Goldman Sachs'tan kapsamlı fon tasfiyesi değerlendirmesi: Yatırımcı parasını nereye taşıdı?

Goldman Sachs, Türkiye’de para piyasası fonlarında yaşanan oynaklık, TL mevduatları ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) rezervlerine ilişkin değerlendirmelerini yayımladı.

Kuruluşun raporunda, mevduat faizlerindeki düşüşe rağmen TL mevduatlarının 15 Eylül itibarıyla bir önceki haftaya göre 12 milyar dolar arttığı ve böylece eylül ayındaki toplam artışın yaklaşık 20 milyar dolara ulaştığı belirtildi. Goldman Sachs, söz konusu gelişmenin para piyasalarından çıkan fonların TL mevduatlarına yöneldiğine işaret ettiğini ifade etti.

"TCMB rezervleri 9 milyar dolar geriledi"

Rapora göre, TCMB’nin brüt rezervleri 17 Eylül itibarıyla bir önceki haftaya göre 9 milyar dolar azalarak 180 milyar dolar seviyesine geriledi. Goldman Sachs, altın değerleme etkileri hariç tutulduğunda rezervlerdeki düşüşün 7 milyar dolar olduğunu belirtti.

TCMB rezervlerinin İran savaşı öncesindeki seviyelere kıyasla 36 milyar dolar daha düşük olduğu, altın değerleme etkileri hariç düşüşün ise 14 milyar dolar seviyesinde bulunduğu kaydedildi. Bankanın döviz likiditesinin de 10 milyar dolar daha düşük seviyede gerçekleştiği ifade edildi.

11 Eylül ile biten haftaya ilişkin değerlendirmede, değerleme etkilerinden arındırılmış olarak bankacılık sistemindeki döviz ve altın mevduatlarının yaklaşık 1'er milyar dolar arttığı belirtildi.

Aynı dönemde para piyasası fonlarından 1,8 milyar dolarlık çıkış yaşandığı ve eylülün ilk iki haftasındaki toplam düşüşün yaklaşık 4 milyar dolara ulaştığı aktarıldı.

Yurt içi NDF'lerin ise hafta boyunca hafif gerilediği ve genel olarak düşük seviyelerde kalmaya devam ettiği belirtildi.

Yabancı girişleri sınırlı kaldı

Goldman Sachs, 11 Eylül ile biten haftada bankaların bilanço dışı döviz pozisyonunun yaklaşık 57 milyar dolar seviyesinde yatay seyrettiğini bildirdi. Bu seviyenin savaş öncesi döneme göre yaklaşık 1 milyar dolar daha yüksek olduğu ifade edildi.

Aynı haftada hisse senedi ve yerel borçlanma araçları piyasalarına yaklaşık 0,2'şer milyar dolarlık yabancı girişi gerçekleşti. Goldman Sachs, Şubat ayından bu yana kümülatif olarak yaklaşık 3 milyar dolarlık çıkış yaşandığını, bunun büyük ölçüde yerel borçlanma araçlarından kaynaklandığını belirtti.

TL pozisyonlarına yönelik girişler de dikkate alındığında, Şubat ayından bu yana toplam yabancı girişinin yaklaşık 5 milyar dolar seviyesinde olduğu tahmin edildi.

Mevduat ve kredi faizleri düştü ama...

Rapora göre, 11 Eylül ile biten haftada TL mevduat faizleri 0,5 puan gerileyerek yıllık yüzde 43,9'a indi.

Tüketici kredisi faizleri 0,8 puan artışla yüzde 61,7'ye yükselirken, ticari kredi faizleri 0,4 puan düşüşle yüzde 53,6 oldu.

Yıllıklandırılmış politika faizinden yaklaşık yüzde 45 seviyesinde olan sapmanın tüketici kredilerinde yaklaşık 17 puan, ticari kredilerde ise yaklaşık 9 puan olduğu belirtildi. Mevduat faizlerinin ise politika faizinin bir miktar altında seyrettiği kaydedildi.

Banka, raporunda "Mevduat faizlerindeki düşüşe rağmen, TL mevduatları 15 Eylül itibarıyla bir önceki haftaya kıyasla 12 milyar ABD Doları artarak Eylül ayı genelindeki artışı yaklaşık 20 milyar ABD Dolarına taşıdı; bu durum, para piyasalarından çıkan fonların TL mevduatlarına aktarıldığına işaret ediyor." ifadelerine yer verdi.

Sistemde aşırı likidite fazlası sürüyor

Goldman Sachs, para piyasası fonlarındaki oynaklığın da etkisiyle TCMB'nin bankalara sağladığı toplam fonlamanın 17 Eylül itibarıyla bir hafta öncesine göre 38 milyar TL artarak eksi 948 milyar TL seviyesine geldiğini belirtti.

Kuruluş, bu görünümün bankacılık sisteminde aşırı likidite fazlasının sürdüğüne işaret ettiğini ifade etti.

15 Eylül itibarıyla TL kredi büyümesinin bir önceki haftaya göre yaklaşık 1 puan gerileyerek aylık bazda, üç aylık hareketli ortalama ve yıllıklandırılmış olarak yüzde 36 seviyesine indiği belirtildi. Döviz kredisi büyümesinin ise yüzde 12 ile yatay seyrettiği aktarıldı.

Yıllık bazda toplam ağırlıklı kredi genişlemesinin TL ve döviz kredilerinin toplamında yüzde 27 düzeyinde bulunduğu ve bu seviyenin 2024 ortasındaki dip seviyeye yakın olduğu ifade edildi.

Goldman Sachs ayrıca repo fonlamasına geri dönülmesinden bu yana alternatif miktar bazlı finansal koşullar endeksinin yaklaşık 0,5 puan gevşediğini belirtti.