Politika faizi indirilmişti: Merkez Bankası PPK toplantı özetini paylaştı
- Merkez Bankası (TCMB), 22 Ekim tarihli Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı özetinde, son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergelerin ana eğilimdeki gerilemeyi teyit ettiğini bildirdi.
- Banka, ekim ayında gıda ve enerji fiyatlarının tüketici enflasyonunu yukarı çekmesini beklerken, manşet enflasyondaki yükselişin ana eğilime etkisinin sınırlı kalacağını öngördü.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 22 Ekim 2026 tarihli Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı özetini yayımladı. Özette, son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergelerin enflasyonun ana eğilimindeki gerilemeyi teyit ettiği belirtildi.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EklePPK, 22 Ekim'deki toplantısında bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'den yüzde 36'ya indirme kararı almıştı. Kurul, gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 40'tan yüzde 39'a, borçlanma faiz oranını ise yüzde 35,5'ten yüzde 34,5'e düşürmüştü.
Banka, mevsim etkilerinden arındırılmış temel mal enflasyonunun ılımlı seyrini korumasını beklerken, gıda ve enerji fiyatlarının ekim ayında tüketici enflasyonunu yukarı çekebileceğine dikkat çekti.
TCMB, gıda ve enerji fiyatlarındaki görünüm nedeniyle tüketici fiyatları artışının bir önceki aya göre yükseleceğini, ancak manşet enflasyondaki yükselişin ana eğilime etkisinin sınırlı kalacağını değerlendirdi.
Gıda ve enerji fiyatları enflasyon baskısını artırıyor
PPK özetinde, ekim ayına ilişkin öncü verilerin taze meyve ve sebze fiyatları kaynaklı olarak mevsimsellikten arındırılmış aylık gıda enflasyonunda yükselişe işaret ettiği belirtildi. Küresel enerji fiyatlarındaki artışın da akaryakıt, tüp gaz ve katı yakıt üzerinden yurt içi enerji fiyatlarını yukarı çekmeye devam etmesinin beklendiği kaydedildi.
Buna karşılık, beyaz eşya ve tüketici elektroniği gibi dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışları sürse de mevsim etkilerinden arındırılmış temel mal enflasyonunun ılımlı seyrini koruyacağı tahmin edildi. Hizmet enflasyonunun ise önceki aylardaki seviyelerin altında kalmakla birlikte, ekim ayında bir önceki aya kıyasla yükselmesinin beklendiği aktarıldı.
TCMB, eylül ayında enflasyonun ana eğiliminde gözlenen düşüşte, vakıf üniversitelerinin eğitim ücretlerindeki artışların geçen yıl eylül ayında tek seferde gerçekleşmesine karşın bu yıl ağustos ve eylül aylarına yayılmasının yarattığı mekanik etkinin de rol oynadığını belirtti.
Eylül ayında yıllık enflasyon yüzde 29,73 oldu
Tüketici fiyatları eylül ayında yüzde 1,84 artarken, yıllık enflasyon 1,78 puan gerileyerek yüzde 29,73 seviyesinde gerçekleşti. Aylık bazda gıda fiyatları taze meyve ve sebze kaynaklı gerilerken, enerji fiyatlarındaki yükseliş sürdü. Okula dönüş döneminin etkisiyle başta eğitim hizmetleri olmak üzere ilgili kalemlerde de fiyat artışları kaydedildi.
Yıllık enflasyon enerji grubunda belirgin biçimde yükselirken, temel mallarda yatay seyretti. Hizmet ile gıda ve alkolsüz içecekler gruplarında ise geriledi.
Enerji fiyatları eylül ayında yüzde 6,25 artış gösterdi. Bu yükselişte küresel gelişmelerin etkisiyle artan akaryakıt fiyatları belirleyici oldu. Rafineri marjlarındaki yükselişin akaryakıt fiyatları üzerindeki etkisi de devam etti.
Yıllık enflasyon, B endeksinde 1,68 puan azalarak yüzde 29'a, C endeksinde ise 1,37 puan gerileyerek yüzde 28,70'e indi.
TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, eylül ayında enflasyonun ana eğiliminin bir önceki aya göre gerilediğini gösterdi. Üç aylık ortalamalar bazında da düşüş kaydedildi. Yılın ikinci çeyreğinde yüzde 2,2 olan enflasyonun ana eğilimi, üçüncü çeyrekte yüzde 1,8'e geriledi.
Hizmet enflasyonu mallardan yüksek seyrediyor
PPK özetinde, hizmet sektöründeki fiyatlama davranışının enflasyonda önemli bir katılığa neden olduğu ve şokların fiyatlar üzerindeki etkisinin uzun bir döneme yayıldığı belirtildi. Eylül itibarıyla yıllık mal enflasyonu yüzde 25, hizmet enflasyonu ise yüzde 38 civarında gerçekleşti.
Hizmet grubundaki tüm alt kalemlerde yıllık enflasyon geriledi. Eğitim hizmetleri fiyatları eylül ayında yüzde 14,19 artarken, ulaştırma hizmetlerinde aylık artış yüzde 0,24 ile sınırlı kaldı. Kiralardaki yavaşlama eğilimi de sürdü. Lokanta-otel grubu ılımlı seyrini korurken, haberleşme hizmetlerinde önceki iki ayda görülen yüksek fiyat artışları eylül ayında yerini daha ılımlı bir görünüme bıraktı.
Yurt içi üretici fiyatları eylül ayında yüzde 2,07 artarken, yıllık üretici enflasyonu 0,57 puan düşüşle yüzde 27,38 oldu. Ana sanayi grupları arasında enerji fiyatları yüzde 3,55'lik artışla öne çıktı.
Küresel enerji fiyatlarında yükseliş sürüyor
TCMB, jeopolitik belirsizliklerin enerji fiyatlarında yüksek ve dalgalı seyrin devam etmesine neden olduğunu bildirdi. Enerji arzı, tedarik zincirleri ve taşıma maliyetlerine ilişkin belirsizliklerin enerji fiyatlarının gelecekteki seyri açısından belirleyici olmaya devam edeceği ifade edildi.
Brent petrolün spot fiyatı, jeopolitik gelişmelerin etkisiyle eylül ayında ortalama 117 dolar seviyesinde gerçekleşti. Ekim ayının ilk 20 gününde ise ortalama fiyat 127 dolara yaklaştı. Propan, bütan, kömür ve TTF doğal gaz fiyatlarında da yükseliş sürdü.
Küresel gıda fiyatlarındaki artış eğiliminin devam ettiği belirtilen özette, FAO gıda fiyatları endeksinin eylül ayında şeker ve tahıl fiyatları öncülüğünde yükseldiği aktarıldı. Rusya-Ukrayna arasındaki gerilimin tahıl arzına ilişkin endişeleri canlı tuttuğu, El Niño'nun etkisiyle şeker ve pirinç gibi bazı tarımsal emtiaların vadeli fiyatlarında da artış görüldüğü kaydedildi.
Banka, yüksek seyreden enerji ve emtia fiyatlarının enflasyon görünümü üzerindeki yukarı yönlü riskleri canlı tuttuğunu bildirdi.
2027 enflasyon beklentisi yüzde 23,3'e yükseldi
Ekim ayı Piyasa Katılımcıları Anketi sonuçlarına göre, 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 29,6 seviyesinde değişmedi. 2027 yıl sonu enflasyon beklentisi ise 0,6 puan artışla yüzde 23,3'e yükseldi.
On iki ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi 0,2 puan artarak yüzde 23,9 olurken, 24 ay sonrasına ilişkin beklenti 0,4 puan düşüşle yüzde 17,9 olarak ölçüldü. Beş yıl sonrasına ilişkin beklenti ise 0,1 puan artışla yüzde 12,2 seviyesinde gerçekleşti.
Reel sektörün 12 ay sonrasına ilişkin yıllık enflasyon beklentisi eylül ayında 0,3 puan gerileyerek yüzde 32,5 oldu. Hane halkının aynı döneme ilişkin enflasyon beklentisi ise değişmeyerek yüzde 45,6 seviyesinde kaldı.
TCMB, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının dezenflasyon süreci açısından risk unsuru olmaya devam ettiğini belirtti.
İç talepte zayıf seyir devam ediyor
PPK özetinde, yakın döneme ilişkin verilerin iç talepteki zayıf seyrin sürdüğünü gösterdiği ifade edildi. Ağustos ayında perakende satış hacmi aylık yüzde 1,4, çeyreklik yüzde 1,7 arttı. Altın hariç perakende satışlarda aylık artış yüzde 0,8, çeyreklik artış ise yüzde 0,3 oldu.
Aynı dönemde ticaret satış hacmi aylık yüzde 0,2 artarken, çeyreklik bazda yüzde 1 geriledi. Hizmet üretim endeksi ise ağustosta aylık yüzde 0,2, çeyreklik yüzde 1,5 yükseldi. Kartla yapılan harcamalar üçüncü çeyrekte bir önceki çeyreğe göre yatay seyretti. Otomobil satışları ise ikinci çeyrekteki düşüşün ardından üçüncü çeyrekte de geriledi.
Sanayi üretim endeksi ağustos ayında mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış olarak aylık yüzde 1, yıllık yüzde 1,9 azaldı. Üçüncü çeyrekteki çeyreklik düşüş yüzde 2,4 oldu. TCMB, sanayi üretiminin ana eğiliminde zayıflama gözlendiğini belirtti.
İnşaat üretim endeksi ise üçüncü çeyrekte bir önceki çeyreğe göre yüzde 3,3 artarken, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,1 geriledi.
Ağustos ayında mevsimsellikten arındırılmış istihdam 32,5 milyon kişi olarak gerçekleşti ve önceki çeyrek ortalamasına göre sınırlı düşüş gösterdi. İşgücüne katılım oranı da çeyreklik bazda 0,2 puan geriledi.
Cari açık 42,1 milyar dolara çıktı
Cari işlemler dengesi ağustos ayında 4,1 milyar dolar fazla verdi. Ancak 12 aylık birikimli cari açık, önceki aya göre 0,6 milyar dolar artarak 42,1 milyar dolara yükseldi.
Seyahat gelirleri ağustosta 8,2 milyar dolar, 12 aylık birikimli olarak 60,1 milyar dolar oldu. Hizmetler dengesi fazlası ise 63,9 milyar dolarla güçlü seyrini sürdürdü.
Eylül ayında mevsimsellikten arındırılmış ihracat ve ithalat artarken, ihracattaki yıllık artış ithalatın üzerinde gerçekleşti. Bu gelişmelerle 12 aylık birikimli dış ticaret açığı önceki aya göre azaldı. Eylül ayında altın ithalatı yaklaşık 0,4 milyar dolar olurken, 12 aylık birikimli altın ithalatı 18 milyar dolara geriledi.
TCMB, mevcut veriler ışığında 12 aylık birikimli cari açığın eylül ayında azalmasını beklediğini bildirdi. Bununla birlikte, üç aylık ortalama eğilimlerin ihracatta yatay seyre, ithalatta ise sınırlı artışa işaret ettiği; bu görünümün dış ticaret açığında üçüncü çeyreğe kıyasla yükseliş anlamına geldiği belirtildi.
TCMB politika faizini yüzde 36'ya indirmişti
Toplantı özetinde, fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunun sürdürüleceği vurgulandı. Bu duruşun talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini güçlendireceği belirtildi.
Kurulun politika faizine ilişkin adımları enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilim ve beklentileri dikkate alarak belirleyeceği; kararların toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alınacağı ifade edildi. Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşunun sıkılaştırılacağı kaydedildi.
Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler yaşanması halinde parasal aktarım mekanizmasının ilave makroihtiyati adımlarla destekleneceği, likidite koşullarının yakından izlenmeye devam edileceği bildirildi. TCMB, para politikası kararlarının enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde alınacağını yineledi.
