ABD borsasında 156 yılın altıncı sinyali: Geçmişte sert düşüşler yaşandı
- S&P 500'ün Shiller CAPE oranı 39,70'e çıkarak uzun dönem ortalamasının yüzde 128 üzerine yükseldi. The Motley Fool'da yayımlanan analiz, göstergenin 30'u aştığı önceki beş dönemin tamamında hisse piyasalarında önemli düşüşler yaşandığına dikkat çekti.
ABD borsalarında yapay zeka yatırımlarının etkisiyle yükseliş sürerken, S&P 500'ün uzun vadeli değerleme göstergelerinden Shiller Fiyat/Kazanç (CAPE) oranı tarihsel olarak nadir görülen seviyelere ulaştı.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleThe Motley Fool'da yayımlanan analizde, oranın 156 yılda yalnızca altıncı kez 30 eşiğini aşmasının geçmişte sert piyasa düşüşleriyle sonuçlandığına dikkat çekildi.
The Motley Fool yazarı Sean Williams'ın değerlendirmesine göre, Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq endeksleri 2026'da yapay zeka altyapısına yönelik yatırımların desteğiyle yeni rekor seviyelere ulaştı. Ancak yüksek şirket değerlemeleri, enflasyonun yüksek seyretmesi, artan kredili işlem hacmi ve yapay zeka balonu ihtimali piyasalara yönelik riskler arasında yer alıyor.
Analizde, geleneksel Fiyat/Kazanç (F/K) oranının şirketlerin zarar ettiği resesyon dönemlerinde işlevini yitirebilmesi nedeniyle, uzun vadeli değerlemelerde Shiller CAPE oranının daha kapsamlı bir gösterge sunduğu belirtildi.
Enflasyona göre düzeltilmiş son 10 yıllık ortalama kârları esas alan gösterge, ekonomik durgunluk dönemlerinde de kullanılabiliyor.
Shiller CAPE oranı uzun dönem ortalamasının yüzde 128 üzerinde
Ocak 1871'e kadar uzanan verilere göre S&P 500'ün Shiller CAPE oranının uzun dönem ortalaması 17,45 seviyesinde bulunuyor. Gösterge, 10 Kasım kapanışı itibarıyla 39,70'e yükselerek ortalamasının yüzde 128 üzerine çıktı.
Analizde, CAPE oranının 30 seviyesini aşmasının geçmişte beş kez yaşandığı, mevcut dönemin ise altıncı örnek olduğu kaydedildi. Önceki beş dönemin tamamında hisse senedi piyasalarında önemli düşüşler görüldü.
- Ağustos-Eylül 1929: Değerlemelerdeki hızlı yükselişin ardından Büyük Buhran başladı. Dow Jones, sonraki süreçte değerinin yüzde 89'unu kaybetti.
- Haziran 1997-Ağustos 2001: CAPE oranı Aralık 1999'da 44,19 ile zirve yaptı. Dot-com balonunun patlamasının ardından S&P 500 yüzde 49, Nasdaq ise yüzde 78 geriledi.
- Eylül 2017-Kasım 2018: S&P 500, 2018'in son çeyreğinde yaklaşık yüzde 20 düşüş yaşadı.
- Aralık 2019-Şubat 2020: Covid-19 salgınının başlamasından önce 30 eşiğini aşan gösterge döneminde S&P 500, 33 takvim gününde değerinin yüzde 34'ünü kaybetti.
- Ağustos 2020-Mayıs 2022: Pandemi dönemindeki mali teşviklerin etkisiyle CAPE oranı Ocak 2022'nin ilk haftasında 40 seviyesini aştı. Ardından gelen ayı piyasasında Dow Jones yaklaşık yüzde 20, S&P 500 yüzde 25, Nasdaq ise yüzde 33 geriledi.
- Kasım 2023-günümüz: Yapay zeka yatırımlarının etkisiyle yükselen CAPE oranı, Haziran 2026 başında 42,84 seviyesine kadar çıktı.
Analizde, bu tarihsel örneklerin yüksek değerlemelerin uzun süre korunamadığına işaret ettiği ancak göstergenin piyasanın ne zaman zirve yapacağını veya düşüşü hangi gelişmenin tetikleyeceğini öngöremediği vurgulandı.
Ayı piyasaları boğa piyasalarından daha kısa sürüyor
Değerlendirmede, yüksek değerlemelerin kısa vadede risk oluşturmasına karşın uzun vadeli hisse senedi görünümünün daha olumlu olabileceği belirtildi.
Bespoke Investment Group'un Eylül 1929'dan bu yana S&P 500'de yaşanan 27 boğa ve ayı piyasasını inceleyen verilerine göre, ortalama ayı piyasası 286 takvim günü, yani yaklaşık 9,5 ay sürdü. İncelenen dönemlerde hiçbir ayı piyasası 630 günü aşmadı.
Boğa piyasalarının ortalama süresi ise 1.023 takvim günü olarak hesaplandı. Buna göre boğa piyasaları, ayı piyasalarından ortalama 3,6 kat daha uzun sürdü. İncelenen 27 boğa piyasasının 14'ü 630 günden fazla devam etti.
Analizde, piyasa düşüşlerinin ne zaman başlayacağını kesin olarak tahmin edebilecek bir gösterge bulunmadığına dikkat çekilerek, uzun vadeli yatırımcılar açısından piyasa dalgalanmalarına rağmen yatırımları sürdürmenin ve belirgin düşüşleri değerlendirmeye almanın önemine işaret edildi.


