Yapay zeka alışverişte direksiyona geçiyor: Bankalar ödeme kontrolünü kaybetmekten korkuyor
- Yapay zeka asistanlarının kullanıcılar adına alışveriş yapıp ödeme gerçekleştirmesi, bankalar ve ödeme şirketleri arasında yeni bir rekabet başlattı. Stripe bu pazarda öne çıkmaya çalışırken JPMorgan güvenlik ve dolandırıcılık riskleri nedeniyle temkinli davranıyor.
Yapay zeka asistanlarının kullanıcılar adına alışveriş yapmaya başlaması, ödeme sektöründe dengeleri değiştirebilecek yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Kullanıcıların ürün arama, karşılaştırma ve satın alma işlemlerini yapay zeka botlarına devretmesiyle birlikte, alışverişteki “satın al” düğmesine artık bir insan yerine yazılımın basması gündeme geliyor.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleMeta'nın Muse ve Instinct gibi kişisel yapay zeka asistanlarının son haftalarda kullanıcılar adına alışveriş yapabilecek şekilde kullanılmaya başlanması, bankalar, ödeme şirketleri ve perakendecileri harekete geçirdi.
Ancak sektör oyuncuları bu dönüşümün getireceği fırsatların yanı sıra dolandırıcılık, iade işlemleri, veri güvenliği ve hukuki sorumluluk gibi risklere de dikkat çekiyor. Ödeme teknolojileri şirketi Stripe yeni sistemde merkezi bir rol üstlenmeye çalışırken JPMorgan Chase gibi büyük bankalar daha temkinli bir yaklaşım sergiliyor.
Stripe yapay zeka ödemelerinde liderliği hedefliyor
Oksijen'in derlediği habere göre Stripe, yapay zeka destekli alışverişi benimseyerek geleceğin ödeme sistemlerinde önemli bir konum elde etmeye çalışıyor. Bank of America, Capital One ve Citigroup gibi bankaların kartları, müşterilerin izin vermesi halinde yapay zeka ajanları tarafından kullanılabiliyor.
ABD'de satın alma hacmi bakımından en büyük kredi kartı kuruluşu olan JPMorgan Chase ise bu konuda daha ihtiyatlı davranıyor. Konuya yakın kaynaklara göre banka, tüketicilerin kart bilgilerini doğrudan yapay zeka botlarına vermesi halinde bu ajanların alışveriş yapmasını engelliyor. Rakip bankaların denediği bazı çözümleri uygulamaya koymakta da yavaş hareket ediyor.
Şimdilik yapay zeka botlarının gerçekleştirdiği kart işlemlerinin toplam içindeki payı düşük seviyede. Ancak ödeme sektörü yöneticileri, bu işlemlerin önümüzdeki dönemde önemli ölçüde artmasını bekliyor.
Rain Üst Yöneticisi Farooq Malik, yapay zeka destekli ödeme pazarındaki rekabeti “toprak kapma mücadelesi” olarak tanımlıyor.
Bankalar güvenlik ve hesapların kontrolünü kaybetmekten endişeli
Mevcut ödeme sistemleri dolandırıcılığa karşı korumalar, federal yasalar, kart ağı kuralları ve banka ücretleri üzerine kurulu. Ancak bu yapı, işlemlerin insanlar yerine yazılımlar tarafından gerçekleştirilmesi ihtimali dikkate alınarak tasarlanmadı.
Bankaların temel endişelerinden biri, yapay zeka ajanlarının tüketicilerin finansal hesaplarına erişerek kontrolsüz işlem gerçekleştirmesi. JPMorgan, Citigroup, Bank of America ve Capital One dahil büyük bankalar, kısa süre önce kişisel bilgilerin güvenliği gerekçesiyle yapay zeka ajanlarının mevduat hesaplarına erişimini kısıtladı.
Ekonomistler ve analistler, yapay zeka ajanlarının daha yüksek faiz getirisi sunan hesapları kolayca bulabileceğine ve müşterilerin mevduatlarını başka bankalara aktarabileceğine dikkat çekiyor. ABD Hazine Bakanlığı da bankalara yapay zeka ve ödemelere ilişkin güvenlik çerçeveleri hakkında sorular yöneltiyor.
Dolandırıcılık ve iadeler yeni riskler yaratıyor
Bankalar, tüketicilerin kredi kartlarını doğrudan yapay zeka botlarının kullanımına vermesinden endişe ediyor. Bazı banka yöneticileri ise yapay zeka ajanlarını tespit edip engellemenin son derece zor olduğunu belirtiyor.
Kart teknolojileri şirketi Cardless'ın Başkanı Michael Spelfogel, yapay zeka ajanlarının harcama yapabilmesini sağlamak için kart ağı ortaklarıyla çalıştıklarını söylüyor.
Spelfogel'e göre tüketiciler şimdiden alışverişlerini yapay zeka ajanlarına bırakmak istiyor ve bu işlemleri güvenli biçimde gerçekleştirecek teknoloji mevcut. Bankaların süreci bir veya iki yıl yavaşlatabileceğini ancak tüketicilerin kendi paralarını ajanlar aracılığıyla harcamasını tamamen engelleyemeyeceğini savunuyor.
Öte yandan ödeme sektörü yöneticileri, yapay zeka aracılığıyla yapılan alışverişlerde iade ve dolandırıcılık vakalarının artabildiğine dikkat çekiyor. Botların ürünleri hiç teslim etmeyen sahte çevrim içi mağazalardan alışveriş yapabilmesi bu risklerden biri.
Kredi kartı ödül ve puan sistemlerinin açıklarından yararlanılması da bankaların gündeminde. Yapay zeka ajanlarının bu tür yöntemleri daha etkili hale getirmesi, yüksek ödül ve avantajlar sunan kartların bankalara maliyetini artırabilir.
Stripe, Link cüzdanıyla kart bilgilerini korumayı hedefliyor
Stripe, 300 milyondan fazla kullanıcısı bulunan Link dijital cüzdanını yapay zeka ajanlarının tüketiciler adına ödeme yapmasını sağlamak için kullanmaya çalışıyor.
Şirket, yapay zeka destekli ticaretin henüz başlangıç aşamasında olduğunu ancak önemli fırsatlar sunduğunu belirtiyor. Bazı bankalar da tüketicilerin ham kart bilgilerini doğrudan botlarla paylaşması yerine Link gibi dijital cüzdan çözümlerini daha güvenli bir seçenek olarak değerlendiriyor.
Link, kart numarasını gizleyen ve Apple Pay gibi dijital cüzdanlarda da kullanılan token teknolojisinden yararlanıyor. Visa ve Mastercard tarafından sağlanan bu tokenlar, kart bilgilerini korumanın yanı sıra tüketicinin ne satın almak istediği, harcama sınırları ve yapay zeka ajanına duyduğu güven gibi ek bilgileri de içerebiliyor.
Ancak JPMorgan bu çözümü yeterli bulmuyor ve Stripe'ın kullandığı yapay zeka token teknolojisini uygulamaya koymakta yavaş davranıyor.
Sanal kartlar işletmeler için maliyetleri artırabilir
Stripe, JPMorgan dahil bazı bankaların kartlarıyla yapılan işlemlerde farklı bir yöntem de kullanıyor. Şirket, yapay zeka botları için tek kullanımlık ve alışveriş tutarına eşit sanal kartlar oluşturuyor. İşlem tamamlandıktan sonra aynı tutarı tüketicinin gerçek kredi kartından tahsil ederek sanal kartın ödemesini karşılıyor.
Ancak bu yöntem perakendeciler açısından ek maliyet yaratabiliyor. Konuya yakın kaynaklara göre işletmeler, Visa ve Mastercard'a sanal kartlarla yapılan işlemlerde normal tüketici kartlarına kıyasla daha yüksek ücret ödüyor. Bunun nedeni, sanal kartların tüketici kartı yerine ticari kart olarak sınıflandırılması.
İşletmeler ayrıca yapay zeka ajanlarının müşterilerin alışveriş davranışlarına ilişkin görünürlüğü azaltmasından endişe ediyor. Bu durum, müşteri verilerinin toplanmasını ve kişiselleştirilmiş alışveriş önerileri sunulmasını zorlaştırabilir. Geçici sanal kartlar, bazı işletmeler açısından iade süreçlerinde de sorun yaratabiliyor.
Amazon ve United Airlines yapay zeka botlarına sınır koyuyor
Şirketlerin yapay zeka ajanlarına yaklaşımı da farklılaşıyor. United Airlines, çarşamba günü yaptığı açıklamada kişisel yapay zeka asistanlarının uçuş rezervasyonu için sistemlerine erişmesini engelleyeceğini duyurdu.
Amazon ise eylül ayında Meta'nın Muse asistanının alışveriş yapmasını engellemişti. Walmart ise tüketicilerin yapay zeka ajanlarına alışveriş yetkisi vermesine izin vereceğini açıkladı. Şirket, kullanıcıların kendilerinin başlattığı işlemlerle yapay zeka ajanlarının gerçekleştirdiği satın alımları birbirinden ayırmayı planlıyor.
ABD Para Birimi Denetleme Ofisi (OCC) de bu ay banka denetçileri için yapay zeka kullanımını değerlendirmeye yönelik yeni bir çerçeve yayımladı. Ödemeler, müşteri hizmetleri ve dolandırıcılık tespitini kapsayan belgede “otonom ödeme ajanları” en yüksek risk kategorisinde sınıflandırıldı.
Yapay zeka destekli alışverişin yaygınlaşmasıyla bankalar ve ödeme şirketlerinin güvenlik, ücretlendirme ve hukuki sorumluluk konularında yeni kurallar oluşturması bekleniyor. Sektördeki rekabet ise yalnızca ödeme altyapısını kimin sağlayacağıyla sınırlı kalmayacak; tüketicinin alışveriş yetkisini hangi yapay zeka ajanına ve hangi koşullarda vereceği de belirleyici olacak.
