Havayollarında sarsıcı rapor: Jet yakıtı krizi küresel sektörü vurdu

Küresel kâr beklentisi yarıya indi

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), küresel havayolu sektörüne ilişkin yayımladığı son görünüm raporunda, yolcu talebi ve gelirlerde güçlü büyümenin sürmesine rağmen yükselen yakıt maliyetlerinin şirket kârlılıklarını önemli ölçüde baskılayacağını açıkladı.

Euronews'te yer alan habere göre, dünya hava trafiğinin yaklaşık yüzde 85’ini temsil eden 370 havayolunu kapsayan rapora göre sektörün 2026 yılında 23 milyar dolar net kâr elde etmesi bekleniyor. Bu rakam, daha önce öngörülen 41 milyar doların ve 2025 yılı için tahmin edilen 45 milyar doların belirgin şekilde altında bulunuyor.

Yolcu trafiğinde yeni rekor bekleniyor

Kârlılıktaki gerilemeye rağmen hava yolu taşımacılığına yönelik talebin güçlü kalacağı öngörülüyor. IATA verilerine göre küresel yolcu sayısının 2026 yılında yüzde 2,4 artışla 5,1 milyar kişiye ulaşması bekleniyor. Böylece sektör tarihinde yeni bir rekor seviyenin görülmesi öngörülüyor.

Aynı dönemde havayolu şirketlerinin toplam gelirlerinin yüzde 9,4 artışla 1,165 trilyon dolara yükseleceği tahmin ediliyor.

Yakıt faturası 350 milyar dolara çıkacak

Raporda en dikkat çekici unsur ise jet yakıtı maliyetlerindeki sıçrama oldu. IATA, sektörün toplam yakıt giderinin 2025 yılındaki 252 milyar dolardan yaklaşık yüzde 40 artışla 350 milyar dolara yükseleceğini hesaplıyor.

Bu artışla birlikte yakıtın, havayolu şirketlerinin toplam işletme giderlerinin yaklaşık üçte birini oluşturacağı belirtiliyor.

IATA Genel Direktörü Willie Walsh, Ortadoğu'daki savaşın yol açtığı operasyonel aksaklıklar ve enerji maliyetlerindeki yükselişin sektör görünümünü olumsuz etkilediğini söyledi.

Net kâr marjları yarıya yakın geriliyor

Sektör genelinde işletme giderlerinin yüzde 13 artışla 1,12 trilyon dolara ulaşması beklenirken, net kâr marjlarının da yüzde 4,2’den yüzde 2 seviyesine gerileyeceği tahmin ediliyor.

Walsh, havayolu şirketlerinin yükselen maliyetlerin tamamını bilet fiyatlarına yansıtamadığını belirterek, yolcu başına net kârın geçen yılki seviyenin yarısına inerek 4,5 dolara düşmesinin beklendiğini ifade etti.

Yakıt maliyetlerinin yanı sıra artan uçak kiralama giderleri, bakım maliyetleri, sürdürülebilir havacılık yakıtlarına yönelik yatırımlar ve karbon denkleştirme programlarının da sektör üzerinde ek baskı yarattığı kaydedildi.

Körfez şirketleri en büyük darbeyi alabilir

IATA'nın bölgesel tahminlerine göre savaşın merkezinde bulunan Orta Doğu havayolları en büyük finansal etkiyle karşı karşıya kalacak.

Ortadoğu merkezli taşıyıcıların net kârlarının 2025 yılındaki 7,2 milyar dolardan yaklaşık 4 milyar dolara gerilemesi bekleniyor. Kurum, talepteki zayıflama ve operasyonel aksaklıklar nedeniyle bölgedeki bazı şirketlerin yeniden zarar bölgesine düşebileceğini öngörüyor.

Kuzey Amerika'da net kârın 12,4 milyar dolardan 9,4 milyar dolara, Avrupa'da 13 milyar dolardan 9,6 milyar dolara, Asya-Pasifik'te ise 9,8 milyar dolardan 6,6 milyar dolara gerilemesi bekleniyor.

Avrupa'da maliyet baskısı sürüyor

Avrupa havayolları yükselen enerji maliyetlerinin yanı sıra çevresel düzenlemeler, havaalanı ücretleri ve hava trafik kontrol maliyetlerindeki artışlarla da karşı karşıya bulunuyor.

Bölgedeki şirketler, Körfez aktarma merkezlerinden kaçınan bazı yolcuların Avrupa-Asya direkt uçuşlarına yönelmesinden fayda sağlasa da, Rus hava sahasına yönelik kısıtlamalar operasyonel baskıyı sürdürmeye devam ediyor.

IATA ayrıca küresel ekonomik büyümedeki yavaşlama, yüksek enflasyon ve dünya ticaretindeki zayıflamanın da havacılık sektörü üzerinde ilave risk oluşturduğunu vurguladı.

Bölgelere göre net kârlar (milyar dolar)