Küresel piyasalarda bu hafta: Petrol, savaş ve enflasyon kıskacında 5 kritik başlık
- Ortadoğu’daki savaşın uzamasıyla birlikte küresel piyasalar yeni haftaya yüksek belirsizlik ve artan risklerle giriyor. Petrol fiyatlarından merkez bankalarına kadar birçok başlık yatırımcıların radarında. İşte piyasalarda bu hafta yakından izlenecek 5 kritik gelişme...
Ortadoğu’daki savaşın uzamasıyla birlikte küresel piyasalar yeni haftaya yüksek belirsizlik ve artan risklerle giriyor. Petrol fiyatlarından merkez bankalarına kadar birçok başlık yatırımcıların radarında. İşte piyasalarda bu hafta yakından izlenecek 5 kritik gelişme:
1- Kristal küre
Herhangi bir yatırımcıya, stratejiste veya ekonomiste "ABD ve İsrail'in İran ile savaşı nasıl sonuçlanacak?" diye sorarsanız alacağınız cevap genel olarak aynı olur: Tahmin etmek imkansız.
Nisan ayına savaşın sona ereceği beklentisiyle giren işlemciler için bu tablo ders niteliğinde oldu. Trump'ın İran'a daha sert saldırılar düzenleneceğini söylemesi bu beklentileri boşa çıkardı.
Bu açıklamaya piyasaların tepkisi sert oldu. Borsalar hızla düşerken, tahvil getirileri yeniden yükselmeye başladı. Bu dalgalanmalar, yılın ikinci çeyreğinin başında piyasaların karşı karşıya olduğu belirsizliği gösteriyor.
Analistler, küresel borsaların daha büyük çaplı düzeltmeye açık olduğunu belirtiyor.
Savaşın biteceğine dair umut yeniden yeşerse bile, Ortadoğu'daki enerji altyapısına verilen zarar ve yüksek seyreden enerji fiyatları piyasaları baskılamaya devam edecek.
Nitekim, Mart ayında yaşanan sert dalgalanmanın ardından tahvil piyasalarında da anlatı yavaş yavaş değişmeye başladı. Enflasyon endişeleri yerini giderek büyüme kaygılarına bırakıyor.
Petrol ise kuşkusuz piyasalar için ana gösterge olmaya devam ediyor.
2- Ne yapmalı?
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ile birlikte hareket eden ülkelerin oluşturduğu OPEC+ üyesi ülkelerin enerji bakanları Pazar günü bir araya gelecek. Fakat Körfez ülkelerine yönelik saldırıların ardından enerji arzında yaşanan ciddi aksamalar OPEC+'nın hareket alanını büyük ölçüde sınırlıyor.
OPEC+ grubunda yer alan sekiz ülke, iki kaynağın verdiği bilgiye göre, Pazar günü yapılacak toplantıda petrol üretim kotalarında ilave artışı değerlendirmeye hazırlanıyor.
Mart ayında yüzde 60 ile tarihi artış kaydeden petrol fiyatları, bugün yeniden yükselişe geçerek varil başına 110 dolara yaklaştı.
Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Umman, Cezayir, Kazakistan, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden (BAE) oluşan sekiz ülke, savaş öncesinde petrol üretimini kademeli olarak artırıyordu.
Uluslararası Enerji Ajansı'na (IEA) göre savaş, bugüne kadar petrol üretiminde günlük yaklaşık 12 milyon varillik bir kayba yol açtı. Bu da küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 12'sine denk geliyor.
Suudi Arabistan ve BAE, petrol akışının bir kısmını Hürmüz Boğazı dışındaki limanlara yönlendirmeyi başarsa da, Irak ve Kuveyt ihracat kısıtlamaları sebebiyle zor durumda.
3- ABD'de enflasyon
Haftaya Cuma açıklanacak ABD enflasyon verileri, İran savaşının fiyatları ne kadar yukarı çektiğini gösterecek.
Reuters'in anketine göre, tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) Mart ayında yüzde 0.9 artması bekleniyor. Bu beklentinin gerçekleşmesi halinde 2022'den bu yana kaydedilen en yüksek TÜFE artışı olacak.
Oynaklık gösteren gıda ve enerji fiyatlarının yansıtılmadığı çekirdek enflasyonun ise daha az bir artışla yüzde 0.3 yükseleceği tahmin ediliyor.
Bu hafta petrol fiyatlarında yaşanan ani yükseliş, ABD'deki ortalama perakende benzin fiyatını üç yıldan uzun bir süredir ilk kez galon başına 4 doların üzerine çıkardı.
Bu yükseliş, ara seçimler öncesinde Washington'un gözünden kaçmayacaktır.
Bu tablo, iş gücü piyasasındaki riskleri dengelemeye çalışan ABD Merkez Bankası (Fed) için de oldukça zorlayıcı. Savaş, yatırımcıların bu yıl faiz indirimi yapılacağına dair tüm beklentilerini ortadan kaldırmış durumda.
Öte yandan Fed'in tercih ettiği enflasyon göstergesi olan Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) verisinin Şubat ayı rakamları haftaya Perşembe açıklanacak.
4- Artan petrol fiyatlarının Asya piyasaları üzerindeki etkisi
Artan petrol fiyatlarının etkisi küresel düzeyde hissedilirken, ham petrol ihtiyacının yüzde 60'ını Ortadoğu'dan karşılayan Asya ülkeleri için bu etki daha derin oldu. Hemen her sektörden işletme artan enerji maliyetlerinden olumsuz etkilendi.
Filipinler, Tayland, Tayvan ve Çin'in gelecek hafta açıklanacak enflasyon verileri, bu ekonomilerin ne kadar büyük bir baskı altında olduğunu gösterecek.
Öte yandan, Asya para birimleri bu ay yeniden güçlenen dolar karşısında ağır bir satış baskısı altında kaldı. Kıtada böylelikle ithalat daha pahalı hale gelerek haneleri zor durumda bıraktı.
Fakat yatırımcılar Çin'in bol miktardaki ham petrol stokları, yeşil enerji alanındaki liderliği ve tüketici fiyatlarında yaşadığı düşük baskı sayesinde, ekonomisinin petrol şokundan büyük ölçüde etkilenmeyeceğine inanıyor.
5- Hindistan ekonomisinin durumu
Asya'nın bir diğer büyük petrol ithalatçısı olan Hindistan da gelecek hafta takip edilecek.
Hindistan Merkez Bankası'nın (RBI) haftaya Çarşamba ana repo faizini yüzde 5.25'te tutması bekleniyor.
Fakat rupinin son zamanlarda dip seviyelere gerilemesi sebebiyle enerji fiyatlarında görülen artışın enflasyona yansımaya başlaması bekleniyor. Bu nedenle ekonomistlerin büyüme tahminlerini düşürmesi, merkez bankasını zor bir durumda bırakıyor.
Ortadoğu'daki çatışmaların yatışmaya başlaması halinde, politika faizinin bu yıl içerisinde değişmesi pek de olası görünmüyor.
Fakat rupinin hızla değer kaybetmesi, merkez bankasını endişelendirmiş gibi görünüyor. RBI, son birkaç hafta içinde bu sorunu çözmek için milyarlarca dolarlık rezerv harcadı ve düşüşü durdurmak için giderek daha da olağan dışı adımlar atmaya başladı.