BM'den tarihi karar, Dünya haritası değişiyor! Afrika büyüyor, Grönland küçülüyor
- Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Mercator haritasındaki coğrafi çarpıklıkları ortadan kaldırmak için tarihi bir karara imza attı. Afrika'nın çağrısıyla kabul edilen "Haritayı Düzelt" oylaması sonrası, ülkelerin gerçek yüzölçümlerini gösteren Equal Earth projeksiyonuna geçiş süreci resmen başladı.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Afrika ülkelerinin yüzyıllardır süregelen coğrafi adaletsizlik çağrısının ardından ülkelerin gerçek yüzölçümlerini yansıtan yeni bir dünya haritasını kabul etmek için Cuma günü oylama yaptı.
CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin EkleAfrika Birliği üye devletleri ve Bahamalar tarafından sunulan "Haritayı Düzelt" kararı ezici bir çoğunlukla kabul edildi. 164 üye devlet lehte oy verirken, altı ülke çekimser kaldı ve sadece Amerika Birleşik Devletleri aleyhte oy kullandı. Karar tasarısı, dünyanın bölgelerinin, özellikle de Afrika'nın adil bir şekilde temsil edilmesini amaçlıyor ve mevcut dünya haritasındaki çarpıklıkların kıtanın insanların kolektif hayal gücünde sembolik bir küçümsemeye maruz kalmasına yol açtığını savunuyor.
Günümüzdeki dünyanın birçok haritası, Avrupalı haritacı Gerardus Mercator tarafından 1569'da oluşturulan Mercator projeksiyonuna dayanıyor. Kuzey-güney çizgilerinin ekvatora göre sabit kerterizlere sahip olması navigasyonda avantaj sağlasa da, ölçeğin bozuk olması nedeniyle harita olarak dezavantajlar barındırıyor. Ekvatordan uzak ülkeler, en yakın ülkelerden orantısız bir şekilde daha büyük görünürken, Mercator ekseninde Grönland, Güney Amerika kıtasından daha büyük ve Afrika kıtasına benzer büyüklükte görünüyor. Gerçekte ise Grönland yaklaşık olarak Demokratik Kongo Cumhuriyeti büyüklüğündedir ve Afrika kıtası Grönland'ın 14 katı büyüklüktedir.
Mercator projeksiyonunun eleştirmenleri, Avrupa'yı ve Kuzey Amerika gibi diğer Batı bölgelerini büyütüp merkeze alarak Avrupa üstünlüğü fikrini pekiştirdiğini belirtiyor. BM kararında, bu çarpıtmanın Afrika, Latin Amerika ve Güney Asya'nın algılanan büyüklüklerini küçümsemeye ve dünyaya ilişkin dengesiz bir bakış açısını sürdürmeye katkıda bulunmasından duyulan endişe dile getiriliyor. Açıklamada ayrıca bu çarpıtmaların güney bölgelerindeki sosyoekonomik gerçeklerin, altyapı ihtiyaçlarının, kalkınma potansiyelinin ve refahın kapsamını küçümsemeye katkıda bulunduğu ve çevresel, jeopolitik ve güvenlik alanlarında önyargıları körükleyebileceği ifade ediliyor.
Bu doğrultuda karar tasarısı, bilişsel adalet ve anma telafisi eylemi olarak, dünyanın bölgelerinin göreceli yüzey alanlarını daha doğru gösteren Equal Earth projeksiyonunun Mercator projeksiyonu ile değiştirilmesini öneriyor. 2018 Kuzey Amerika Kartografik Bilgi Topluluğu konferansında tanıtılan Eşit Dünya haritasında Avrupa küçülürken, Brezilya ve Afrika daha büyük, Grönland ise önemli ölçüde küçük görünüyor. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, ülkelerin yüzölçümlerini daha doğru gösteren temsiller lehine Fransa'nın Mercator projeksiyonundan vazgeçeceğini duyurdu. Barrot, ABD, Rusya ve Çin'in Afrika, Latin Amerika veya Güneydoğu Asya'ya kıyasla orantısız bir görsel ön plana çıktığını belirterek çarpıtmaların algılarda kök saldığını ve bunları düzeltmenin zamanının geldiğini söyledi.
BM oylaması, Afrika Birliği'nin Mart ayında Eşit Dünya Haritası'nı kabul etmesinin ve Togo'nun Nisan ayında BM üye devletlerinden aynı şeyi yapmalarını istemesinin ardından gerçekleşti. Afrika Birliği Sağlık, İnsani İşler ve Sosyal Kalkınma Dairesi Komiseri Amma Twum-Amoah, bir zamanlar haritalarda küçültülmüş olan Afrika'nın artık coğrafi, tarihi, ahlaki, kültürel, ekonomik, diplomatik ve küresel ölçekte gerçek boyutlarıyla görülmekte ısrar ettiğini belirtti.
Yeni Zelanda da Mercator haritasıyla ilgili benzer sorunlar yaşamış, 2018'de dönemin Başbakanı Jacinda Ardern'in yer aldığı bir turizm reklamında ülkenin dünya haritalarından kaybolduğu yönünde espriler yapılmıştı. Equal Earth haritası bu sorunu ele alarak Londra'daki Greenwich yerine Okyanusya'yı merkez alan bir versiyon dahil çeşitli biçimlerde sunuluyor. Google Maps gibi dijital harita platformları şu anda Mercator projeksiyonunun bir versiyonunu kullanırken, taslak karar teknoloji platformlarını BM üye devletleri ve bölgesel kuruluşlarla işbirliği yapmaya ve daha doğru olan projeksiyonu benimsemeye çağırıyor.