Trump düğmeye bastı, İran’la ticarete yüzde 25 vergi: Türkiye nasıl etkilenecek?

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la ticari ilişkileri hedef alan yeni gümrük vergisi kararı, Türkiye-İran ekonomik ilişkileri açısından da yakından takip ediliyor. Trump’ın duyurusuna göre, İran İslam Cumhuriyeti ile ticaret yapan ülkelerden ABD’ye ithal edilen tüm ürünlere yüzde 25 oranında ek gümrük vergisi uygulanacak. Söz konusu adımın, bölgesel ticaret dengeleri ve ikili ekonomik ilişkiler üzerinde etkiler yaratması bekleniyor. Kararın özellikle İran’la ticaret hacmi bulunan ülkeleri zorlayabileceği değerlendiriliyor.

İşte İran'ın en fazla ticaret hacmine sahip olduğu 3 ülke...

1- Çin

Toplam ihracat (2024): 4,44 milyar dolar

Toplam ithalat (2024): 8,9 milyar dolar

Toplam ticaret hacmi (2024): 13,34 milyar dolar

2- Birleşik Arap Emirlikleri (BAE)

Toplam ihracat (2024): 545,1 milyon dolar

Toplam ithalat (2024): 6,1 milyar dolar

Toplam ticaret hacmi (2024): 6,64 milyar dolar

3- TÜRKİYE

Toplam ihracat (2024): 2,45 milyar dolar

Toplam ithalat (2024): 3,23 milyar dolar

Toplam ticaret hacmi (2024): 5,68 milyar dolar

Toplam ihracat (2025 Ocak-Kasım): 2,25 milyar dolar

Toplam ithalat (2025 Ocak-Kasım): 2,75 milyar dolar

Toplam ticaret hacmi (2025 Ocak-Kasım): 5 milyar dolar

İran ekonomisi ve ticaret ortakları

İran ekonomisinde ihracat gelirlerinin yüzde 56’sını petrol ve petrol ürünleri oluştururken, bu kalemi kimyasal ürünler, otomotiv, tarım ürünleri ve geleneksel ihraç kalemlerinden halı izliyor. 2024 verilerine göre İran ihracatında en büyük pay Çin’e ait bulunuyor. Çin, yaklaşık yüzde 30’luk payla İran’ın en büyük ticaret ortağı konumundayken, ülkenin petrol ihracatının da yaklaşık yüzde 90’ını tek başına satın alıyor. Çin’i Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve Hindistan takip ediyor.

Trump'ın tarife kararının Türkiye'ye etkileri neler olacak?

CNBC-e'nin Editörün Seçimi programına konuk olan TOBB Hazir Giyim Meclis Başkanı Şeref Fayat, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile ticaret yapan ülkelere uygulayacağı yüzde 25'lik tarife kararını yorumladı. Fayat, "Öncelikle ABD pazarındaki pozisyonumuzu tartmamız lazım. Şu an Türkiye'nin Almanya'dan sonra en fazla dış ticaret yaptığı ülke ABD. ABD ile 16 milyar dolar civarında bir ihracatımız var. Buna ek bir vergi konması bütün sektörlerde çok ciddi bir sıkıntı yaratır."

Sektörel bazda etkiler ne olur?

TOBB Hazir Giyim Meclis Başkanı Şeref Fayat, "Kendi sektörümüz özelinde bakarsak, uzak doğu ile maliyetler ve baskılanan kur sebebiyle maliyetimiz çok daha yüksek. Bu yüzden ABD'yi hedef pazarlar arasında görüyorduk. Bu sabah kalktığımızda Trump'ın vergi kararını duyarak uyandık. Bu durum bütün avantajımızı elimizden alacaktır. Gerçekten bu kararın gözden geçirilecek bir karar olmasını umuyorum. Trump bu konuda çok kararlı da olsa müzakerenin açık olacağını düşünüyorum. Birçok konuda olduğu gibi burada ana hedefinin de Çin olduğunu sözylemek istiyorum." dedi.

Alternatif pazar arayışları gündeme gelebilir mi?

TOBB Hazir Giyim Meclis Başkanı Şeref Fayat, "Mutlaka yeni pazar arayışları her zaman var. Fakat, Trump'ın bu sabah olduğu gibi yaptığı açıklamalardan dolayı yeni pazarlar belirlemek mümkün değil. Dünyada Trump ile başlayan çok yoğun ticaret savaşlarına birçok bölgede sıcak savaş ihtimalleri de ekleniyor. Dolayısıyla, biraz daha iyi bir yıl geçirmeyi beklerken şu an 2025'i de aratacak sıkıntılı bir dönem başlıyor. Başta gıda olmak üzere İran'a önemli bir ihracatımız var. Ne ondan vazgeçmek ne de ABD'deki pazardan olmayı istemeyiz. Burada ABD'nin tavrını sorgulamak ve bunun üzerine gitmek en önemli seçenek olacaktır." dedi.

Türkiye'nin orta vadede dış ticaret stratejisinde değişlik yaşanır mı?

Şeref Fayat, "Aslında baktığınız zaman ABD'nin bize uyguladığı yüzde 15'lik ek gümrük vergisi mevcut. Biz bu yüzde 15'i bile haketmezken, İran ile ticaret yapıyoruz diye yüzde 25'e çıkması bizim kısa vadeli bütün planlarımızı sıkıntıya sokacaktır. Hemen bugün yüzde 25'e çıktı diye alternatif bi pazarla Türkiye'nin rotasını başka bir yere çevirmesi mümkün değil. AB'den sonraki en büyük pazarımız ABD. Bu yüzden haliyle oraya daha fazla ihracat yapalım derken, bu karar iş dünyasında çok ciddi sıkıntı çıkaracaktır. Umarım çok kısa sürede ilgili kurumlar müttefik olan Türkiye'nin buradan sağlam çıkması için anlaşabilirler." ifadelerini kullandı.