Petrol için alarm veren senaryo: Fiyatlar bir anda sıçrayabilir

Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik diplomatik umutlar zayıflarken bile ham petrol fiyatları son zamanlardaki zirve seviyelerinin altında seyretmeye devam ediyor. Ancak enerji analistleri, piyasada yaşanan bu kopukluğun uzun sürmeyebileceği ve fiyatların yeniden sert bir şekilde tırmanabileceği konusunda uyarıyor.

Geçtiğimiz haftalarda Washington’dan gelen ve kilit öneme sahip deniz geçidinin açılması için Tahran ile bir uzlaşıya varılabileceğine dair sinyaller, Brent petrol vadeli işlemlerinin haftayı yüzde 7’den fazla düşüşle kapatmasını sağlamıştı. Fakat hafta sonu yaşanan gelişmeler, kısa vadede bir anlaşma ihtimalinin giderek uzaklaştığını gösteriyor.

Diplomatik belirsizlik ve strateji değişimi

Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı’nın yeniden geçişe açılması için ABD’nin belirli şartları yerine getirmesi gerektiği konusunda ısrarını sürdürüyor. ABD tarafında ise Başkan Donald Trump, askeri bir müdahale yerine ekonomik baskıyı artırma sinyalleri veriyor. Pazar günü Axios’a konuşan Trump, yönetimin “sessiz sedasız” hareket ederek Tahran üzerindeki ekonomik yaptırımları ve baskıyı artırmaya odaklanacağını ima etti.

Bu belirsizlik ortamında uluslararası gösterge Brent petrol, Salı günü erken saatlerde varil başına 88 dolara yaklaşarak geçen haftaki 83 dolar seviyesinden bir miktar toparlandı. Yine de bu seviye, geçtiğimiz ay görülen 100 doların ve Mayıs ayındaki 110 doları aşan rekorların oldukça gerisinde kalıyor. Piyasalardaki mevcut sakinliğin arkasında ise yatırımcıların ABD ile İran arasında askeri bir çatışmanın önlenebileceğine ve geçici rotalar üzerinden sevkiyatın süreceğine dair taşıdığı kısa vadeli iyimserlik yatıyor.

Analistler uyardı: Sakinlik geçici olabilir

CNBC'ye konuşan Jefferies ekonomisti Modupe Adegbembo, tüccarların mükemmel olmasa da boğazdan sevkiyatı sağlayacak bir uzlaşıya güvenerek hareket ettiğini, ancak bu durumun zamana bağlı olduğunu belirtti. Adegbembo, çıkmazın bu şekilde devam etmesi durumunda petrol fiyatlarındaki bu sakin seyrin haftanın sonuna veya önümüzdeki haftaya kadar süremeyeceğini vurguladı.

Capital Economics Kıdemli İklim ve Emtia Ekonomisti Kieran Tompkins ise piyasaların şu an hızlı bir açılış ile uzun süreli bir kapanma senaryoları arasında sıkıştığını dile getirdi. Çıkmazın sürmesi halinde piyasanın stok azaltımı yoluyla arz şokunu emme kapasitesinin tükeneceği "dönüm noktasına" dikkat çeken Tompkins, şu değerlendirmede bulundu:

"Eğer boğaz kapalı kalmaya devam eder ve OECD ülkelerindeki petrol stokları hızla azalırsa, petrol piyasası 4. çeyreğin başlarında bir dönüm noktasına ulaşabilir. Bu durum, tarihsel verilere dayanarak varil başına 120-140 dolar civarında çok daha yüksek fiyatlarla tutarlı olacaktır."

Çin etkisi ve fiziksel arz kısıtlamaları

Fiyatların baskılanmasında Boğaz’ı bypass eden alternatif rotalar, zayıf küresel talep ve üretici ülkelerdeki arz artışının yanı sıra Çin’in ham petrol ithalatındaki geçici düşüş de rol oynadı. Energy Aspects Araştırma Direktörü Amrita Sen, Çin’in Mayıs ayında ithalatı azaltarak piyasayı tek başına dengelediğini, ancak Çin talebinin Temmuz ve Ağustos aylarında yeniden toparlanmasıyla birlikte ham petrol fiyatlarının "sonsuza kadar düşük kalamayacağını" ifade etti.

Amrita Sen ayrıca piyasaların, Suudi Arabistan altyapısına yönelik Husi saldırıları gibi devam eden fiziksel arz kısıtlamalarını görmezden gelip tamamen diplomatik ipuçlarına odaklandığını, ancak temel piyasa verilerinin çok daha iyimser (boğa) bir tabloya işaret ettiğini ekledi.