Visa ve Mastercard için Rusya kalesi çöktü! 10 yıl önce yüzde 95'ti

Rusya Merkez Bankası Ulusal Ödeme Sistemi Departmanı Direktörü Alla Bakina, başkent Moskova'da gazetecilere yaptığı açıklamada, ülkedeki ödeme piyasasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Visa ve Mastercard'ın 2022 öncesinde Rusya'daki pazarın hakimi konumu bulunduğuna işaret eden Bakina, "İki şirket 2022'de Rusya'dan çekildi. Geçen süre zarfında bu araçların piyasadaki payı azaldı ve bugün yüzde 17'nin altında." ifadelerini kullandı.

Bakina, Visa ve Mastercard'ın, Rusya'da daha önce sağladıkları işlevi artık yerine getirmediğini belirterek, "Bu kartların elbette piyasamızdan çıkması gerekiyor." değerlendirmesinde bulundu.

Rus ödeme sisteminin "dayanıklılığını göstermeye devam ettiğini" savunan Bakina, nakitsiz ödemelerin payının da istikrarlı şekilde yüksek seviyede kaldığını söyledi.

Bakina, Rusya'da nakitsiz ödemelerin payının 2026 sonuna kadar yüzde 90 eşiğini aşmasının beklendiğini kaydetti.

Visa ve Mastercard, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlamasının ardından Mart 2022'de Rusya'daki faaliyetlerini askıya almıştı. Rus bankalarınca çıkarılan Visa ve Mastercard kartlarının yurt dışında kullanımı, yurt dışındaki kartların da Rusya'da kullanımı durmuştu.

Rusya'da kart işlemleri ise ülkenin ulusal ödeme altyapısı üzerinden yürütülmeye devam edilirken ulusal ödeme sistemi Mir'in kullanımında artış yaşandı.

Yeni yönetmelik kredi ve banka kartları sektöründe dengeleri değiştirebilir mi?FINTECH

Milyarlarca dolarlık pazar Visa ve Mastercard için nasıl bitme noktasına geldi

Rusya, 2014 öncesinde küresel ödeme sistemi devleri Visa ve Mastercard için bir zamanlar en karlı ve en hızlı büyüyen pazarlardan biriydi. Ancak bu pazardaki hikaye, sadece ticari bir rekabet değil; jeopolitiğin, devlet müdahalelerinin ve yaptırımların finansal teknolojiyi nasıl baştan aşağı değiştirebileceğinin dünyadaki en net laboratuvarı olarak öne çıktı.

Visa ve Mastercard'ın Rusya'daki pazar payı gelişimi ve kritik dönüm şöyle oldu:

Altın çağ ve mutlak dominasyon (1990'lar - 2014)

Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Rusya pazarına giren Visa ve Mastercard, ülkenin nakit paradan dijital ödemelere geçiş sürecini tamamen domine etti.

• Pazar Payı: 2014 yılına gelindiğinde Visa ve Mastercard, Rusya içi kartlı ödeme pazarının ve kesilen tüm banka/kredi kartlarının %90'ından fazlasını elinde tutuyordu.

• Pazarda durum: Rus bankalarının kendi yerel kart şemaları (Sberbank'ın PRO100 sistemi gibi) mevcuttu ancak halk ve bankalar küresel geçerliliği, teknolojik altyapısı ve prestiji nedeniyle tamamen Amerikan devlerini tercih ediyordu. Rusya içindeki yerel bir bakkal alışverişinin takas (clearing) verisi bile ABD'deki veri merkezleri üzerinden dönüyordu.

Mastercard, Binance ve Ripple ile blockchain ödeme ağı kuruyorKripto

Kırılma noktası ve Mir kartının doğuşu (2014 - 2022)

Visa ve Mastercard için Rusya'daki ilk büyük alarm zilleri 2014 yılında çaldı. Kırım'ın Rusya tarafından ilhak edilmesiyle ABD, bazı Rus bankalarına (Bank Rossiya, SMP Bank vb.) yaptırım uyguladı.

Yaptırımlara uymak zorunda olan Visa ve Mastercard, bu bankaların kartlarını gecelik bir operasyonla sisteme kapattı. Rusya, kendi ülkesindeki vatandaşların yerel market alışverişini bile yapamaz hale gelebileceğini fark edince finansal egemenliğini korumak için iki dev adım attı:

1. NSPK (Ulusal Kartlı Ödeme Sistemi) kuruldu: Rusya Merkez Bankası, ülke içindeki tüm kart işlemlerinin (Visa ve Mastercard dahil) işleneceği yerel bir takas merkezi kurdu ve yabancı devleri bu sisteme dahil olmaya zorladı.

2. Mir kartları basıldı: Rusya'nın yerel kart şeması Mir, 2015'te piyasaya sürüldü. Devlet; memur maaşları, emekli maaşları ve sosyal yardımların sadece Mir kartlarına yatırılmasını zorunlu kıldı.

• Pazar payı değişimi: 2014'te %90+ olan Visa ve Mastercard payı, devlet teşvikleriyle büyüyen Mir kartı karşısında erimeye başladı.

  • 2021 sonu itibarıyla Mir, Rusya'daki kart hacminin yaklaşık %25-30'unu, toplam kart sayısının ise %40'ını ele geçirmişti. Ancak Visa ve Mastercard, özellikle ticari hacim ve kredi kartlarında hala %60-70 civarı bir pazar payıyla liderliğini (ve devasa karlılığını) sürdürüyordu.

Büyük kopuş: 2022 Ukrayna Savaşı ve tamamen çekilme

Mart 2022, Visa ve Mastercard'ın Rusya tarihindeki nihai dönüm noktası oldu. Ukrayna savaşının başlamasının ardından gelen küresel baskılar neticesinde her iki şirket de Rusya'daki faaliyetlerini tamamen askıya aldıklarını açıkladı.

• Kartların durumu: Rus bankalarının ihraç ettiği Visa ve Mastercard logolu kartlar Rusya sınırları dışında (yurt dışı sitelerde ve seyahatlerde) tamamen çalışamaz hale geldi.

• İç pazar paradoksu: Ancak 2014'te kurulan NSPK altyapısı sayesinde, Rus vatandaşlarının elindeki mevcut Visa ve Mastercard'lar Rusya sınırları içinde (Sberbank veya yerel pos cihazlarında) son kullanma tarihlerine kadar çalışmaya devam etti. Çünkü işlemler artık ABD'ye gitmiyor, Rusya içinde dönüyordu. Bankalar bu kartlar eskidikçe onları otomatik olarak Mir kartlarıyla değiştirdi.

NVIDIA hakkında bilmeniz gereken 19 şey: Bir ekran kartı şirketi dünyayı nasıl ele geçirdi?Teknoloji

Güncel durum ve pazar payı özeti

2026 yılı itibarıyla Rusya içi ödeme pazarında Visa ve Mastercard'ın doğrudan hiçbir operasyonel pazar payı kalmamıştır (%0).