Dijital dünyada çocuk seferberliği: 18 ülke harekete geçti

Dünya genelinde hükümetler, sosyal medyanın çocukların zihinsel ve fiziksel sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine karşı tarihi adımlar atmaya başladı. Avustralya'nın öncülük ettiği ve teknoloji devlerine ağır yaptırımlar getiren bu küresel dalga, çocukların dijital dünyadaki güvenliğini sağlamak amacıyla yasaklar, ebeveyn onayları ve yaş doğrulama zorunluluklarıyla büyüyor.

Avustralya
Çığır açan bir düzenlemeye imza atan ülke, 10 Aralık 2025'ten itibaren 16 yaşın altındaki kişilerin büyük sosyal medya platformlarına erişimini engellemeye zorlayan dünyadaki en katı yasayı yürürlüğe koydu. Kurallara uymayan teknoloji platformları 49,5 milyon Avustralya dolarına kadar ulaşan ağır para cezalarıyla karşı karşıya kalacak.

Türkiye
Ekim ayında çıkarılması planlanan yönetmelikle birlikte Türkiye'ye özgü 15 yaş altı sosyal medya düzenlemesinin yürürlüğe girmesi ve 15-18 yaş arasındaki gençler için yaşa uygun ayrıştırılmış içerik modellerinin uygulanması bekleniyor. Düzenleme kapsamında, platformların çocukların erişimini bu yaş sınırlarına göre kısıtlaması, bağımlılık yaratan ve zararlı tasarım uygulamalarını engellemesi ve kullanıcı yaşını doğrulayacak etkin denetim mekanizmalarını hayata geçirmesi öngörülüyor.

İngiltere
Noel'e kadar 16 yaş altı için sosyal medya yasağını onaylamayı ve önlemleri 2027 baharında yürürlüğe koymayı hedefliyor. Ayrıca Apple ve Google gibi şirketlerin, çocukların telefonlarında uygunsuz görüntülerin yayılmasını engelleyecek teknik çözümler geliştirmesi zorunlu tutulurken, yetişkinler yaş doğrulamasıyla içerik paylaşmaya devam edebilecek.

Çin
Siber alan düzenleyicisi aracılığıyla "küçükler modu" adı verilen özel bir programı devreye aldı. Sistem, yaş gruplarına göre ekran süresini sınırlayan cihaz düzeyinde kısıtlamalar ve uygulamalara özel kurallar içeriyor.

Danimarka
Kasım ayında aldığı kararla 15 yaş altı çocuklar için sosyal medyayı yasaklayacağını duyurdu. Ancak yeni düzenleme, ebeveynlerin 13 yaşına kadar olan çocuklarına belirli platformlar için özel izin vermesine imkan tanıyor.

Fransa
Temmuz ayında parlamentodan geçen ve 15 yaş altı çocukların sosyal medyaya erişimini kısıtlamayı hedefleyen yasa tasarısı, 14 Ağustos'ta en yüksek mahkeme tarafından ifade özgürlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle reddedildi.

Almanya
Mevcut mevzuat gereği 13 ila 16 yaş arası çocukların sosyal medya kullanımını ebeveyn iznine tabi tutuyor. Bununla birlikte çocuk koruma savunucuları mevcut denetimlerin yetersiz kaldığını vurguluyor.

Yunanistan
Çocukların dijital güvenliğine yönelik adımlar kapsamında, 15 yaş altı bireyler için geniş kapsamlı bir sosyal medya yasağı ilan etmeye oldukça yakın bir konumda bulunuyor.

Hindistan
Sosyal medya platformlarının kullanıcıları ekranda tutma yöntemlerini "yırtıcı" olarak nitelendirerek yaş kısıtlaması çağrısında bulundu. Benzer şekilde Goa eyaleti de Avustralya modeline paralel kısıtlamaları gündemine aldı.

İtalya
14 yaşından küçük çocukların sosyal ağlarda profil oluşturabilmesi için ebeveyn onayı şart koşuluyor; 14 yaşın üzerindeki gençler için ise herhangi bir izin gereksinimi bulunmuyor.

Malezya
İletişim düzenleme kurumu aracılığıyla 1 Haziran itibarıyla 16 yaş altındaki bireylerin sosyal medya platformlarında yeni hesap açmasını yasaklamaya başladı.

Yeni Zelanda
16 yaş altı çocuklara sosyal medyayı yasaklamayı önerirken, kuralları ihlal eden platformlara küresel gelirlerinin %10'una varan cezalar kesilmesini planlıyor. Tasarı, şirketlerin yüz tanıma ve dijital kimlik belgeleriyle yaş doğrulaması yapmasını şart koşıyor.

Norveç
Sosyal medya kullanımında onay yaşını 13'ten 15'e yükseltmeyi öneren hükümet, ebeveyn iznine imkan tanısa da 15 yaş altı için mutlak bir asgari yaş sınırı getirecek yasa tasarısı üzerinde çalışıyor.

Polonya
İktidar partisi 27 Şubat'ta yaptığı açıklamayla 15 yaş altı için sosyal medyayı yasaklayacak ve yaş doğrulama sorumluluğunu tamamen platformlara yükleyecek yeni bir yasa hazırlığında olduğunu duyurdu.

Slovenya
Çocukların çevrimiçi güvenliğini artırmak amacıyla 15 yaşın altındaki bireylerin sosyal medya kullanımını tamamen engelleyecek bir yasa tasarısı taslağı hazırladı.

İspanya
16 yaş altı için sosyal medya yasağı ve zorunlu yaş doğrulama sistemleri planlarken, teknoloji sektörünün yoğun lobi faaliyetlerine rağmen sosyal ağlar ve yapay zekaya yönelik yeni güvenlik kurallarını kararlılıkla uygulayacağını bildirdi.

İsveç
Hükümet tarafından atanan komisyon, sosyal medya kullanımında minimum yaş sınırının 15 olması gerektiğini tavsiye etti. Öneri, yaş doğrulama sorumluluğunun doğrudan platformlara verilmesini içeriyor.

Birleşik Arap Emirlikleri
18 Haziran'da aldığı kararla sosyal medya kullanımında asgari yaş sınırını 15 olarak belirleyerek bu önlemi hayata geçiren ilk Arap ülkesi oldu. Karar, 15 yaş altındakilerin kişisel hesap açmasını ve platform özelliklerini kullanmasını engelliyor.

Amerika Birleşik Devletleri
Çocukların Çevrimiçi Güvenliği Yasası ile sosyal medya şirketlerine çocuklara zarar verebilecek özellikleri tasarlarken "makul özen" gösterme zorunluluğu getirmeyi hedeflerken, eyalet düzeyindeki ebeveyn izni yasaları ifade özgürlüğü engeline takılıyor.

Avrupa Birliği mevzuatı
Avrupa Parlamentosu 16 yaş altı için ebeveyn izni ve 13 yaş altı için tam yasak öngören kararı kabul ederken, Avrupa Komisyonu bu yıl çıkarılacak Dijital Adalet Yasası ile bağımlılık yaratan ve zararlı tasarım uygulamalarını hedef alacak.

Teknoloji sektörü
Platformlar kayıt için minimum 13 yaş sınırı uyguladıklarını beyan etse de, resmi veriler milyonlarca küçük yaştaki çocuğun aktif hesabı olduğunu gösteriyor ve çocuk hakları savunucuları mevcut denetimlerin yetersizliğini eleştirmeye devam ediyor.