ECB faiz kararı öncesi 5 kritik soru: Piyasalar ne bekliyor?

Avrupa Merkez Bankası (ECB), İran'daki savaşın enerji fiyatlarını yüksek seviyelerde tuttuğu ve Fransa'daki siyasi çalkantıların Avrupa tahvil piyasalarında satış baskısını artırdığı bir dönemde faiz kararını açıklamaya hazırlanıyor.

Petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde seyretmesi, Euro Bölgesi'nde enflasyonla mücadeleyi zorlaştırırken yükselen borçlanma maliyetleri de ekonomik büyümeye ilişkin endişeleri artırıyor.

Rathbones Asset Management Çoklu Varlık Yatırımları Başkanı David Coombs, merkez bankasının karşı karşıya olduğu tabloyu, "Bu ortamda faiz oranlarını nasıl belirliyorsunuz? Bu inanılmaz derecede zor" sözleriyle değerlendirdi.

Piyasalar, ECB'nin faiz kararının yanı sıra gelecek döneme ilişkin mesajlarına, Fransa'daki tahvil piyasası gelişmelerine ve bankanın yönetimindeki olası değişikliklere odaklandı.

1. Avrupa Merkez Bankası faizleri artıracak mı?

Avrupa Merkez Bankası'nın ekim ayı toplantısında politika faizini yüzde 2,5 seviyesinde sabit tutması bekleniyor.

ECB, İran'daki savaşın enerji fiyatlarını yükseltmesi ve enflasyon baskılarının güçlenmesi üzerine haziran ve eylül aylarında faiz artırımına gitmişti. Bu adımların ardından bankanın ekim toplantısında faiz artışlarına ara vermesi öngörülüyor.

Ancak faiz artışlarının tamamen sona erdiği düşünülmüyor. Reuters anketine katılan ekonomistler, ECB'nin aralık ayında 25 baz puanlık yeni bir faiz artışı gerçekleştireceğini tahmin ediyor.

MUFG Kıdemli Ekonomisti Henry Cook, ECB'nin enflasyona ilişkin kaygılarında belirgin bir azalma yaşanmadığını belirterek bankanın temkinli duruşunu koruyabileceğine işaret etti.

2. ECB'nin gelecek döneme ilişkin faiz politikası nasıl şekillenecek?

Avrupa Merkez Bankası'nın faizlerin geleceğine ilişkin kesin bir yönlendirme yapmak yerine ekonomik verilere bağlı karar alma yaklaşımını sürdürmesi bekleniyor.

Euro Bölgesi'nde eylül ayında enflasyonun yüzde 3,8'e ulaşması, fiyat istikrarına yönelik risklerin devam ettiğini gösteriyor. Buna karşılık devlet tahvili getirilerindeki yükselişin finansman koşullarını sıkılaştırarak ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceği değerlendiriliyor.

ECB Başkanı Christine Lagarde'ın daha önce vurguladığı ölçülü yaklaşımın, bu toplantıda da para politikasının temelini oluşturması bekleniyor.

Barclays Euro Faiz Stratejisi Başkanı Rohan Khanna, finansal koşullardaki sıkılaşmanın büyümeyi yavaşlatarak enflasyon baskılarını azaltabileceğini belirtti. Ancak Khanna, İran'daki çatışmaların seyri ve enerji fiyatlarının geleceği konusunda belirsizliğin yüksek olduğuna dikkat çekti.

3. Enerji fiyatlarındaki yükseliş yeni faiz artışlarını tetikler mi?

Petrol fiyatlarının yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 90 yükselmesi, Avrupa Merkez Bankası'nın enflasyonla mücadelesinde en önemli risklerden biri olarak öne çıkıyor.

Bununla birlikte ECB yetkilileri, yüksek enerji maliyetlerinin henüz ekonominin geneline yayılan kalıcı bir fiyat artışı dalgasına dönüşmediği görüşünde.

Gıda ve enerji fiyatlarını dışarıda bırakan çekirdek enflasyonun yüzde 2,5'ten yüzde 2,4'e gerilemesi, enerji kaynaklı fiyat artışlarının diğer mal ve hizmetlere sınırlı ölçüde yansıdığına işaret ediyor.

Ancak manşet enflasyonun ECB'nin yüzde 2'lik hedefinin üzerinde kalması ve tüketicilerin gelecek 12 aya ilişkin enflasyon beklentilerini yükseltmesi, bankanın ihtiyatlı yaklaşımını sürdürmesini gerektiriyor.

Rabobank Kıdemli Makro Stratejisti Bas van Geffen, İran'daki savaşın şiddetlenmesi veya enerji fiyatlarının daha fazla yükselmesi durumunda 2027 yılında ilave faiz artışlarının gündeme gelebileceğini belirtti.

Piyasalarda da 2027 yılının ortasına kadar en az iki faiz artışı fiyatlanıyor.

4. Fransa'daki tahvil krizi ECB'nin kararlarını etkiler mi?

Fransa'da artan siyasi belirsizlik ve kamu maliyesine ilişkin endişeler, Avrupa Merkez Bankası'nın yakından izlediği gelişmeler arasında bulunuyor.

Ülkede 10 yıllık devlet tahvili getirisi yüzde 5'in üzerine çıkarak son 24 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Fransa ile Almanya'nın 10 yıllık tahvil getirileri arasındaki fark ise eylül ayındaki ECB toplantısında 92 baz puan seviyesindeyken 167 baz puana yükseldi.

Fransa'da devam eden protestolar ve hükümetin mali dengeleri iyileştirmekte karşılaştığı güçlükler, yatırımcıların ülkenin borç sürdürülebilirliğine ilişkin kaygılarını artırıyor.

Buna rağmen ECB'nin kısa vadede tahvil piyasasına doğrudan müdahale etmesi beklenmiyor. Bankanın İletim Koruma Aracı (TPI), belirli koşullar altında üye ülkelerin tahvillerini satın almasına imkân tanısa da Lagarde, Fransa'nın borç sorununu mali disiplin yoluyla çözmesi gerektiğini savunuyor.

Berenberg Başekonomisti Holger Schmieding, Fransa'daki krizin ekonomik büyümeyi ciddi biçimde olumsuz etkilemesi durumunda ECB'nin faiz artışlarından vazgeçebileceğini ifade etti.

Schmieding'e göre krizin diğer Euro Bölgesi ülkelerine yayılması halinde ECB, TPI mekanizmasını Fransa'dan ziyade mali yapısı daha güçlü ülkeleri korumak amacıyla kullanabilir.

5. Christine Lagarde'ın yerine kim geçecek?

Avrupa Merkez Bankası'nın faiz kararının yanı sıra bankanın üst yönetiminde yaşanabilecek değişiklikler de piyasaların gündeminde bulunuyor.

ECB Başkanı Christine Lagarde'ın kasım ayında Dünya Ekonomik Forumu'nun yeni başkanı olarak atanabileceğine ilişkin beklentiler, bankadaki halefiyet tartışmalarını hızlandırdı.

Lagarde'ın yerine geçebilecek isimler arasında Hollanda Merkez Bankası eski Başkanı Klaas Knot ile İspanya Merkez Bankası eski Başkanı Pablo Hernandez de Cos öne çıkıyor.

Lagarde'ın olası ayrılığı, Isabel Schnabel'in istifasının ardından ECB'nin altı üyeli Yönetim Kurulu'nda ikinci bir boşluk oluşmasına neden olacak. Başekonomist Philip Lane'in de mayıs ayında görevinden ayrılması bekleniyor.

Normal koşullarda Lagarde'ın görev süresi Ekim 2027'de sona erecek. Ancak erken ayrılık ihtimali, Fransa'daki cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde yeni ECB başkanının belirlenmesine olanak sağlayabilir.

Analistler, İspanya'da yaşanabilecek erken seçimlerin de ECB başkanlığı için yürütülecek siyasi pazarlıkları etkileyebileceğini değerlendiriyor.

Böylece ECB'nin ekim toplantısı, yalnızca faiz kararının değil, Euro Bölgesi'nde para politikasının geleceği ve bankanın yönetim yapısına ilişkin belirsizliklerin de yakından takip edildiği kritik bir dönemeç olacak.