Analistlere göre en kötü senaryo artık masada: "Piyasalarda eski fiyatlar artık hayal"
Savaşın gölgesinde enerji dengesi sarsıldı. Hürmüz Boğazı belirsizliğini korurken petrol fiyatlarında eski seviyeler artık hayal oldu. Donald Trump’ın iyimser mesajları piyasada karşılık bulmazken, küresel enerji krizi kalıcı bir döneme giriyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın petrol fiyatlarını aşağı çekmek amacıyla haftalardır dile getirdiği “Savaş bitmek üzere” mesajı, piyasalarda beklenen etkiyi yaratmadı. Yatırımcılar bu söyleme temkinli yaklaşırken fiyatlamalarda belirgin bir değişim görülmedi. CNN International ise hem piyasaların olası yönünü hem de savaşta ortaya çıkabilecek en kötü senaryoyu mercek altına aldı.
"Artık söylediklerinin bir karşılığı yok"
Donald Trump, haftalardır yatırımcıların duymak istediği mesajı veriyor: “İran savaşı neredeyse bitti.”
Ancak sahada çatışmaların sürmesi ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasına yönelik somut bir planın olmaması, piyasalarda bu söylemlerin etkisini zayıflattı.
Eurasia Group kıdemli analisti Gregory Brew ise tabloyu net özetliyor: “İki haftadır aynı şeyi söylüyor ama artık sözlerinin bir karşılığı yok; çünkü savaş devam ediyor ve İran tarafı bu söylemi ciddiye almıyor.”
Fiyatların buradan geri dönüşü yok
Fiyatlarda kritik eşik aşıldı. Donald Trump’ın İran’ın ateşkes istediğini öne sürmesine rağmen piyasalar bu söylemi ciddiye almadı.
Aksine, bombardımanın artabileceği yönündeki mesajlar ve Hürmüz Boğazı için sorumluluğun başka ülkelere bırakılacağı sinyaliyle petrol fiyatları yüzde 11 sıçradı.
Bu yükseliş, ABD’de benzin fiyatlarını galon başına 4 doların üzerine taşıyarak seçim süreci öncesinde Cumhuriyetçiler için ciddi bir siyasi baskı unsuru haline geldi.
Savaşın maliyeti büyüyor: Yarım milyar varil...
Savaşın maliyeti büyüyor. Enerji sektörü, çatışma sona erse bile yüksek fiyatların aylarca sürebileceği bir döneme hazırlanıyor.
Commodity Context uzmanı Rory Johnston, çatışmanın küresel piyasaya maliyetinin şimdiden yaklaşık 500 milyon varil petrola ulaştığını belirtiyor.
Johnston’a göre tablo net: “Bu savaştan, başladığımızdan daha sağlıklı bir enerji dengesiyle çıkılabilecek bir senaryo yok.”
Beyaz Saray yönetimi endişeli
Beyaz Saray’da söylem ile gerçeklik arasındaki fark açılıyor. Kamuoyuna “savaş biter bitmez fiyatlar düşecek” mesajı verilirken, kapalı kapılar ardında sektör temsilcilerine yeni petrol kaynaklarının hızla devreye alınıp alınamayacağı soruluyor.
Ancak bu temaslardan henüz somut bir sonuç çıkmış değil. Stephen Moore da tabloyu net koyuyor: “Savaşın ekonomi üzerindeki yükü çok ağır, bir an önce sona ermeli.”
En kötü senaryo artık masada
En kötü senaryo masada. Donald Trump’ın zafer ilan ederek Hürmüz Boğazı açılmadan bölgeden çekilmesi, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin fiilen İran’ın kontrolüne geçmesi anlamına gelebilir.
Bu durumda Tahran’ın tankerlerden yüksek geçiş ücretleri talep etmesi ve hangi ülkenin petrolünün taşınacağına karar vermesi mümkün. Analistler ise böyle bir tabloda petrol fiyatlarının uzun süre 90 doların altına inmeyeceği görüşünde.
"Piyasalarda eski fiyatlar artık hayal"
“Eski fiyatlar artık bir hayal.” Moody’s Analytics baş ekonomisti Mark Zandi, savaş öncesi seviyelere dönüşün kısa vadede mümkün olmadığını vurguluyor.
Zandi’ye göre çatışma, enerji sistemine her geçen gün daha fazla zarar veriyor ve bu durumun etkileri yıllarca hissedilebilir.
Öte yandan Donald Trump boğazın “kendiliğinden açılacağını” savunsa da, Hürmüz Boğazı için ABD ordusu bile deniz güvenliğinin hâlâ ciddi risk taşıdığı görüşünde.