ABD'de yapay zeka için tarihi öneri: Şirket hisselerinin yarısı devlete mi geçecek?

Halkın yüzde 70'i destekledi

ABD'de yapay zeka sektörünün yarattığı ekonomik değerin toplumla paylaşılması ve teknolojinin olası risklerine karşı kamu denetiminin artırılması yönündeki tartışmalar büyüyor.

Haziran 2026'da yapılan bir ankette katılımcılara, yapay zeka şirketlerinin hisselerinin yarısının devlet tarafından yönetilen bir egemen varlık fonuna devredilmesinin zorunlu hale getirilip getirilmemesi soruldu.

Katılımcıların yaklaşık yüzde 70'i öneriye destek verdi.

CNBC'nin haberine göre anket, Vermont Senatörü Bernie Sanders'ın benzer bir düzenlemeyi Kongre'ye sunduğu dönemde gerçekleştirildi.

Yapay zekanın ekonomik değeri topluma aktarılacak

Sanders'ın önerisi, yapay zekanın oluşturabileceği ekonomik ve toplumsal riskler üzerinde kamu denetimi kurulmasını amaçlıyor.

Düzenlemeyle yapay zeka teknolojisinin oluşturduğu ekonomik değerin daha geniş bir kesim tarafından paylaşılması hedefleniyor.

Öneriye göre yapay zeka şirketlerinin hisselerinin belirli bir bölümü devlet tarafından yönetilen bir fona aktarılacak. Bu varlıklardan elde edilen gelirlerin ise uzun vadede toplumun yararına kullanılması planlanıyor.

Nobel ödüllü ekonomist ve bilim insanlarından uyarı

Yapay zekanın gelecekte ekonomi ve iş gücü üzerindeki etkileri konusunda uzmanlardan da uyarılar geliyor.

Yaklaşık 200 ekonomist ve bilgisayar bilimci, 13 Temmuz'da yayımladıkları ortak mektupla yapay zekanın yaratabileceği büyük dönüşümlere dikkat çekti.

Aralarında 16 Nobel Ödülü sahibinin de bulunduğu imzacılar, yapay zekanın önümüzdeki 10 yıl içinde çok daha güçlü hale gelebileceğini belirtti.

Mektupta, teknolojinin büyük çaplı iş kayıplarına yol açabileceği belirtilirken, aynı zamanda yaşam standartlarında önemli artışlar sağlama potansiyeline sahip olduğu vurgulandı.

İmzacılar, yapay zekanın insanların yerine geçmek yerine onları tamamlayacak ve toplumun genel faydasına hizmet edecek şekilde kullanılmasını istedi.

Yapay zeka endişesi büyüyor

ABD'de yapay zekanın ekonomik ve toplumsal etkilerine ilişkin endişeler de giderek artıyor.

Tartışmalar yalnızca teknolojinin iş gücü piyasasında yaratabileceği dönüşümle sınırlı değil. Yapay zekanın gelir dağılımı, ekonomik büyüme ve şirketlerin elde edeceği kazançların toplumla nasıl paylaşılacağı da gündemin önemli başlıkları arasında yer alıyor.

Egemen varlık fonu nedir?

Egemen varlık fonları, devletlerin sahip olduğu varlıkları profesyonel yatırım anlayışıyla yöneten kamu kurumları olarak faaliyet gösteriyor.

Bu fonların gelir kaynakları, yatırım yapma yöntemleri ve elde edilen kaynakların hangi koşullarda kullanılabileceği genellikle özel yasalarla belirleniyor.

Temel amaç ise devletin sahip olduğu kaynakları değerlendirerek bugünkü ve gelecekteki kamu ihtiyaçlarına katkı sağlamak.

Başka ülkeler de yapay zekaya yatırım yapıyor

ABD'nin yapay zekanın ekonomik getirilerinden kamu yararı sağlamak amacıyla bir fon oluşturması halinde bu uygulama dünyada ilk olmayacak.

Kanada, İngiltere, Güney Kore ve Suudi Arabistan'ın da aralarında bulunduğu bazı ülkeler, yapay zeka odaklı egemen varlık fonlarını uzun vadeli kamu politikalarının bir parçası haline getirmeye başladı.

Ancak uzmanlara göre fikir ilk bakışta basit ve cazip görünse de böyle bir fonun hayata geçirilmesi önemli sorunları da beraberinde getirebilir.

Şirketlerin değerlemesi, hisse devrinin nasıl yapılacağı, fonun kim tarafından yönetileceği ve elde edilen gelirin topluma hangi yöntemle dağıtılacağı gibi konuların ayrıntılı şekilde düzenlenmesi gerekiyor.