ABD-İran gerilimi piyasaları tetikledi: Petrol fiyatları nasıl etkilenecek?
- ABD ve İsrail'in başlattığı İran Savaşı'nda 36 saat geride kaldı. Analistlere göre, lojistik şirketlerinin önleyici tedbirler alması nedeniyle Hürmüz Boğazı üzerinden geçen tanker trafiği fiilen durma noktasına geldi.
- ABD Başkanı Donald Trump, İran ile görüşmeler yapmayı kabul ettiğini belirterek, gerilimin azaltılmasına yönelik bir yolun mümkün olabileceğine işaret etti.
- 2025 yılında, dünya genelinde deniz yoluyla yapılan petrol ihracatının yaklaşık üçte biri Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşti.
- Petrol fiyatlarının, savaşın etkisiyle büyük bir arz kesintisine yol açabileceği endişelerine bağlı olarak sert yükselmesi bekleniyor.
İran'a yönelik gerçekleştirilen ABD-İsrail saldırıları sonrası gözler pazartesi günü piyasaların açılışına çevrildi.
CNBC'de yer alan habere göre petrol fiyatlarının, piyasalarda savaşın kontrolden çıkarak büyük bir arz kesintisine yol açabileceği endişeleri nedeniyle, pazar akşamı işlemlerin başlamasıyla birlikte sert yükselmesi bekleniyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı geniş çaplı hava saldırılarında, ülkenin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney ile birlikte üst düzey yöneticilerin hayatını kaybettiği bildirildi.
Petrolde savaş senaryoları
Tahmin piyasası Kalshi’ye göre, ABD ham petrolünün varil fiyatının 73 doların üzerine çıkma olasılığı yüzde 79 olarak görülüyor.
Kaynak: cnbc.com
ABD ham petrolü cuma günü varil başına 67,02 dolardan kapanırken, olası bir İran saldırısı beklentisiyle yıl başından bu yana yüzde 17 yükseldi. Enerji vadeli işlemleri Türkiye saatiyle pazartesi günü 01.00’de yeniden işlem görmeye başlayacak.
Uluslararası gösterge niteliğindeki Brent petrolünde ise daha sert artışlar yaşanabileceği belirtiliyor. Brent vadeli kontratları cuma günü varil başına 73,21 dolardan kapanırken, yıl başından bu yana yüzde 20 değer kazandı.
Dünyanın en büyük dördüncü petrol üreticisi olan OPEC üyesi İran’da şu anda yönetimin kimde olduğu netlik kazanmış değil. Petrol piyasalarının nasıl tepki vereceği ise savaşın, küresel petrol ticareti açısından en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatı uzun süreli olarak aksatıp aksatmayacağına bağlı olacak.
Donald Trump, pazar günü yaptığı açıklamada İran’ın görüşmek istediğini ve kendisinin de bunu kabul ettiğini söyledi. Trump, bu temasların büyük ve uzun süreli bir krizin önüne geçebilecek bir “gerilimi azaltma yolu” açabileceğini belirtti.
Trump, pazar günü The Atlantic dergisine verdiği demeçte, “Konuşmak istiyorlar, ben de kabul ettim. Onlarla konuşacağım” dedi. ABD Başkanı, CNBC’ye yaptığı açıklamada ise İran’daki ABD askeri operasyonlarının “planlanandan önce ilerlediğini” ifade etti.
Ancak danışmanlık şirketi Rystad Energy’ye göre, taşımacılık firmalarının önleyici tedbirler alması nedeniyle boğazdan geçen tanker trafiği fiilen durma noktasına geldi.
Şirket, küresel gösterge olan Brent petrol vadeli işlemlerinin, piyasaların açılmasıyla birlikte varil başına 20 dolara kadar sıçrayabileceğini öngördü.
Enerji danışmanlık şirketi Kpler’de petrol analisti olan Matt Smith, “Tankerler Hürmüz Boğazı çevresinde birikmeye başladı ancak şu anda neredeyse hiçbir geçiş yok. Tankerler açıkça tedirgin” dedi.
Kpler verilerine göre, 2025 yılında boğazdan günlük ortalama 14 milyon varilden fazla petrol geçti. Bu miktar, dünya genelindeki deniz yoluyla taşınan ham petrol ihracatının yaklaşık üçte birine karşılık geliyor.
Söz konusu ihracatın yaklaşık dörtte üçünün ise Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore’ye yapıldığı belirtiliyor.
Diğer bazı analistler ise çatışmanın seyrine bağlı olarak daha sınırlı bir yükseliş bekliyor. Andy Lipow, Lipow Oil Associates’in başkanı olarak yaptığı değerlendirmede, işlemlerin başlamasıyla birlikte petrol fiyatlarının varil başına en az 3 ila 5 dolar artması gerektiğini söyledi.
Lipow, en kötü senaryonun İran’ın Suudi Arabistan’ın petrol altyapısına saldırması ve ardından Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapatılması olduğunu ifade etti. Bu senaryoda petrol fiyatlarının 10 ila 20 dolar arasında sıçrayabileceğini belirten analist, bu ihtimalin gerçekleşme olasılığını yüzde 33 olarak değerlendirdi.
Barclays, piyasaların olası bir arz kesintisi tehdidiyle karşı karşıya kalması nedeniyle Brent petrolünün işlemlerin başlamasıyla birlikte varil başına 100 dolara kadar yükselebileceğini açıkladı.
Barclays analisti Amarpreet Singh, cumartesi günü müşterilerine gönderdiği notta, “Bu sürecin nasıl sona ereceği şu anda son derece belirsiz. Ancak bu süreçte petrol piyasaları en büyük korkularıyla yüzleşmek zorunda kalacak. Bunun petrol piyasaları üzerindeki potansiyel etkisini abartmak zor” ifadelerini kullandı.