Temettü iptalleri, fiyat artışları, üretim kesintileri... Savaşın dev şirketlere maliyeti belli oldu

Enerji krizi ve tedarik şoku şirket bilançolarını sarsıyor

ABD ve İsrail’in İran’la yürüttüğü savaşın küresel şirketlere maliyeti hızla büyüyor. Reuters’ın dünya genelindeki halka açık şirketlerin açıklamalarını inceleyerek hazırladığı analize göre savaşın iş dünyasına çıkardığı ek fatura şimdiden 25 milyar doları aştı.

Artan enerji fiyatları, bozulan tedarik zincirleri ve İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısı, şirketlerin operasyonlarını ve kârlılıklarını ciddi biçimde zorluyor.

Reuters’ın analizine göre en az 279 şirket, savaşın etkilerini sınırlamak amacıyla fiyat artışları, üretim kesintileri, temettü iptalleri ve maliyet azaltıcı acil önlemler aldığını açıkladı.

Şirketler alarm durumuna geçti

Bazı şirketler çalışanlarını zorunlu izne çıkarırken, bazıları yakıt ek ücretleri uygulamaya başladı. Bazı firmalar ise hisse geri alım programlarını askıya alarak hükümetlerden destek talebinde bulundu.

Analistler, savaşın küresel ekonomide COVID-19 pandemic ve Rusya-Ukrayna savaşının ardından yaşanan üçüncü büyük küresel şok dalgasına dönüştüğünü belirtiyor.

Whirlpool CEO’su Marc Bitzer, yaşanan daralmayı “küresel finans krizine benzer ölçekte” olarak tanımladı. Şirket, yıllık beklentilerini yarıya indirirken temettü ödemelerini de durdurdu.

Petrol 100 doların üzerine çıktı

Savaşın en büyük etkilerinden biri enerji piyasalarında görüldü. İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısını artırmasıyla petrol fiyatları sert yükseldi.

Brent petrolün varil fiyatı 100 doların üzerine çıkarak savaş öncesine göre yüzde 50’den fazla yükseldi. Bu durum deniz taşımacılığı maliyetlerini artırırken, küresel sevkiyat zincirlerinde ciddi aksamalara yol açtı.

Gübre, alüminyum, helyum, polietilen ve diğer temel sanayi girdilerinde arz sıkıntıları yaşandığı belirtiliyor.

En büyük darbeyi havacılık sektörü aldı

Savaş kaynaklı maliyet artışından en fazla etkilenen sektör havacılık oldu. Jet yakıtı fiyatlarının neredeyse iki katına çıkmasıyla sektörün toplam ek yükünün yaklaşık 15 milyar dolara ulaştığı hesaplanıyor.

Toyota savaşın şirkete 4,3 milyar dolarlık darbe vurabileceğini açıklarken, Procter & Gamble ise vergi sonrası kârında yaklaşık 1 milyar dolarlık kayıp beklediğini duyurdu.

McDonald's de tedarik zinciri aksaklıkları nedeniyle uzun vadeli maliyet enflasyonunun yükselmesini beklediğini açıkladı.

Şirketlerin maliyeti Trump tarifelerine yaklaştı

Analizde dikkat çeken bir diğer unsur ise savaşın ekonomik maliyetinin, ABD Başkanı Donald Trump dönemindeki gümrük tarifelerinin etkisine yaklaşması oldu.

Geçen yıl yüzlerce şirket, Trump’ın uyguladığı gümrük vergileri nedeniyle toplam 35 milyar doları aşan ek maliyet bildirmişti. İran savaşı kaynaklı faturanın ise henüz birkaç ay içinde 25 milyar doları aşması dikkat çekti.

Kâr marjlarında baskı büyüyor

Analistler, enerji ve hammadde maliyetlerindeki artışın ikinci çeyrekten itibaren şirket bilançolarında daha sert hissedileceğini belirtiyor.

Goldman Sachs analistleri, Avrupa’daki şirketlerin artan maliyetleri tüketiciye yansıtmakta zorlanacağını ifade ederken, UBS ise özellikle otomotiv, telekomünikasyon ve tüketici ürünleri sektörlerinde kâr beklentilerinin aşağı çekildiğini açıkladı.

Uzmanlara göre savaşın asıl finansal etkisi henüz tam anlamıyla şirket bilançolarına yansımış değil.