Avrupa'nın veri merkezi haritası değişiyor: Yapay zeka yatırımları şehirlerden uzaklaşıyor
- Yapay zeka yatırımlarının hızlanması Avrupa'da veri merkezi projelerinin yer seçimini değiştiriyor. Yeni tesisler büyük kentlerden uzaklaşırken ucuz elektrik, geniş arazi ve hızlı şebeke bağlantısı yatırımcıların önceliği haline geliyor.
Avrupa'nın veri merkezi haritası, yapay zeka yatırımlarındaki hızlı büyümeyle birlikte yeniden şekilleniyor. Yeni nesil dev tesisler artık yalnızca büyük kentlere ve kullanıcı merkezlerine yakın olmak için yarışmıyor. Elektriğe erişim, arazi maliyeti ve şebeke bağlantısının hızı yatırım kararlarında giderek daha belirleyici hale geliyor.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleJLL'nin EMEA Mid-Year Data Centre Report 2026 verilerine göre, 2026-2028 döneminde devreye alınması planlanan büyük ölçekli veri merkezi kampüsleri ana merkezlerden ortalama 175 kilometre uzakta kurulacak. Bu mesafe 2022-2025 döneminde tamamlanan projelerde 46 kilometre seviyesindeydi.
Böylece yeni veri merkezleri önceki döneme göre yaklaşık dört kat daha uzağa taşınacak.
Elektrik, lokasyonun önüne geçti
Veri merkezleri uzun yıllar Londra, Frankfurt, Amsterdam, Paris ve Dublin gibi Avrupa'nın büyük teknoloji ve finans merkezlerinin çevresinde yoğunlaştı.
Ancak yapay zeka için tasarlanan tesislerin enerji ihtiyacı bu modeli değiştirmeye başladı. Büyük yapay zeka kampüsleri çok daha yüksek elektrik kapasitesine ihtiyaç duyarken, bu tesislerin kurulabileceği uygun arazi bulmak da büyük kentlerde giderek zorlaşıyor.
Şebekeye bağlanmak için gereken sürenin uzaması da projelerin takvimini doğrudan etkiliyor.
Bu nedenle yatırımcılar açısından artık "müşteriye en yakın yer" yerine "gerekli elektriğin en hızlı ve uygun maliyetle sağlanabildiği yer" daha önemli hale geliyor.
Büyük kentlerden kırsal bölgelere kayış
Avrupa'nın kuzeyindeki enerji açısından avantajlı bölgelerden İspanya'nın daha seyrek nüfuslu kesimlerine kadar birçok yeni bölge veri merkezi yatırımları için öne çıkıyor.
Şehir merkezlerindeki yüksek arazi maliyetleri ve kapasitesi sınırlı elektrik şebekeleri, büyük kampüslerin kurulmasını zorlaştırırken, kent dışındaki bölgeler daha geniş arazi ve daha yüksek enerji kapasitesi sunabiliyor.
Bu değişim, veri merkezi yatırımlarının geleneksel teknoloji merkezlerinin dışına taşınmasına ve yeni bölgelerin milyarlarca dolarlık yatırımlar için rekabete katılmasına imkan sağlıyor.
Sıfırdan kurulan kampüslerin payı hızla arttı
Yeni yatırım modelinin boyutu, sıfırdan geliştirilen büyük ölçekli veri merkezlerinin payındaki artışta da görülüyor.
Avrupa'da daha önce tamamlanan veri merkezlerinin yalnızca yüzde 8'i, geniş araziler üzerinde sıfırdan geliştirilen projelerden oluşuyordu.
2026-2028 yatırım havuzunda bu oran yüzde 39'a yükseliyor.
Aynı dönemde şehir merkezlerine kurulması planlanan veri merkezlerinin payı ise yüzde 13'ten yüzde 5'e geriliyor.
Bu tablo, yeni veri merkezi yatırımlarının sadece coğrafi olarak değil, ekonomik açıdan da farklı bir modele geçtiğini gösteriyor.
Yapay zeka için 725 milyar dolarlık yatırım
Veri merkezlerinin şehirlerden uzaklaşmasının arkasındaki en büyük itici güç, yapay zeka altyapısına ayrılan devasa sermaye.
Dünyanın en büyük dört hiper ölçekli bulut hizmeti sağlayıcısının 2026 yılında toplam 725 milyar dolarlık sermaye harcaması yapması bekleniyor.
Bu rakam 2025'teki 410 milyar dolarlık harcamaya göre yaklaşık yüzde 77'lik artış anlamına geliyor.
Harcamaların önemli bölümünün yapay zeka işlem gücü ve bu sistemleri barındıracak veri merkezlerine yönelmesi bekleniyor.
JLL'nin öngörüsüne göre yapay zeka iş yükleri 2030'a kadar dünya genelindeki veri merkezi kapasitesinin yaklaşık yarısını kullanabilecek seviyeye ulaşabilir.
Frankfurt ve Amsterdam'da kapasite sıkışıyor
Avrupa'nın geleneksel veri merkezi merkezlerinde kapasite sorunları şimdiden belirgin hale gelmiş durumda.
Frankfurt, Londra, Amsterdam, Paris ve Dublin'de toplam boş kapasite oranı yüzde 6,4 seviyesinde bulunuyor.
Frankfurt'ta ise boş kapasite oranı yüzde 3,1'e kadar düşmüş durumda.
Talebin artmaya devam etmesi halinde bu merkezlerde yeni kapasite oluşturmak daha pahalı ve daha uzun süreli hale gelebilir. Bu da teknoloji şirketlerinin yeni projeler için şehir dışındaki bölgelere yönelmesini hızlandırabilir.
Yapay zeka veri merkezleri neden daha uzak kurulabiliyor?
Her veri merkezinin kullanıcıya aynı mesafede bulunması gerekmiyor.
Bulut hizmetleri ve bazı kurumsal uygulamalarda düşük gecikme önemli olmaya devam ederken, yapay zeka modellerinin eğitimi gibi yüksek işlem gücü gerektiren işler kullanıcının fiziksel konumuna aynı ölçüde bağlı değil.
Bu nedenle bu tür tesislerde elektrik maliyeti, arazi ve şebeke kapasitesi daha belirleyici hale geliyor.
Ucuz elektriğin bulunduğu, geniş arazilerin erişilebilir olduğu ve yeni enerji bağlantılarının daha hızlı kurulabildiği bölgeler böylece büyük şehirlerin önüne geçebiliyor.
Yeni yatırım yarışının kazananları belli oluyor
Avrupa'da önümüzdeki yıllarda veri merkezi yatırımlarını çekmek isteyen bölgeler için artık yalnızca hızlı internet altyapısı yeterli olmayacak.
Yüksek elektrik kapasitesi, uygun arazi, hızlı ruhsat süreçleri ve güçlü şebeke bağlantısı yatırımcıların kararında kritik rol oynayacak.
Bu nedenle enerji açısından avantajlı ancak bugüne kadar veri merkezi yatırımlarında geri planda kalan bölgeler, yapay zeka patlamasıyla yeni bir ekonomik fırsat elde ediyor.
Elektrik kadar su da kritik hale geliyor
Ancak yapay zeka veri merkezlerinin büyümesi yeni sorunları da beraberinde getiriyor.
Dev tesislerin yalnızca elektrik tüketimi değil, soğutma sistemleri nedeniyle su ihtiyacı da artıyor. Özellikle kırsal bölgelerde büyük veri merkezi kampüslerinin kurulması, yatırımcılarla yerel topluluklar arasında doğal kaynakların kullanımı konusunda yeni tartışmalar yaratabilir.
Önümüzdeki dönemde Avrupa'nın veri merkezi haritasını yalnızca teknoloji şirketlerinin talebi belirlemeyecek. Elektriğin fiyatı, şebekenin kapasitesi, arazinin bulunabilirliği ve su kaynaklarına erişim, yapay zeka ekonomisinin hangi bölgelerde büyüyeceğini belirleyen temel unsurlar arasında yer alacak.