geleneğini değiştirmeye hazırlanıyor. Reuters’a konuşan diplomatik kaynaklara göre, ittifak içinde zirvelerin sıklığını azaltma yönünde güçlü bir eğilim oluşurken, bu adımın arkasında hem stratejik gerekçeler hem de Trump faktörü bulunuyor.
NATO, uzun yıllardır sürdürdüğü yıllık liderler zirvesi geleneğini değiştirmeye hazırlanıyor. Reuters’a konuşan diplomatik kaynaklara göre, ittifak içinde zirvelerin sıklığını azaltma yönünde güçlü bir eğilim oluşurken, bu adımın arkasında hem stratejik gerekçeler hem de Donald Trump faktörü bulunuyor.
Zirve takvimi değişebilir
NATO liderleri 2021’den bu yana her yaz düzenli olarak bir araya geliyor. Bu yılki zirvenin 7-8 Temmuz’da Ankara’da yapılması planlanırken, bazı üye ülkeler mevcut yoğun tempoyu sürdürülebilir bulmuyor. Diplomatlara göre 2027’de Arnavutluk’ta düzenlenecek zirve, bu formatın son örneği olabilir.
İttifak içinde zirvelerin iki yılda bir yapılması da tartışılırken, nihai kararın NATO Genel Sekreteri Mark Rutte tarafından şekillendirilmesi bekleniyor.
“Daha az ama daha etkili zirve” yaklaşımı
Bazı diplomatlar, yıllık zirvelerin sürekli somut sonuç üretme baskısı yarattığını ve bunun uzun vadeli stratejik planlamayı zayıflattığını savunuyor. Bu görüşe göre daha seyrek ancak daha içerik odaklı zirveler, ittifakın etkinliğini artırabilir.
Atlantic Council’den Phyllis Berry de benzer şekilde, zirve sayısının azaltılmasının NATO’nun gündemine daha fazla odaklanmasını sağlayabileceğini belirtiyor.
Trump faktörü yeniden sahnede
Tartışmaların merkezinde ise yeniden Trump etkisi yer alıyor. Trump’ın ilk başkanlık döneminde NATO zirveleri, müttefiklerin savunma harcamaları konusundaki gerilimlerle öne çıkmıştı.
Geçtiğimiz yıl Lahey’de düzenlenen zirvede de Trump’ın savunma harcamalarının GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarılması yönündeki baskısı belirleyici olmuştu. Üyeler, çekirdek savunma ve güvenlik yatırımlarıyla bu hedefe yaklaşan bir çerçeveyi kabul etmişti.
Ankara zirvesi kritik eşik olabilir
Bu yıl Ankara’da yapılacak zirvenin de benzer şekilde gergin geçmesi bekleniyor. Trump’ın İran savaşı sürecinde müttefiklerden beklediği desteği alamaması sonrası NATO’nun karşılıklı savunma yükümlülüğünü sorgulaması ve hatta ittifaktan ayrılma ihtimalini dile getirmesi, tansiyonu artıran başlıklar arasında yer alıyor.
Ayrıca Trump’ın Grönland üzerindeki çıkışları ve geçmiş zirvelerdeki sert tutumu, ittifak içinde belirsizlik yaratmayı sürdürüyor.
77 yıllık gelenekte kırılma ihtimali
NATO’nun 77 yıllık tarihinde zirve sıklığı zaman zaman değişse de, son yıllarda oluşan yıllık buluşma geleneği önemli bir diplomatik platform haline gelmişti.
Şimdi ise hem artan jeopolitik gerilim hem de liderler arası uyum sorunları, bu geleneğin yeniden şekillenmesine yol açabilecek bir kırılma noktası yaratıyor.