Sıcaklar üretimi vurdu! Japonya'da mesai ve izin sistemi değişiyor

Japonya'da her geçen yıl daha da şiddetlenen yaz sıcakları, çalışma hayatını kökten değiştiriyor. Artan sıcak çarpması vakaları ve verimlilik kayıpları nedeniyle şirketler mesai saatlerini yeniden düzenlerken, uzmanlar aşırı sıcakların artık sadece bir sağlık sorunu değil, ekonomik bir risk haline geldiğine dikkat çekiyor.

Şirketler çalışma takvimini yeniden düzenliyor

Projeyi yürüten Konoike Construction, aşırı sıcak dönemlerde çalışanların maruz kaldığı riski azaltmak amacıyla yaz aylarına özel bir çalışma modeli geliştirdi. Temmuz ile eylül arasında çalışanlara her ay dokuz gün kesintisiz izin verilirken, kaybedilen çalışma süresi ekim ayından itibaren daha serin havalarda cumartesi mesaileriyle telafi ediliyor.

Konoike Construction yöneticisi Yoshihiro Aoyagi, yaz aylarında hem üretkenliğin ciddi şekilde düştüğünü hem de iş kazalarının arttığını belirtti. Şirket, fanlı iş kıyafetleri gibi önlemleri devreye alsa da bunların tek başına yeterli olmadığını vurguladı. Nitekim şirkette sıcak çarpması vakaları 2025 yılında bir önceki yıla göre iki katına çıktı.

Sıcaklıklar Güneydoğu Asya seviyesine ulaştı

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi'nin (NOAA) verilerini analiz eden Nikkei'ye göre, 2020-2025 döneminde Tokyo'da temmuz ve ağustos aylarında görülen en yüksek sıcaklık ve nem değerleri Bangkok ve Singapur seviyelerine yaklaştı. Veriler, Japonya'nın başkentinin giderek "tropikleştiğine" işaret ediyor.

Uzmanlara göre yüksek sıcaklık ve nem birleşimi, insan vücudunun doğal soğuma mekanizmasını zorlaştırarak sıcak çarpması riskini önemli ölçüde artırıyor.

Milyarlarca saatlik iş gücü kaybı

İngiliz tıp dergisi The Lancet öncülüğünde hazırlanan uluslararası araştırmaya göre, Japonya'da aşırı sıcaklar nedeniyle kişi başına 2024 yılında ortalama 43 saatlik çalışma kaybı yaşandı. Bu, sekiz saatlik mesai esas alındığında beş iş gününden fazla bir süreye denk geliyor.

Ülke genelinde kaybedilen toplam çalışma süresi ise yıllık 2 milyar 890 milyon saati aşarak 2010'lu yıllardaki ortalamanın yaklaşık iki katına çıktı.

Benzer sorunlar dünyanın farklı bölgelerinde de yaşanıyor. Çin'de çalışan başına yıllık 96 saatlik iş gücü kaybı hesaplanırken, küresel ölçekte aşırı sıcakların ekonomiye maliyetinin 2024 yılında yaklaşık 1 trilyon dolar olduğu tahmin ediliyor.

Yeni kurallar devreye alınıyor

Birçok ülke aşırı sıcaklara karşı çalışma kurallarını sıkılaştırıyor. Katar yaz aylarında günün en sıcak saatlerinde açık havada çalışmayı yasaklarken, İspanya yüksek sıcaklıklarda dış mekân çalışmasına yönelik yeni düzenlemeler getirdi. Güney Kore ise hissedilen sıcaklığa göre zorunlu mola uygulamasını hayata geçirdi.

Japonya da 2025 yılında iş sağlığı ve güvenliği düzenlemelerini değiştirerek işverenlere sıcak çarpmasına karşı önlem alma ve acil müdahale planı oluşturma zorunluluğu getirdi. Buna rağmen, resmi verilere göre 2025'te işle bağlantılı sıcak çarpması vakaları ve ölümler 1.800'ü aşarak üst üste ikinci yıl rekor seviyeye ulaştı.

Çözüm: Daha az sıcakta daha çok çalışma

Uzmanlar, fanlı kıyafet veya soğutma ekipmanlarının tek başına yeterli olmayacağını belirtiyor. NLI Araştırma Enstitüsü Baş Analisti Takuya Shinohara, asıl hedefin çalışanları serinletmekten ziyade onların sıcağa maruz kaldığı süreyi azaltmak olması gerektiğini söyledi.

Shinohara'ya göre sabahın erken saatleri ile akşam saatlerine kaydırılan mesailer, mevsime göre esnek çalışma düzenleri ve uzaktan çalışmanın yaygınlaştırılması, aşırı sıcakların iş gücü üzerindeki etkisini azaltmada kritik rol oynayacak.