12. yargı paketi Meclis'te: İcra ödemeleri hızlanacak, mirasçılara kolaylık, yasal faize ayar
- 30 maddeden oluşan 12. yargı paketi Meclis'e sunuldu. Düzenlemeyle icra ödemelerinde vatandaşın alacağını hızlı tahsis imkanı geliyor. Ortaklığın giderilmesi, mirasçıların öncelikli satışı konusunda düzenleme yapılıyor.
- Anayasa Mahkemesi’nin daha önce iptal ettiği, “yasal faiz oranları” ile ilgili karar yeniden düzenleniyor. Buna göre; yasal faiz oranının reeskont oranının yüzde 80’nini baz alarak düzenleme yapılacak.
Yargı sisteminde köklü değişiklikler getiren 30 maddelik 12. Yargı Paketi bugün TBMM Başkanlığı’na sunuldu. İş, ticaret, miras davalarının hızlandırılması hedefleniyor, yasal düzenlemelerle hukuk davalarında iki duruşma arasındaki süre 3 ayı geçmeyecek. Anayasa Mahkemesi’nin daha önce iptal ettiği, “yasal faiz oranları” ile ilgili karar yeniden düzenleniyor. Buna göre; yasal faiz oranının, reeskont oranının yüzde 80’nini baz alarak düzenleme yapılacak.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleAK Parti Grup Başkankvekili Muhammed Emin Akbaşoğlu, teklifin ayrıntılarını açıkladı. Adalet Bakanlığı’nın hazırladığı ve AK Parti Grubu’nun son şeklini verdiği pakette dikkat çeken başlıklar şöyle:
İcra ödemeleri hızlanıyor
Alacaklı veya vekili tarafından icra takibine geçilmeden önce idareye yazılı başvuruda bulunulması ve ödeme için banka hesap numarası bildirilmesi zorunluluğu getiriliyor. İdareye tanınan bir aylık yasal ödeme süresi içinde ilamda belirtilen tüm alacak kalemlerinin faiz ve fer'ileriyle birlikte ödenmemesi halinde cebri icra yoluna başvurulabilecek. Devletin üzerindeki gereksiz külfet kaldırılıyor, vatandaşın alacağını hızlı tahsis imkanı geliyor. İdareye 1 ay süre verilecek. Ödeme yapılmazsa cebri icra yoluna gidilecek.
Mirasçılara kolaylık getiriliyor
Ortaklığın giderilmesi, mirasçıların öncelikli satışı konusunda düzenleme yapılıyor. Miras yoluyla intikal eden taşınmazlarda ortaklığın satış suretiyle giderilmesi (izale-i şuyu) ihalelerinde yaşanan suistimallerin önlenmesi ve mirasçıların mülkiyet haklarının korunması amacıyla düzenleme yapılıyor. Buna göre, tüm maliklerin mirasçı olduğu taşınmaz satışlarında birinci açık artırma sadece malik olan mirasçılar arasında ve bir defaya mahsus olmak üzere uygulanacak. Bu özel artırmada teklif verme bedeli malın muhammen kıymetinin yüzde yüzü ve satış masrafları üzerinden başlayacak; mirasçılar arasında alıcı çıkmaması halinde ikinci artırma genel hükümlere tabi olarak herkese açık icra edilecek. Tek hakimle çözülebilecek davaların kapsamı genişliyor. Öğrenciler, kamu görevlilerine ilişkin belli uyuşmazlıklar tek hakim tarafından süratle karara bağlanacak. Hak arama konusunda idari yargıda düzenleme yapılıyor.
Sabit yasal faiz oranında değişiklik
Anayasa Mahkemesi’nin daha önce iptal ettiği, “yasal faiz oranları” ile ilgili karar yeniden düzenleniyor. Buna göre; yasal faiz oranının, reeskont oranının yüzde 80’nini baz alarak düzenleme yapılacak. Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 1 inci maddesi, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı gerekçelerini karşılayacak şekilde yeniden düzenleniyor. Paranın enflasyon karşısında değer kaybını önlemek ve alacaklı-borçlu dengesini adil bir zemine oturtmak amacıyla sabit yasal faiz oranı usulünden vazgeçiliyor. Yeni sisteme göre faiz ödenmesi gereken ve miktarı sözleşmeyle belirlenmemiş hallerde yasal faiz oranı yıllık; Merkez Bankası’nın önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. 30 Haziran günü belirlenen reeskont oranının, önceki yıl sonu oranından 5 puan veya daha fazla farklı olması halinde, yılın ikinci yarısı için bu yeni oranın yüzde sekseni geçerli olacak.
Bilirkişi maliyeti düşecek
Bilirkişi raporları nedeniyle yaşanan zaman kayıpları son bulacak. Hakimler hukuki bilgileriyle değerlendirebileceği konularda bilirkişi raporu istemeyecek. Böylece hem dava hızlanacak hem de vatandaşlar bilirkişi maliyetinden kurtulacak. E-duruşma ve SEGBİS uygulamalarının kapsamı genişliyor. Açık artırma süreçlerinde yaşanan sıkıntılar çözülecek.
Danıştay daire sayısı azalıyor
Danıştay'ın daire sayısının on yediden, on daireye indirilmesine yönelik daha önce öngörülen on yıllık yasal süre, Danıştay'ın mevcut iş yükü dikkate alınarak dört yıl daha uzatılmakta ve azami süre on dört yıl olarak belirleniyor. Daire sayısının dört yıl daha azalmayacak olması sebebiyle, üye sayısının kademeli olarak düşürülmesine yönelik her boşalan kadro için seçim yapılmaması uygulamasından da 23 Temmuz 2020’a kadar vazgeçiliyor. Böylece meslek mensubu kadro sayısında azalma yaşanmaması ve boşalan her üye kadrosu için aynı sayıda seçim yapılması sağlanarak yüksek mahkemenin verimliliği korunuyor.
30 gün içinde temyiz yolu
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda Bölge idare mahkemelerinin istinaf incelemesinde ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak uyuşmazlığın esası hakkında yeniden verdiği kararlara karşı, kural olarak tebliğinden itibaren otuz gün içinde Danıştay’da temyiz yolu açılıyor. Böylece hükmün yüksek mahkemece denetlenmesini talep etme hakkı güvenceye kavuşturuluyor.
Adli Tıp Kurumu yeniden yapılandırılıyor
Adli Tıp Kurumu’nda düzenlemeye gidiliyor. Adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanabilmek için en az tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesi ya da alanında doktora derecesi almış olmak şartı aranacak. İhtisas kurulu başkan ve üyeleri, adli tıp grup başkanları ve adli tıp ihtisas dairesi başkanlarının görev süresi dört yıl olarak belirleniyor.
Genetik inceleme sonuçları
Anayasa Mahkemesi’nin kişisel verilerin korunması hakkı bağlamında verdiği iptal kararı doğrultusunda düzenleme yapılmaktadır. Moleküler genetik inceleme sonuçlarının saklanması, kullanılması ve imha süreçlerine ilişkin yasal çerçeve çiziliyor. İnceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılarak mahsus bir sisteme kaydedilecek ve delil olarak dosyasına gönderilecek. Bu bilgiler; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması, itirazın reddi, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararlarının kesinleşmesi halinde derhâl imha edilecek. Mahkûmiyet, davanın reddi veya düşmesi gibi diğer hallerde ise kesinleşmeden itibaren yirmi yıl geçmesiyle Cumhuriyet savcısı huzurunda tutanakla yok edilecek. Ayrıca veri sahibine, verinin saklanmasını gerektiren amacın ortadan kalkması halinde silinmesini talep etme hakkı tanınıyor.
Dijital verilere koruma
Bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma tedbirlerinin temel şartları korunurken, elde edilen dijital deliller ve kişisel verilerin korunması için yeni bir fıkra eklenmektedir. Bu tedbirle elde edilen veriler adli emanette saklanacak; kovuşturmaya yer olmadığı veya mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren on beş yıl sonuna kadar muhafaza edildikten sonra Cumhuriyet savcısı huzurunda tutanakla imha edilecektir. İlgililere bu süre zarfında, amacın ortadan kalkması halinde verilerin silinmesini mahkemeden talep edebilme imkânı getiriliyor.
Yargıtay bozma yetkisi düzenleniyor
İlk derece mahkemelerinin görev ve yetki durumları istinaf aşamasında Bölge Adliye Mahkemelerince zaten esastan incelenip denetlendiğinden, istinaf aşamasını geçmiş dosyaların temyiz incelemesinde Yargıtay tarafından sadece görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle bozma kararı verilemeyeceği esası getiriliyor. Ancak bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla baktığı ve karara bağladığı özel davalar bu yasağın dışında tutuluyor.
